realiseert sinds 2023 overschotten en lost jaarlijks schulden af. Samen met de economische groei zorgt dit voor een snelle daling van de schuldquote. Tegelijkertijd is het fundament nog kwetsbaar: de rentelasten blijven uitzonderlijk hoog en de zorguitgaven nemen door de vergrijzing in de toekomst een steeds groter deel van de begroting in beslag. Ook signaleert het CAft risico’s rond het ziekenhuis. Hervormingen blijven noodzakelijk om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te waarborgen.
Toekomstbestendige zorg
Het CAft constateert dat Aruba op een aantal terreinen binnen de zorg positieve ontwikkelingen laat zien. Zo is de zorgquote van 8,7 procent van het bruto binnenlands product (bbp) in 2023 gematigd. Beheersing van de zorguitgaven blijft wel van belang gelet op de vergrijzing. In dat kader is het positief dat de AZV werkt aan het hanteren van een langetermijnperspectief en het toepassen van een meerjarig uitgavenkader als beheersinstrument.
Aruba implementeert hervormingen zoals opgenomen in het zorgakkoord. Daarbij ligt de nadruk op het ontlasten van de ziekenhuiszorg door de poortwachtersfunctie van huisartsen te versterken en preventie te bevorderen. Tegelijk is beleid nodig om de toenemende vraag naar langdurige zorg op te vangen. Momenteel zijn de uitgaven voor ouderenzorg nog beperkt, maar door de vergrijzing zal de vraag naar zorg toenemen. Het is daarom noodzakelijk nu keuzes te maken die de zorg toekomstbestendig en betaalbaar houden.
In gesprekken met diverse partijen zijn tekortkomingen in het ziekenhuisgebouw benoemd. Bij het uitblijven van een oplossing, bestaat het risico dat de zorg in de knel komt. Gelet op de vitale zorgfunctie is het van belang dat de betrokken partijen hun verantwoordelijkheid nemen en hierover spoedig tot een gezamenlijke aanpak komen.
Basis op orde krijgen
Hoewel Aruba sinds 2023 overschotten realiseert en de schuldquote snel daalt, drukken de rentelasten nog steeds zwaar: momenteel gaat 16 procent van de begroting naar rente. Schuldafbouw blijft daarom essentieel en creëert tevens ruimte op de begroting voor hervormingen in de zorg. Daarbij wijst het CAft op de ruim AWG 500 miljoen aan overtollige middelen bij de AZV en de Sociale Verzekeringsbank die (deels) ingezet kunnen worden voor schuldaflossing, met inachtneming van de wettelijke reserveverplichting.
Daarnaast wijst het CAft op het belang van scherper toezicht en aansturing van overheidsentiteiten. Het opstellen van een deelnemingen- en dividendbeleid is daarbij een randvoorwaarde. Ook is een spoedige implementatie van een goede corporate governance essentieel.