Er is een golf van ernstige bezorgdheid ontstaan in de Arubaanse gemeenschap en in structurele politieke kringen over de manier waarop het proces rondom de Rijkswet HOFA is uitgevoerd. Juridische waarnemers luiden de noodklok over wat zij beschouwen als een “harde push” om Aruba nauwer aan Nederland te binden, zonder wezenlijke consensus van het volk en door het Parlement van Aruba structureel te passeren.
Volgens bronnen binnen het politieke bestel is dit proces op een “slechte en foutieve” manier verlopen; er is achter de schermen gewerkt, ver weg van de transparantie die een dergelijke grote constitutionele verandering vereist. Wat nog groter is, zijn de interpretaties en de misinformatie die continu worden gegeven, waarbij men werkelijk wil verkopen dat de HOFA goed zal zijn voor Aruba en veel geld zal besparen, ten koste van de financiële vrijheid van het Land Aruba. Deze devaluatie van de constitutionele rechten van Aruba roept de vraag op: Waar is de redding van onze autonomie en het respect voor onze eigen wetgevende organen gebleven?
Institutioneel disrespect en schending van afspraken in het IPKO
Het besluit van de coalitie AVP-FUTURO om dit proces zo versneld door te drukken, heeft niet alleen getuigd van disrespect richting het Parlement van Aruba, maar heeft ook een gevaarlijk precedent geschapen binnen het Koninkrijk. Dit optreden gaat rechtstreeks in tegen de afspraken die zijn ondertekend binnen het IPKO (Interparlementair Koninkrijksoverleg), waar de parlementen van Curaçao, Sint Maarten en Aruba strikte afspraken hebben over hoe om te gaan met Rijkswetten die zo’n diepe impact hebben op de eilanden.
Op het moment dat een regering besluit af te wijken van deze wettelijke en constitutionele weg, verzwakt zij de onderhandelingspositie van de gehele Caribische regio binnen het Koninkrijk. Wie zorgt er voor deze onbalans? Juist de drie bewindslieden die momenteel in Nederland aanwezig zijn: premier Mike Eman, minister Gerlien Croes en minister Geoffrey Wever en Minister Plenipotenciario Mildred (Milly ) Schwengle.
De dubbele moraal van Nederland: Gemak of principe?
Een van de meest bekritiseerde punten in deze ontwikkeling is de houding van de regering in Den Haag. Hoe is het mogelijk dat Nederland, dat altijd pleit voor ‘good governance’ en de zogeheten ‘rechtsstaat’, dit proces zijn beloop heeft laten programmeren terwijl men structureel wist dat de bewandelde weg onjuist was?
De vraag die krachtig weerklinkt in deze analyse is: Als deze Rijkswet Nederland niet goed uitkwam, zouden ze dan werkelijk zijn doorgegaan met het proces? Of zouden ze ons op de vingers hebben getikt (tik aan de vingers) en hebben aangegeven dat de verdediging moet stoppen omdat het juridische proces niet goed is verlopen?
Het stilzwijgen en de tactische goedkeuring van Nederland in dit geval wordt gezien als een teken van puur gemak: wanneer een verdediging of wet in het voordeel is van de belangen van Den Haag, komen de lokale democratische processen dan op de tweede plaats? Hoewel politici op Aruba snel klaarstaan om te accepteren en “mee te zingen” met wat fout is, had de verantwoordelijkheid van Nederland als grotere partner in het Koninkrijk er een moeten zijn van correctie en respect voor het constitutionele recht.
Aanwezigheid van ministers in Nederland en bezoek van Rob Jetten
Deze politieke spanning valt samen met een moment van veel diplomatieke beweging. Momenteel is een zogenaamde delegatie van “drie ministers”, bestaande van Mike Eman, Gerlien Croes ,Geoffrey Wever en Minister Plenipotenciario Mildred (Milly ) Schwengle, in Nederland voor cruciale vergaderingen. Dit bezoek komt net nadat de premier van Nederland, Rob Jetten, een officieel bezoek aan Aruba heeft afgerond. Is dit normaal? Des te meer omdat dit voorafgaat aan de Tripartiete- en IPKO-vergaderingen in Nederland.
Terwijl deze bezoeken in het openbaar worden gepresenteerd als een inspanning voor betere samenwerking en structureel betere banden, is het gevoel in de wandelgangen van het Nederlandse Koninkrijksparlement anders. Velen zien dit als de slotfase van een reeds genomen besluit, waarbij het Arubaanse Volk simpelweg moet toezien hoe een toekomst wordt getekend waarin de “Trots” en de Autonomie van ons land vermoeid en verzwakt achterblijven achter gesloten deuren, en stappen concreet worden gemaakt zonder dat het volk van Aruba dit wenst. Het is de plek waar AVP (Eman) voor de tweede keer lokale ondertekenaars verraadt die voor een andere richting hebben getekend.
Het debat rondom de Rijkswet HOFA is nog niet voorbij; integendeel, het opent een veel grotere discussie over de verschuiving in de machtsbalans binnen het Nederlandse Koninkrijk en hoe processen verlopen, evenals het respect voor het statuut, consensus en de wetten en regels waarvan zij zelf bij verschillende gelegenheden zeggen dat ze gerespecteerd en nageleefd moeten worden. Is dat in dit geval gebeurd?
