In 2003 is de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) begonnen met de viering van deze Werelddag om de preventie van arbeidsongevallen en beroepsziekten te benadrukken, gebruikmakend van de traditionele kracht van de ILO op het gebied van nationale en tripartiete dialoog. Deze viering vormt een integraal onderdeel van de Mondiale Strategie voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk van de ILO. Een hoofdpijler van deze strategie is promotie; de Werelddag is een cruciaal instrument om het bewustzijn over veilig en gezond werk te vergroten en om het politieke profiel van arbeidsveiligheid te versterken.
28 april is tevens de Internationale Herdenkingsdag voor overleden en gewonde werknemers, sinds 1996 georganiseerd door de wereldwijde vakbondsbeweging.
Preventie van arbeidsongevallen en beroepsziekten Deze dag bevordert de wereldwijde preventie van ongevallen en beroepsziekten (occupational diseases). Het is een bewustwordingscampagne om de omvang van het probleem onder de aandacht te brengen en een cultuur van veiligheid en gezondheid te creëren. Iedereen is verantwoordelijk voor het voorkomen van letsel op de werkplek:
- Overheden zijn verantwoordelijk voor de infrastructuur (wetgeving en diensten) om de arbeidsgeschiktheid van werknemers te garanderen en bedrijven te laten bloeien. Dit omvat inspectiesystemen voor de handhaving van wetgeving.
- Werkgevers zijn verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkomgeving.
- Werknemers zijn verantwoordelijk voor veilig werken, zelfbescherming, het niet in gevaar brengen van anderen en deelname aan preventieve maatregelen.
Opkomende risico’s op het werk Nieuwe arbeidsrisico’s kunnen ontstaan door technische innovaties of maatschappelijke veranderingen, zoals:
- Nieuwe technologieën (bijv. kunstmatige intelligentie).
- Nieuwe arbeidsomstandigheden (bijv. hogere werkdruk door personeelsinkrimping, slechte omstandigheden door migratie of de informele economie).
- Nieuwe arbeidsvormen (bijv. zelfstandigen, uitbesteding of tijdelijke contracten).
THEMA 2026: Waarborg een gezonde psychosociale werkomgeving De psychosociale omgeving wordt gedefinieerd door de manier waarop werk is ontworpen, georganiseerd en beheerd. Psychosociale factoren zoals werkdruk, werktijden, rolduidelijkheid en autonomie beïnvloeden de werkervaring en de prestaties van de werknemer. Wanneer deze factoren de werknemer negatief beïnvloeden, worden zij een risico—net als fysieke of chemische risico’s—en moeten zij worden beheerd om een gezonde werkplek te garanderen.
DE ARBEIDSSITUATIE OP ARUBA De arbeidssituatie op Aruba wordt getypeerd door diverse negatieve factoren. Ten eerste zijn veel ILO-verdragen en protocollen niet geratificeerd. Van de verdragen die wel zijn geratificeerd en geïmplementeerd, schort het vaak aan de handhaving, zoals door de Arbeidsinspectie. Daarnaast wordt het recht op vakbondsvertegenwoordiging sinds 1986 stelselmatig geschonden door werkgevers, met name in de hotelsector.
Dit is het gevolg van een economisch fenomeen genaamd monopsonie. De Inter-American Development Bank (IDB) wijst erop dat monopsonie in het Caribisch gebied voorkomt wanneer er veel werkzoekenden zijn, maar slechts weinig werkgevers (geconcentreerd in sectoren zoals toerisme). Hierdoor kunnen werkgevers lonen onder het rechtvaardige niveau aanbieden en vakbondsonderhandelingen blokkeren. Een IDB-studie uit 2023 wees uit dat de lonen van werknemers gemiddeld 46% lager liggen dan de inkomsten die zij voor de werkgever genereren. Deze combinatie van gebrekkige handhaving en monopsonie leidt tot stress, ongezonde psychosociale omgevingen en kan leiden tot maatschappelijke problemen zoals verslaving en mentale stoornissen. Deze thema’s, aan de kaak gesteld door Statenlid Carlos Bermudez (AVP), moeten worden aangepakt om te komen tot een gezonde werkomgeving met rechtvaardige lonen en respect voor de waardigheid van de werknemer.