Aruba heeft de afgelopen jaren aanzienlijke begrotingsoverschotten geboekt en
de schuldquote verlaagd. Hoewel deze ontwikkelingen positief zijn, benadrukt het College
Aruba financieel toezicht (CAft) dat het land nu de kans moet grijpen om structurele
hervormingen door te voeren en risico’s beter te beheersen. Dit is noodzakelijk om de
overheidsfinanciën en de economische weerbaarheid van het land te waarborgen. Het
fundament onder de spectaculaire economische groei is broos omdat het land grotendeels
afhankelijk is van toerisme.
Belastingen
Hoewel Aruba jaar na jaar groeiende belastinginkomsten laat zien, is het wat betreft het CAft
noodzakelijk dat juist nu prudent en beheerst gehandeld wordt. Aruba maakt vaart in de richting van
duurzame overheidsfinanciën, zij het dat het fundament broos is. Volgens het Internationaal Monetair
Fonds (IMF) zal de economische groei vanaf 2025 normaliseren. Dit betekent dat de belastingbaten niet
meer automatisch in deze omvang zullen stijgen. Hoewel in de afgelopen jaren stappen zijn gezet om
het stelsel robuuster te maken, blijft het stelsel versnipperd en complex. Het CAft adviseert opnieuw om
te onderzoeken of het stelsel vereenvoudigd kan worden door een btw-systeem in te voeren, wat ook de
compliance ten goede komt. Het CAft roept daarnaast op tot een kritische herziening van aftrekposten
om de belastinggrondslag te verbreden. Dit biedt tevens ruimte voor tariefsverlaging.
De informele sector, zoals de vacation rentals, volgens het IMF goed voor 15 procent van het bbp,
ondermijnt compliance. Versterking van de Belastingdienst is derhalve essentieel om de
belastingopbrengsten te waarborgen, gezien de verouderde systemen en het gebrek aan inzicht in
belastingnaleving. Betere samenwerking met de Douane en Sociale Verzekeringsbank, inclusief
gegevensuitwisseling, kan naleving versterken en fraude tegengaan. Daarnaast benadrukt het CAft dat
een centrale inning van premies en belastingen door de Belastingdienst aanzienlijke voordelen kan
opleveren.
Leemte in wet- en regelgeving
Het CAft dringt er bij Aruba op aan om een recent ontdekte leemte in de wet- en regelgeving van Aruba
te dichten. Het gaat hierbij om de bevoegdheid van de Minister van Financiën om eigenstandig de loon-
en inkomstenbelasting (neerwaarts) te mogen bij stellen. Het ontbreekt hier, naar lezing van het CAft
aan de juiste ‘checks and balances’. Een wijziging aan de uitgavenkant dient immers vooraf door de
Staten te worden goedgekeurd, maar voor de inkomstenkant is dit nog onvoldoende geborgd.
Begroting- en verantwoordingscyclus
Een tijdig vastgestelde begroting vormt de basis voor goed financieel beheer. Het ontbreken van een
vastgestelde begroting voor 2025 belemmert niet alleen de controlerende rol van de Staten, maar heeft
ook directe gevolgen: zonder vastgestelde begroting kan de regering van Aruba geen nieuwe leningen
aangaan. Dit is problematisch, aangezien Aruba in 2025 een aflossingsverplichting van circa AWG 400
miljoen heeft. De behandeling van de begroting is echter nog niet gepland. Het CAft roept Aruba.
derhalve op om de begroting 2025 met urgentie vast te stellen. Ook de Rijksministerraad heeft Aruba
hiertoe opgeroepen. Aruba loopt ver achter met de aanlevering van de verantwoordingsinformatie. De
jaarrekening 2019 is nog steeds niet aangeboden aan de Staten.
Weerbaarheid
Hoewel de schuldquote van Aruba is gedaald naar circa 70 procent van het bbp in 2024, blijft het land
kwetsbaar voor economische schokken. Bovendien nemen de rentelasten in 2025 naar verwachting 17
procent van de begroting in beslag. Verdere schuldafbouw is essentieel om toekomstige schokken op te
vangen. De voortgang van afspraken met Nederland over een nieuw toezichtkader (rijkswet) biedt
daarnaast perspectief op lagere rentelasten en meer financiële ruimte voor investeringen.