Aruba staat voor een beslissend moment voor de financiële toekomst van het land. Volgens recente verklaringen van minister van Financiën Geoffrey Wever zullen de stappen die het Parlement en de Regering nemen rondom de Rijkswet Aruba financieel toezicht (RAFT/HOFA) bepalen of het land de rentebetalingen op de miljoenenleningen drastisch kan verlagen. Dit zou het enige positieve punt zijn van de Rijkswet HOFA; de rest van de voorwaarden zijn uitsluitend gunstig voor Nederland.
Momenteel heeft Aruba een staatsschuld die de grens van miljarden florins overschrijdt. Een aanzienlijk deel hiervan—precies 916 miljoen florin—is te wijten aan leningen die tijdens de COVID-19-pandemie zijn ontvangen. Deze schuld draagt een zeer hoge rente van 6,9%, wat een enorme last is voor de schatkist van de overheid. In plaats van Aruba te helpen tijdens een pandemie, zoals het Statuut aangeeft, heeft Nederland Aruba gestraft en behandeld in strijd met wat het Statuut voorschrijft. Nederland respecteert hiermee het Statuut zelf niet.
Het voordeel van herfinanciering Het kernpunt van de huidige onderhandelingen met Nederland is de mogelijkheid om deze 916 miljoen florin tegen veel gunstigere voorwaarden te herfinancieren. Als er een akkoord wordt bereikt, zou de rente dalen van 6,9% naar ongeveer 3,2%. Voor het volk van Aruba is dit niet zomaar een getal op papier; deze verlaging betekent een miljoenenbesparing op de rentelasten. Het geld dat niet meer aan rente hoeft te worden betaald, zou direct in onze gemeenschap geïnvesteerd kunnen worden—in onderwijs, veiligheid, zorg of infrastructuur—maar alleen als Nederland na de Rijkswet toestemming geeft voor deze investeringen.
Rijkswet HOFA: De fundamentele voorwaarde Deze herfinanciering komt echter niet zonder voorwaarden. Om gebruik te kunnen maken van deze lagere rente, moet er politieke consensus zijn over de implementatie van de Rijkswet HOFA. “Als we de Rijkswet niet willen, dan krijgen we de herfinanciering niet, en krijgen we het geld niet dat we terug kunnen geven aan onze gemeenschap,” aldus minister Geoffrey Wever.
Hoewel het lage percentage niet verkregen kan worden zonder de Rijkswet HOFA, is er geen garantie dat Nederland, zodra de wet is aangenomen, daadwerkelijk toestemming geeft om het bespaarde geld in de gemeenschap te investeren, zoals minister Wever suggereert.
De situatie is simpel maar kritiek:
- Bij consensus: Aruba herfinanciert de COVID-schuld en zes andere grote leningen op de Amerikaanse markt, waardoor structurele financiële verlichting wordt bereikt.
- Zonder consensus: De wet wordt niet aangenomen in het Parlement, de herfinanciering gaat niet door en Aruba blijft verplicht deze hoge rentes te betalen, wat de investeringskracht van de overheid beperkt. Aruba behoudt in dit geval echter haar autonomie, en met goed beheer van een integere regering kan Aruba ook op eigen kracht vooruitkomen.
Beslissing in handen van het Parlement De toekomst van deze deal hangt nu af van de politieke wil in het Parlement van Aruba. Zonder stemmen vóór deze wet loopt de mogelijkheid op beter schuldbeheer gevaar, waardoor het land achterblijft met de last van hoge rentes die economische en sociale vooruitgang belemmeren, aldus minister Geoffrey Wever.