De toerismecijfers van juli 2026 maken zichtbaar wat er gebeurt wanneer een eiland waarvan 50% van het BBP van toerisme afhangt, geen samenhangende economische strategie heeft. Bonaire heeft een toeristische visie op papier. Wat ontbreekt is een plan dat die visie verbindt met luchtverbindingen, capaciteit, marketing en economische waardecreatie.
In juli 2026 ontving Bonaire 669 verblijfstoeristen minder dan in juli 2025. Op papier is dat een daling van 4 procent. Maar achter dat getal gaat een veel groter verhaal schuil. Drie maanden op rij daalt de Noord-Amerikaanse markt met circa 12 procent. Dat is precies de markt met de hoogste bestedingen per bezoeker. En het is precies de markt waarvoor in de toeristische visie van Bonaire een prominente rol is weggelegd.
Het probleem is niet dat die visie er niet is. Het probleem is dat er geen economisch plan is om haar te realiseren.
Een visie zonder plan
Het Strategic Tourism Master Plan 2017-2027 kiest voor high-value tourism. Niet meer bezoekers, maar bezoekers die meer economische waarde toevoegen. Dat klinkt helder. Maar een visie is geen plan. Een plan beantwoordt de vragen die een visie openlaat.
Welke concrete maatregelen worden genomen om de Noord-Amerikaanse luchtverbindingen te herstellen? Wie is verantwoordelijk voor de regie op de accommodatiecapaciteit in relatie tot de vraagontwikkeling? Hoeveel van de toeristenbelasting, jaarlijks circa $16 miljoen, wordt aantoonbaar ingezet voor de versterking van de toeristische economie? Wie bewaakt de samenhang tussen luchtverbindingen, marketing, bezettingsgraad en economische waarde?
Op geen van deze vragen is een helder, publiek antwoord beschikbaar. Dat is het ontbrekende plan.
Wat de cijfers laten zien
De Noord-Amerikaanse markt daalde in juli voor de derde achtereenvolgende maand met circa 12 procent. De VS: van 4.565 naar 4.044 bezoekers (-11,4%). Canada: -35,6%. Curaçao, de grootste regionale markt: -10,3%. Nederland: -1,8%.
De drie grootste markten samen leverden 877 bezoekers minder op dan een jaar eerder. Een daling van 6,1 procent. Groei uit Duitsland, Brazilië en Zwitserland is positief, maar compenseert de verliezen uit de kernmarkten niet.
KERNGEGEVENS TCB JULI 2026 (VOORLOPIG)
Verblijfstoeristen: 15.984 (vs 16.653 in 2025, -4%) | VS: 4.044 (vs 4.565, -11,4%) | Canada: -35,6% | Curacao: -10,3% | Nederland: -1,8% | Drie grootste markten gezamenlijk: -6,1%
De economische rekening
Toerisme vertegenwoordigt circa 50 procent van het BBP van Bonaire, 53 procent van de werkgelegenheid en 44 procent van de lokale belastinginkomsten. Circa 7.200 banen hangen er direct of indirect van af. Toerisme is niet een sector naast de economie van Bonaire. Het is de economie van Bonaire.
Uit de impactstudie van Economisch Bureau Amsterdam blijkt dat een Noord-Amerikaanse bezoeker gemiddeld $2.673 per verblijf besteedt. Een Nederlandse bezoeker $2.450. Een bezoeker uit de Dutch Caribbean $1.180.
De 521 minder Amerikaanse bezoekers in juli vertegenwoordigen circa $1,39 miljoen aan potentieel verloren directe bestedingen. De 136 minder Nederlandse bezoekers circa $333.000. De 220 minder bezoekers uit Curaçao circa $260.000. Uit drie markten samen gaat het in één maand om bijna $2 miljoen minder potentiële directe bestedingen.
Juni en juli samen vertegenwoordigen daarmee een cumulatief verlies van potentiële directe bestedingen dat richting de $4 miljoen gaat. Per maand dat er niet structureel wordt ingegrepen, loopt dat bedrag verder op.
Die bedragen vertalen zich direct in minder omzet voor restaurants, duikscholen, winkels, autoverhuurders en leveranciers. En via belastinginkomsten ook in minder middelen voor publieke voorzieningen. Toerisme is wat het geld in het laadje brengt dat al het andere op Bonaire laat draaien.
Wat er ontbreekt
Bonaire heeft geen samenhangend economisch plan voor toerisme. Er is geen instantie die de regie voert op de verbinding tussen luchtverbindingen, accommodatiecapaciteit, marketing en economische waardecreatie. Er is geen transparantie over hoe de toeristenbelasting wordt ingezet. En er is geen antwoord op de vraag hoe de dalende Noord-Amerikaanse markt structureel wordt hersteld.
Ondertussen groeit het accommodatieaanbod, terwijl de vraag daalt. De Curaçao-Bonaire verbinding kampt met structureel te weinig stoelen en retourtarieven van $250 of meer voor een vlucht van minder dan een half uur. Bonaire gaat haar derde achtereenvolgende jaar in met beperkte middelen voor destinatiemarketing, terwijl concurrerende bestemmingen blijven investeren.
Sociaal beleid is belangrijk. Maar sociale ambities zijn niet houdbaar zonder een gezonde economische basis die ze financiert. Economie is geen bijzaak. Het is het fundament.
Bonaire behandelt haar eigen economie als iets dat vanzelf goed komt. Dat is een vergissing die zich in de cijfers van juni en juli al meetbaar vertaalt in tientallen miljoenen aan verloren economische waarde op jaarbasis.
Wat BONHATA vraagt
BONHATA roept overheid en alle betrokken partijen op tot vier concrete stappen.
Ten eerste: stel een samenhangend economisch plan op voor het toerisme van Bonaire. Niet een visie, maar een plan met concrete doelstellingen, verantwoordelijkheden en middelen.
Ten tweede: herstel de Noord-Amerikaanse luchtverbindingen. Dit vereist actieve regie, investering en samenwerking tussen overheid, BIA en TCB.
Ten derde: maak de Curaçao-Bonaire verbinding betaalbaar en beschikbaar. De Tweede Kamer heeft onlangs de mogelijkheid gecreëerd om in te grijpen bij onvoldoende beschikbare of betaalbare Dutch Caribbean verbindingen. Die mogelijkheid moet worden benut.
Ten vierde: wees transparant over de besteding van de toeristenbelasting. De circa $16 miljoen die jaarlijks wordt geïnd, moet aantoonbaar worden ingezet voor de versterking van de toeristische economie waarvoor de heffing is bedoeld.
Bonaire hoeft niet simpelweg meer toeristen te ontvangen. Het moet zorgen dat de bestaande toeristische economie gezond functioneert en dat elk bezoek zoveel mogelijk waarde toevoegt aan het eiland. Dat vraagt om beleid dat de economie serieus neemt, niet als bijzaak, maar als fundament van alles wat Bonaire wil zijn.