De aankondiging van Minister-President Mike Eman dat hij per 1 januari 2027 zal aftreden, heeft serieuze politieke vragen opgeroepen, vooral omdat zijn eigen coalitiepartner Futuro hier niet van op de hoogte was.
Dit betekent echter niet dat hij vandaag al demissionair is. Een demissionair minister is een bewindspersoon die formeel zijn ontslag heeft ingediend en beperkte bevoegdheden heeft om louter de lopende, dagelijkse zaken af te wikkelen. Minister-President Eman heeft zijn ontslag niet formeel ingediend bij de Gouverneur en zijn kabinet is niet gevallen. Hij blijft functioneren met zijn bevoegdheden intact en met een volledig politiek mandaat.
De vraag die overblijft is: als Minister-President Eman per 1 januari 2027 stopt, wat gebeurt er dan met de grote en urgente beslissingen die ons land vanaf nu moet nemen?
HOFA: Een beslissing die niet zonder debat kan blijven
Een van de meest cruciale beslissingen op tafel is de HOFA, de Rijkswet die de normen voor de overheidsfinanciën en het financieel toezicht van Aruba regelt. Onder het huidige voorstel zou het CAft (College financieel toezicht) rechtstreeks verantwoording afleggen aan de Rijksministerraad in plaats van aan het Parlement van Aruba. Van een adviesorgaan zou het CAft hiermee een beslissende rol krijgen in de besluitvorming voor het Land Aruba.
De vraag is niet of financiële discipline noodzakelijk is. Aruba heeft al bewezen dat het dit kan. De schuld is onder onze eigen wet (LAft) gedaald van 117% naar 61% van het bbp, het laagste niveau sinds 2011, wat door de Raad van State zelf is bevestigd. De vraag is: waarom heeft een financieel sterk Aruba een permanente Rijkswet nodig om zijn eigen begroting te beheren?
Dit is een beslissing die nog vele jaren gevolgen zal hebben. Om die reden is een debat in het Parlement urgent en noodzakelijk.
Eman kan gaan, maar niet zonder verantwoording af te leggen aan het volk
Een premier kan stoppen. Een partij kan van leider veranderen. Maar Mike Eman is niet alleen de premier van AVP en Futuro. Hij is de Minister-President van heel Aruba. En zolang hij deze functie bekleedt, draagt hij de volledige verantwoordelijkheid tegenover het volk, en niet alleen tegenover zijn partij.
Als hij tot 2028 aanblijft als premier, moet hij met volledige verantwoordelijkheid regeren. Als zijn coalitie geen vertrouwen heeft, is de meest correcte weg om te verduidelijken of het kabinet moet aanblijven, of het leiderschap moet veranderen, dan wel of het ontslag moet worden ingediend. Aruba in onzekerheid achterlaten terwijl grote en cruciale beslissingen zoals de HOFA op tafel liggen, is geen optie.
Het kernpunt voor het volk is niet de persoon die vertrekt. Het gaat erom wat er in naam van Aruba wordt ondertekend, overgedragen en beslist voordat hij weggaat!