Het College financieel toezicht (Cft) constateert forse risico’s voor de overheidsfinanciën van Sint Maarten bij verschillende staatsbedrijven. Daarnaast verkeert de uitvoerder van de sociale verzekeringsfondsen, SZV, in zwaar weer. Als maatregelen uitblijven zullen de reserves uitgeput raken met alle consequenties van dien voor de overheidsfinanciën. Sint Maarten werkt momenteel, naast de verlate begroting voor 2026, aan een tijdige begroting voor 2027. Het is van belang dat deze begroting de risico’s voor het land adequaat adresseert.
Sint Maarten heeft nog geen actief deelnemingenbeleid waardoor problemen bij overheidsentiteiten konden ontstaan. Onder andere telecombedrijf TELEM, energie- en waterleverancier GEBE en postbureau PSS kampen met beperkte financiële mogelijkheden en staan onder grote druk. Het is zaak dat er oplossingen komen en dat governance vraagstukken worden aangepakt. Een compleet en goed functionerende Raad van Commissarissen en Raad van Bestuur is een voorwaarde om slagvaardig voor verandering te zorgen.
Tegelijkertijd dient de overheid van Sint Maarten de acute risico’s voor de overheidsfinanciën bij de entiteiten te adresseren met een duidelijke strategie. Dat betekent dat er met de noodlijdende entiteiten afspraken moeten komen over financiële houdbaarheid of marktoplossingen. Met het oog op de toekomst adviseert het Cft zo snel mogelijk effectief deelnemingenbeleid te implementeren en tot uitvoering te brengen met de benodigde capaciteit en expertise. Dit moet ervoor gaan zorgen dat dergelijke problemen niet nogmaals optreden.
Aandacht voor een tijdige begroting
Sint Maarten kampt daarnaast al jaren met grote achterstanden in het begrotingsproces. Ook dit jaar is de begroting veel te laat. Op zijn vroegst zal de begroting 2026 pas halverwege het jaar worden vastgesteld. Dit frustreert de mogelijkheden om beleid te maken en risico’s te adresseren. In de praktijk worden plannen en investeringen keer op keer uitgesteld.
De Rijksministerraad heeft Sint Maarten gevraagd om met een verbeterplan van het begrotingsproces te komen. Dit heeft de overheid voortvarend opgepakt. Sint Maarten is tijdig begonnen met het opstellen van de begroting 2027 en heeft een uitgebreide planning met het Cft gedeeld. Ook heeft de regering al vroeg in het proces overeenstemming bereikt over de uitgavenkaders. Tegelijkertijd constateert het Cft dat er nu haperingen optreden in het proces doordat niet alle ministeries op tijd leveren. Het Cft dringt erop aan dat de ministerraad als geheel zijn verantwoordelijkheid neemt. Alleen als iedereen zijn bijdrage levert kan de begroting 2027 volgens doelstelling voor de start van het nieuwe begrotingsjaar worden vastgesteld.
Betaalbaarheid zorg en pensioenen staat op het spel
Een acuut risico voor de komende jaren dat aan de orde dient te komen in de begroting 2027 zijn de tekorten bij de zorgfondsen. De zorgfondsen, onder beheer van uitvoeringsorgaan Sociale en Ziektekosten Verzekeringen (SZV), maken jaarlijks verliezen van ongeveer XCG 35 miljoen. Deze tekorten, inmiddels oplopend tot ongeveer XCG 500 miljoen, worden tot nu toe opgevangen door de reserves van de overige fondsen, met name het pensioenfonds AOV. Binnen een aantal jaren zullen deze reserves opraken, waarmee de betaalbaarheid van zorg en pensioenen van de inwoners van Sint Maarten onder grote druk staat.
Het Cft heeft al meermaals de ernst van de situatie gesignaleerd. Er is geen tijd meer om te verliezen. De maatregelen die Sint Maarten in beeld heeft dienen geïmplementeerd te worden. Zo zal volgens Sint Maarten de implementatie van een algemene ziektekostenverzekering (GHI) de jaarlijkse tekorten reduceren. Het is essentieel dat deze wetgeving wordt ingevoerd per nieuwste streefdatum van 1 januari 2027.
Naast de GHI dienen ook andere maatregelen geïmplementeerd te worden die voor inkomsten dan wel besparingen zorgen. Zo streeft Sint Maarten naar de invoering van een toeristenbelasting per 1 januari 2027 en wordt gewerkt aan hervormingen van het belastingstelsel en de belastingdienst die voor hogere belastinginning en compliance moeten zorgen. Dit geeft mogelijkheden voor het land om zowel de tekorten in sociale zekerheid op te vangen als om andere prioriteitsuitgaven te kunnen doen. De liquiditeit van het land is in de huidige staat te beperkt en de risico’s zijn groot, ook gezien de huidige geopolitieke situatie. Het moment van handelen is nu.