E luna di october ta dedica globalmente y localmente na e conscientisacion pa cancer di pecho. Maske e salud di nos curpa mester ricibi atencion durante henter aña, e luna aki ta brinda nos e oportunidad pa para keto, reflexiona y tuma accion concreto pa nos bienestar y esun di nos sernan keri.
Mundialmente, e casonan di cancer ta mustra un aumento preocupante, y e edad di e pacientnan ta bahando. Na Aruba, nos no ta keda liber di e realidad aki. Pa e motibo ey, ta di vital importancia pa nos comunidad bira mas consciente di e prevencion y deteccion trempan. Den e cuadro aki, ta digno di menciona e tremendo trabou cu Stichting ABO ta realisando, hunto cu e fundacionnan cu ta cay bao di dje, entre cual Fundacion BOB. E organisacionnan aki ta hunga un papel crucial den e conscientisacion y den facilita e testnan di pecho pa nos ser femenino y masculino. Ta importante pa corda cu, maske cancer di pecho ta presenta mas frecuentemente cerca e ser femenino, e ser masculino tambe por wordo afecta.
E salud di un persona ta cuminsa na su mes. Den cuadro di esey, varios estudionan y datonan di Departamento di Salud Publico (DVG) ta señala e relacion estrecho entre nos estilo di bida y e riesgo di desaroya malesanan grave manera cancer.
Segun e estudio di STEPS realisa pa DVG na aña 2023, e cifranan pa Aruba ta alarmante:
- 78% di nos comunidad ta padece di sobrepeso of obesidad.
- 49% di e poblacion ta clasifica den e categoria di obesidad.
Estudionan cientifico ta indica cu gran parti di e cancernan na Aruba ta relata na obesidad y na e consumo halto di sucu. Den curpa di cada ciudadano tin celnan canceroso, pero loke ta haci nan ‘lanta’ of activa ta e consumo excesivo di sucu. Mas consumo di sucu y bebidanan cu sucu, mas halto e riesgo pa aumento di peso y pa e desaroyo di cancer.
Pa haci un cambio positivo den nos estilo di bida, nos mester enfoca riba cuater pilar di prevencion:
- Alimentacion Saludabel:
Debi na e bida alitera, unda hopi ciudadano ta traha dos of tres trabou, a bira un custumber pa opta pa cuminda rapido (fast food) pasobra e ta facil. Mester haci un esfuerso pa reduci consumo di cumindanan procesa y baha man na e consumo di sucu, salo y vet.
- Hidratacion Apropia:
Na Aruba nos poblacion ta boga hopi pa bebidanan dushi, manera soft drinks, refresco y juice cu un halto contenido di sucu. Ta fundamental pa reemplasa e bebidanan aki cu awa liber di sucu. E recomendacion medico general ta pa bebe minimo 7 glas di awa pa dia.
- Actividad Fisico Diario:
E movecion ta esencial pa e curpa. Cientificonan ta conseha mei ora (30 minuut) di ehercicio pa dia. No ta necesario pa paga un miembresia di gym: bo por cana rond di bo cura, den bario, na Linear Park of den cualkier espacio publico.
- Descanso Diario Suficiente:
Un aspecto cu hopi biaha ta keda descuida ta e parti di drumi. Estudionan cientifico ta confirma cu un adulto mester drumi entre 7 pa 8 ora pa dia. Durante e horanan di soño, e curpa ta restaura y ta traha celnan nobo (build up). Drumi basta ora ta yuda e curpa regenera y ta faborabel pa e estado di animo y e sistema di inmunidad.
Den e luna di conscientisacion aki, parlamentario Gino Goeloe ta haci un yamanda na henter e comunidad di Aruba pa tuma e pasonan necesario pa cuida nan salud personal, pero tambe pa demostra apoyo incondicional na esnan cu ta batayando contra e malesa aki.
Casi tur ciudadano tin un familiar of ser keri cu ta sufri of a sufri di cancer. Ban brasa nan, stima nan y cuida nan. Fraccion di FUTURO ta expresa profundo gradicimento y apoyo na tur e profesionalnan di salud y e cuidadonan cu ta brinda un atencion amoroso y dedica na e pacientnan tur dia.
“Salud ta cuminsa na bo mes: come saludabel, move 30 minuut pa dia, bebe suficiente awa y drumi bo oranan necesario.”
