Het wetgevingsproces voor de Rijkswet verloopt volgens de wettelijke procedure zonder consensus. De regering AVP–FUTURO heeft, zonder respect voor het Parlement van Aruba, het Parlement gepasseerd en een RMR-wet ingediend zonder consensus. De rol van de Raad van Advies en de samenwerking tussen de regeringen binnen het Koninkrijk spelen een cruciale rol voordat het debat naar het Parlement kan worden overgebracht. Het Parlement kan in deze fase niet stemmen, maar moet een verslag opstellen over zijn visie op het wetsvoorstel. Dit betekent echter dat de regering AVP–FUTURO heeft toegestaan dat het Parlement van Aruba werd gepasseerd en zijn bevoegdheid om over de wet te stemmen is ontnomen. In het huidige proces waarin de wet zich bevindt, kan het Parlement van Aruba niet stemmen maar moet het een verslag opstellen om te zien of de Tweede Kamer rekening zal houden met Aruba.
Volgens de Voorzitter van het Parlement, Marlon Sneek, is het wetsontwerp betreffende HOFA onlangs naar de Raad van Advies gestuurd voor beoordeling en advies. Deze stap is fundamenteel om te garanderen dat de wet in overeenstemming is met de bepalingen van het Statuut en andere geldende wetten binnen het Koninkrijk.
De rol van de Raad van Advies en het Parlement
Nadat de regering AVP–FUTURO het Parlement van Aruba had gepasseerd, schrijft de procedure voor dat het Parlement moet wachten op dit advies voordat een openbaar debat kan worden geopend. Zodra het advies van de Raad van Advies wordt gepubliceerd, krijgen parlementariërs de gelegenheid zich grondiger voor te bereiden op de inhoud van de wet om een verslag op te stellen.
- Technische toetsing: De Raad van Advies heeft de taak om de wet te “toetsen” (evalueren) om te bepalen of deze kan worden goedgekeurd of dat er bepalingen zijn die in strijd zijn met het Statuut.
- Debat binnen het Koninkrijk: Deze Rijkswet raakt alle parlementen binnen het Koninkrijk, niet alleen Aruba.
- Behandeling in de Tweede Kamer: Wanneer de wet de Tweede Kamer in Nederland bereikt, heeft Aruba het recht om een delegatie te sturen om aan dat debat deel te nemen, zoals aangegeven door de Voorzitter van het Parlement, Marlon Sneek.
Consensus tussen Regeringen
Een belangrijk punt dat werd verduidelijkt is dat deze Rijkswet in een eerste fase wordt onderhandeld tussen de regeringen van de landen, zoals ook in het verleden is gebeurd. De rol van het Parlement wordt sterker tijdens de fase van de landsverordening en de formele debatten wanneer de wet klaar is om officieel behandeld te worden, legde de Voorzitter van het Parlement, Marlon Sneek, uit.
Volgens de Voorzitter van het Parlement, Marlon Sneek, is de verwachting dat zodra de technische adviezen zijn afgerond, het politieke debat zal intensiveren, wat zal leiden tot een beter begrip van de impact van deze wetten op Aruba en de overige eilanden binnen het Koninkrijk.