In een recent gepubliceerd advies werpt de Afdeling Advisering van de Raad van State van het Koninkrijk een kritisch licht op het voorstel voor de nieuwe rijkswet die het financiële toezicht en de herfinanciering van leningen voor Aruba moet gaan regelen. Het hoogste adviesorgaan van het Koninkrijk slaat alarm over twee kardinale punten: de bedreiging voor de autonomie van Aruba en het structurele gebrek aan transparantie in de financiële afspraken met Nederland.
In het advies herinnert de Raad van State beide regeringen eraan dat het constitutionele fundament van het Koninkrijk is gebaseerd op de autonomie van de landen. Daarom moeten de beperkingen die deze nieuwe wet oplegt, rechtvaardig en structureel afgebakend blijven.
Stop met het belemmeren van de autonomie van Aruba
Momenteel is het opstellen en goedkeuren van nationale wetten (landsverordeningen) een exclusief recht en een exclusieve taak die de Regering en de Staten (het Parlement) van Aruba samen uitvoeren. De nieuwe rijkswet brengt beperkingen met zich mee voor deze vrijheid, iets wat met grote voorzichtigheid moet gebeuren.
De Raad van State benadrukt dat de Koninkrijksregering een uiterst terughoudende houding moet aannemen wanneer zij de autonomie van een land beperkt. De beperkingen mogen niet groter zijn dan wat strikt noodzakelijk is om aan de gemaakte afspraken te voldoen.
Om deze reden bepaalt het advies dat het vereiste waarbij Aruba goedkeuring moet vragen aan de Rijksministerraad vanuit Nederland, uitsluitend beperkt moet blijven tot de kwantificering van de normen wat betreft de schuldquote en het primaire saldo. Nederland mag geen blanco cheque krijgen om op de stoel van de Arubaanse wetgever te gaan zitten voor andere aangelegenheden. Echter, een raam openzetten voor Nederland om binnen te komen—wat betekent dit voor de toekomst?
Financiële onzekerheid: Welke lening zal Nederland herfinancieren?
Het tweede punt van kritiek betreft het deel over de herfinanciering van de buitenlandse leningen van Aruba. Hoewel het voorstel spreekt over een verplichting voor Nederland om “een deel van” de vervallende leningen te herfinancieren, ontbreekt het de tekst zelf aan duidelijkheid in de toelichting.
Volgens de Raad van State is dit gebrek aan transparantie nadelig voor beide partijen:
Aruba tast in het duister en weet niet precies wat het juridisch gezien van Nederland kan verwachten.
Nederland heeft zelf geen zicht op wat de exacte financiële gevolgen van deze wet zullen zijn voor de eigen begroting.
Direct advies om Artikel 38 te wijzigen
De Afdeling Advisering adviseert formeel om de toelichting op de wet beter te formuleren en, indien nodig, de inhoud van Artikel 38 te wijzigen. Het orgaan eist dat in de wettelijke teksten duidelijk wordt vastgelegd welke specifieke buitenlandse leningen in aanmerking komen voor herfinanciering.
Met dit advies in de hand is de stem structureel aan de ministers om met een veel transparantere tekst te komen voordat deze overgaat tot structurele behandeling.
