Mundo henter ta celebra dia 21 di februari “Dia Internacional di Lenga Materno”. E dia aki a keda
aproba den e Conferencia General di UNESCO na aña 1999 y desde aña 2000 mundo ta celebr’e. Tur aña
UNESCO ta mira e importancia di celebra e dia aki pa limita y combati desaparacion di lenganan materno rond mundo. Segun UNESCO, un promedio di cada dos siman tin un lenga ta desaparece na mundo. Consecuencia di desaparicion di lenga materno ta, desaparicion di patrimonio cultural y intelectual. Segun UNESCO 40% di poblacion mundial ainda no tin e privilegio pa haya enseñansa den un
idioma cu nan por compronde y esaki ta grave pa desaroyo integral di un pais. Banco
mundial tambe a mustra e importancia di organisa enseñansa den un idioma cu e studiante
ta compronde pa combati e.o. pobresa.
Na Aruba, pero tambe na Curacao y Boneiro for di siglo pasa tin un grupo di hende y
particularmente profesionalnan cu ta lucha pa preserva nos idioma Papiamento. No
obstante tur e atakenan y influencianan di nos colonisador, Papiamento a sa di keda na bida
hunto cu nos patrimonio cultural y intelectual. Sinembargo ainda e ta core peliger di
desaparece si no tuma decisionnan clave.
E aña escolar aki Gobierno di Aruba, despues di un mocion cu aprobacion unanime di
Parlamento di mas cu 5 aña pasa, a dicidi pa habri porta pa e muchanan di scol basico por
siña lesa y skirbi na Papiamento y trata idioma Hulandes como idioma stranhero pa nan por
domina e Hulandes miho. No obstante e desaroyonan aki, nos di PPA ta condena e echo cu
despues di e lucha den siglo pasa y despues di 25 aña den un siglo nobo, Aruba ainda NO
tin un instituto linguistico cu por percura pa un maneho linguistico integral cu ta salvaguardia
Papiamento y promove multilingualismo.
Un instituto linguistico cu lo percura pa un maneho caminda TUR sector na Aruba, inclusivo sector di husticia, mester respeta Papiamento. Un maneho pa mehora e status di Papiamento pa nos no mester tin un berguensa falso di papie den Reino Hulandes y ta orguyoso di dje. Mehora e status pa nos duna Papiamento su balor y percura pa uz’e bon. Un maneho cu ta sostene nos inmigrantenan pa siña Papiamento den un sociedad multilingual. Un instituto cu ta probecha di e avancenan technologico cu ta
bay hopi lihe pa entre otro desaroyo y promocion di Papiamento localmente, pero tambe den
Reino Hulandes y internacionalmente. Avancenan technologico pa crea materialnan digital
tocante Papiamento y na Papiamento, pero tambe pa duna Papiamento un luga prominente
den uzo di Inteligencia Artificial (AI).
Como Partido Patriotico di Aruba nos tin e deber di reconoce e dia aki y duna balor na
Papiamento como patrimonio cultural y intelectual pero tambe duna balor na otro lenganan
materno di e ciudadanonan cu ta biba riba Aruba. E dia aki ta importante pa reflexiona riba e
avancenan pa loke ta trata Papiamento. Tambe e ta un bon momento pa Gobierno di Aruba
hunto cu organisacionnan no gubernamental haci un compromiso cu nos Papiamento den
un sociedad multilingual. E compromiso ta pa lanta un instituto linguistico pa preserva nos
patrimnio cultural y intelectual, pa yuda mehora nos enseñansa y asina cumpli cu derecho
fundamental di e mucha y forma un sociedad mas sostenibel, pacifico, uni y cu ta respeta
otro.
