LocalFeatured

Henny Eman a logra e prome reforma politico y Betico Croes finalmente a logra separacion di Antillas e Status Aparte

Lider Nan Politico

Originalmente, den e discusionnan constitucional despues di guera, tabata un propuesta pa representacion mas igual entre e dos isla principal: Aruba y Curaçao. Esaki ta loke hopi biaha ta referi como idea di “8-8”.

 

Propuesta inicial: 8-8

Den e debate promé, algun plan tabata pensa pa:

8 asiento pa Curaçao

8 asiento pa Aruba

e otro islanan (Bonaire, St. Maarten, St. Eustatius, Saba) cu representacion separa.

E idea tabata pa mantene balansa politico entre e dos isla mas grandi.

 

Cambio pa 12-8

Finalmente, durante negociacionnan cu Hulanda y e structura di e Interimregeling Nederlandse Antillen, e sistema a cambia.

 

Motibonan principal:

  1. Curaçao tabata tin mas poblacion
    Gobierno Hulandes a argumenta cu representacion mester basa riba poblacion.
  2. Curaçao tabata centro administrativo
    Gobierno central di e Netherlands Antilles tabata situa na Willemstad.
  3. Presion politico di elite di Curaçao
    Lidernan politico di Curaçao a prefera un sistema cu duna nan mayoria den Staten.

 

Resultado:

12 asiento pa Curaçao

8 asiento pa e otro islanan hunto (Aruba, Bonaire y e isla di Bovenwind).

 

Consecuencia pa Aruba

Pa Aruba esaki tabata problematico pasobra:

Aruba a keda minoridad permanente decisionnan importante tabata domina pa Curaçao

esaki a alimenta e movemento autonomista cu despues lo culmina den Status Aparte di Aruba.

 

E rol di Gerrit Antonides van Poelje

Un dato historico interesante ta e rol di Gerrit Antonides van Poelje, autor di e rapport di 1942 riba e futuro politico di e Netherlands Antilles.

 

Ki Van Poelje a propone

Den su estudio, Van Poelje a observa cu e islanan di Antillas no tabata igual den:

tamaño di poblacion economia interes politico.

 

E specialmente a mira cu Aruba tabata desaroyando diferente di Curaçao, principalmente pa motibo di e industria petrolero. P’esey el a sugeri cu Hulanda mester considera:

structura politico menos centralisa posibilidad cu islanan tin mas autonomia individual.

 

Pakico esaki tabata importante pa Aruba

E ideanan di Van Poelje tabata importante pasobra:

el a reconoce oficialmente cu Aruba tin posicion special

el a cuestiona e idea cu tur islanan mester ta goberna manera un solo pais.

E pensamento aki despues a sirbi como argumento intelectual pa politiconan Arubiano.

Hulanda no a sigui e recomendacion completamente

Hulanda finalmente a reforma e sistema, nan a scogi un modelo diferente:

un solo pais: Netherlands Antilles

 

Esaki a conduci na:

e Interimregeling Nederlandse Antillen despues e Charter for the Kingdom of the Netherlands.

Den e sistema aki, Aruba tabata keda dentro di Antillas, loke a crea tension politico.

Ironia historico

 

E interesante ta cu e idea di Van Poelje  cu islanan por tin posicion politico diferente  finalmente a bira realidad mucho decada despues cu:

Status Aparte di Aruba

E resultado final tabata algo bastante similar na e pensamento cu Van Poelje ya tabata plantiando den añanan 1940.

 

Henny Eman y e decision pa e Interimregeling

Historicamente por bisa cu Henny Eman finalmente a scoge pa traha cu e modelo di e Interimregeling Nederlandse Antillen en vez di presiona pa implementa e ideanan mas radical di e rapport di Van Poelje.

 

Pero esaki mester wordo compronde dentro di e contexto politico di e tempo.

Diferencia entre e dos opcion Raport Van Poelje (1942) tabata un estudio y recomendacion

a plantea cu e islanan tabata diferente habri posibilidad pa structura menos centralisa o mas autonomia pa isla individual.

 

Interimregeling (1948) tabata e solucion politico real cu Hulanda a implementa

a crea un solo pais: Netherlands Antilles cu parlamento comun y sistema di representacion (incluyendo e famoso 12-8).

 

Pakiko Eman a opta pa Interimregeling

Eman a termina sostene e Interimregeling pa varios motibo practico:

Realidad politico Gobierno di Hulanda no tabata dispuesto na e momento pa separa e islanan.

Paso gradual Eman tabata kere cu mas autonomia paso pa paso tabata mas realista cu pidi separacion inmediato.

 

Evita cu reforma para si Aruba rechasa e propuesta, tabata posibel cu ningun reforma constitucional lo pasa. Consecuencia di e decision, E decision aki a crea dos interpretacion historico:

Critica: algun Arubiano a pensa cu Eman a concede demasiado poder na Curaçao.

Defensa: otro historiadonan ta bisa cu el a logra e prome paso di autonomia real pa e Antillas.

 

Tres vision riba autonomia di Aruba

Un manera facil pa comprende e debate riba autonomia di Aruba ta comparando e pensamento di tres figura importante: Gerrit Antonides van Poelje, Henny Eman y Betico Croes.

Van Poelje cu e  Vision academico (1942) e islanan tin diferente interes economico y social

gobierno no mester ta demasiado centralisa cada isla por tin mas autonomia individual.

 

Su idea habri e porta pa pensa riba un sistema unda Aruba por tin posicion diferente di Curaçao.

Henny Eman Estrategia gradual (1940–1950s)

Aruba mester mas autonomia

pero dentro di e sistema di Antillas

logra reforma paso pa paso.

El a acepta e Interimregeling Nederlandse Antillen, aunke Aruba no a haya e poder politico cu hopi tabata desea 8-8

 

Su strategia tabata pragmatico y gradual. Betico Croes a haci  Movimiento pa separacion (1970–1980s) Aruba mester separa di Antillas elimina dominacion politico di Curaçao crea un pais apart dentro di Reino.

 

Su lucha finalmente a resulta den:

Status Aparte di Aruba conclusion historico,E lucha pa autonomia di Aruba no a pasa di un biaha.
E tabata un proceso largo unda: Van Poelje a pone e idea

Eman a logra e prome reforma politico Croes finalmente a logra separacion di Antillas.

Related posts

New York

EA News Author

Votashon pa Travel + Leisure’s 2023 World’s Best Awards

EA News Author

Haime Croes a gaña OM prome Minister Evelyn Wever Croes mester actua mesora restructura DIP y director di DIP mester bay cas

EA News Author

Leave a Comment

Whatsapp Message