SaludFeatured

Poco riesgo no ta cero riesgo: Kico Aruba mester di DVG pa Hantavirus aworaki

Jaybert Dijkhoff

Aruba ta conoci mundialmente como un di e destinacionnan turistico mas sigur y mas hospitalario den Caribe. Esey ta algo cu nos por ta contento y orguyoso di dje. Nos a construi esaki cu sacrificio, cu trabou, y cu e confiansa di turista cu ta scoge nos isla tur aña.

Esey ta pakico tambe e situacion actual di Hantavirus — y mas specificamente, locual DVG a comunica tocante dje — ta merece atencion serio di nos tur.

Locual a pasa y pakico ta importante pa Aruba

Recientemente, un brote di Hantavirus a surgi den conexion cu e crucero MV Hondius, cu a sali for di Argentina na April 2026. Te cu awor, tres persona a fayece. Un tripulante di vuelo ta den isolacion na Hulanda, batayando pa su bida. Autoridadnan di salud den cuatro continente ta rastreando pasaheronan activamente. E Organisacion Mundial di Salud (WHO) y e CDC ta sigui e situacion hopi di cerca.

E variante specifico aki ta yama e Andes-virus — y e ta unico den su clase, pasobra esaki ta e unico variante cu por transmiti di hende pa hende.

Aruba no ta den cercania di e brote berdad. Pero Aruba no ta leu for di e storia aki. Nos tin un aeropuerto internacional. Nos tin vuelonan dario cu KLM conectando Aruba directamente cu Amsterdam Schiphol — precisamente e hub cu ta conecta nos cu e zona di e brote.

E riesgo? E virus tin un periodo di incubacion di te 6 siman. Kiermen e preocupacion no ta un persona cu ta ‘malo’ of cu tin sintoma. E preocupacion ta e persona cu ainda no sa mes cu ta infecta, cu ta yega Aruba silenciosamente, y cu tin tur intencion di disfruta di nos beachnan y lama blou.

Pa un economia cu ta depende di cerca di 80% di su GDP riba turismo, segun cifranan di Banco Central di Aruba, nos no ta papia di teoria of un situacion leu di cas. Ta un asunto real, y nos como pueblo ta wak esaki hopi cla.

Locual DVG a haci bon — y locual falta

Mester bisa bon cla: ta di aplaudi cu DVG a reacciona y a publica informacion riba e brote, y na diferente idioma. Esey ta importante y no ta algo trivial. DVG a provee informacion basico cu ta confiabel y a usa diferente canal pa yega pueblo. Esey ta un base cu merece reconocimento genuino.

Pero como Doctor den Ley di Derechonan di Salud y Presidente di Fundacion SIKI — cu ta trahando pa lanta e unico plataforma nacional di pashent na Aruba — mi obligacion ta pa bisa tambe locual a keda falta. Cosanan specifico, pero sumamente importante.

DVG no a menciona cu e variante specifico aki ta e version Andes — e unico cu por pasa di hende pa hende. Esey ta informacion critico cu ta cambia completamente con un ciudadano of turista mester evalua su propio riesgo.

DVG no a menciona e conexion di KLM. DVG no a duna ningun guia practico pa pasaheronan cu a bula for di of cu ta yega Aruba via Amsterdam entre fin di April y comienso di Mei. Kico nan mester tene cuenta cu ne? Ni un palabra. Kico nan mester haci? Kico y ki ora nan mester notifica

Por ultimo, DVG no a priminti di duna un update. No tin ni fecha, ni compromiso pa comunica cu pueblo continuamente cua pasonan DVG y gobierno lo tuma den e siguiente seis siman nos dilanti. Esaki, mientras e periodo aki ta exactamente e bentana di riesgo cientifico

Nos pueblo por google. Nos ta wak noticia internacional. Nos ta ripara e casonan di morto, nos ta lesa tocante e tripulante di vuelo den isolacion na Amsterdam, nos ta compronde locual WHO ta bisa tocante e variante Andes.

Ora cu nos wak tur esaki internacionalmente y djey nos ta lesa un comunicado local cu ta bisa “no tin motibo di preocupacion” — sin menciona e detayenan critico cu nos a caba di google — esey no ta calma ningun hende. Al contrario, e ta aumenta duda.

Esaki ta e berdadero riesgo pa Aruba. Un sistema di salud publico cu ta perde credibilidad durante un momento di tension — aunke e tension ta manehabel — ta crea un situacion infinitamente mas peligroso cu e brote mes. Pasobra ora cu un situacion real y urgente presenta, e pueblo ya no ta scucha mas

Esey ta un situacion cu por costa placa y bida, sin tin mester.

Nos institucionnan mester ta fuerte. Y forsa no ta nenga riesgo. Forsa ta rekeri pa enfrentanan honestamente y ta transparente cu un Pueblo informa y cu merece di wordo trata como tal.

Kico Pueblo merece den e siguiente 48 ora y 6 siman

E yamada aki ta constructivo y concreto. DVG, y pa extension gobierno, tin e siguiente cuadra di oportunidad pa actua.

1) Pueblo merece un update oficial cada 48 ora pa tanto cu e situacion local como internacional. No un comunicado largo — djis un update cla, honesto, y cu fecha exacto.

2) Mester tin un briefing clinico na Horacio Oduber Hospital pa sigura cu personal medico por distingui entre sintomanan di Andes HPS y dengue of influenza, cu ta presenta cu sintomanan similar aki na Aruba.

3) Gobierno por pidi cooperacion cu KLM pa un screening voluntario di pasaheronan cu historial di biahe relevante prome cu embarke na Schiphol.

4) E sistema ED-Card por wordo actualisa temporalmente pa inclui una declaracion di biahe pa e siguiente 45 dia, specificamente riba crucero y rutanan di Zuid America y Zuid Africa.

5) Finalmente, mester tin un coordinacion cu e sector hotelero, pa asegura cu limpiesa standard — cu ta elimina e virus facilmente — ta wordo aplica corectamente.

Esaki no ta un pandemia. No mester di un lockdown. Ta simplemente un prevencion proporciona, specifico, y limita na tempo. Nada mas, pero nada menos.

Un palabra final na DVG y na nos pueblo

E era di acepta informacion incompleto ciegamente, a pasa pa historia. E standard di aworaki ta diferente — y ta razonabel cu e ta diferente.

Nos como pueblo merece un autoridad cu ta construi confiansa atravez di transparencia, no atravez di un calmo construi y p’esey obviamente artificial.

Pashentnan y ciudadanonan ta organisa nan mes. Fundacion SIKI y e Plataforma Nacional di Pashent cu ta na caminda ta demostra esey. Nos no ta aki pa lucha contra DVG — nos ta aki pa traha hunto cu DVG y exigi e standarnan cu nos pueblo merece.

Den e siguiente 48 ora y e proximo seis siman, mi yamada na DVG ta simpel: asumi boso rol. Completo. Cu transparencia. Cu compromiso di comunicacion continuo.

Jayburtt Dijkhoff, PHD, ta Doctor den Ley di Derechonan di Salud y Presidente di Fundacion SIKI

Related posts

Pastor Marcel Balootje: Confesa y pordona ta hiba hende na libertad mental y spiritual

EA News Author

Proyecto piloto di camara rond di Aruba ta un realidad

EA News Author

Na tur establecimento cu ta bende cuminda y/of alcohol

EA News Author

Leave a Comment

Whatsapp Message