Bonaire

Ordenansa di Bibienda Boneiru: utilidat i nesesidat!

Bibienda Na Boneiro

Dia 28 di novèmber 2024 a presentá e nota di inisio Ordenansa di Bibienda den
Konseho Insular durante reunion di Komishon Fiho Planifikashon i Desaroyo. Ku e nota di
inisio akí Kolegio Ehekutivo den un fase tempran ke enbolbí Konseho Insular ku utilidat i
nesesidat di e futuro ordenansa akí. E meta konkreto ta un repartishon balansá di espasio
pa biba na Boneiru. Loke ta importante ta ku ta bira posibel pa duna hende ku un laso sosial
ku nos isla preferensia na momentu di kompra di un bibienda.
Aktualmente habitantenan di Boneiru ta eksperensiá ku ta difísil pa haña un kas adekuá i pagabel.
E lista di espera na Fundashon Kas Boneriano pa bibienda di hür sosial ta largu, meskos ku ta e
kaso ku e lista di espera pa petishon pa tereno di èrfpagt pa konstrukshon di un bibienda propio.
Konstrukshon di bibienda sosial nobo ta di gran importansia, i ta tumando lugá tambe, pero segun
ekspektativa esaki lo no por solushoná e problema kompletamente. Pa e motibu akí na e momentu
akí nos ta investigando sistemanan pa regulá repartishon di e stòk aktual di bibienda mas mihó. E
nota di inisio Ordenansa di Bibienda 2025 básikamente ta forma e promé konsepto pa mas
intervenshon ku lo keda prosesá den e tempu binidero. Un punto di salida importante ta e
Programa di Gobernashon ‘E diferensia – hustu i sostenibel’, den kua tin stipulá ku nos mester
proveé den bibienda pagabel pa kompra i/òf di hür den barionan eksistente.
Banda di diferente otro intervenshon importante ku ta andando, manera konstrukshon di mas
bibienda pagabel pa medio di desaroyo di área (entre otro Proyekto Bibienda Pagabel) i emishon di
tereno di èrfpagt pa konstrukshon di un bibienda propio, a resultá ku maneho adishonal di sosten
tambe ta nesesario. Sinembargo, pa logra haña e base na òrdu, ta nesesario tambe pa implementá
regulashon adishonal di sosten, manera e ordenansa di bibienda akí.
Intervenshon den merkado no ta un meta riba su mes, pero un medida pa redusí e eskases di
bibienda pagabel na Boneiru. Un eskases ku pa motibu di vários kousa a oumentá fuertemente den
e añanan tras di lomba. ‘Nos ta mira ku preis di un bibienda a oumentá di 241.000 dòler pa mas òf
ménos 410.000 dòler na aña 2022’, segun diputado Anjelica Cicilia. E datonan akí ta basá riba
informashon di Ofisina Sentral di Estadístika (CBS), pa loke ta trata e kantidat di transakshon
kompará ku e balor total di benta riba un base anual.
Reglanan di e Ordenansa di Bibienda
Den nan karta di 22 di febrüari 2024 tokante kambio di WolBES i FinBES, Konseho Insular a skirbi
lo siguiente tokante e medidanan pa protekshon di merkado di bibienda: ‘Konforme kriterionan ku
mester keda stipulá ainda, ta mara atkisishon di bien inmóbil residensial na kondishonnan mas
estrikto pa protekshon di e interesnan di bibienda i e stòk di bibienda pagabel. Pa logra esaki, riba

término kòrtiku i ku prioridat, Boneiru lo rekonsiderá e ordenansa di bibienda, e ordenansa di
konstrukshon i e Plan di Desaroyo Teritorial Boneiru (ROB).’
Ta kuminsá awor akí ku e merkado di kompra. Kolegio Ehekutivo no ta deskartá, si práktika ta
duna motibu pa esaki, ku den futuro serkano ainda lo bai wak den direkshon di un pèrmit di
bibienda komo instrumento riba merkado di hür. Den e reunion di Toma di Desishon di 17 di
desèmber 2024 Konseho Insular a bai di akuerdo ku elaborashon mas aleu di e ordenansa.
Proposishonnan konkreto i liñanan di pensamentu ku a keda presentá, ta entre otro:
 5 aña di residensia sin interupshon den e último 10 aña;
 Laso sosial konforme e definishon di yu di nos isla;
 E ordenansa lo ta vigente pa bibienda ku un balor di merkado te ku 175% di e garantia di
hipotek. Aktualmente e garantia di hipotek pa Boneiru konosé un suma límite di 305.000
USD.
Obligashon pa e doño mes biba den e kas
Den e agènda di maneho ‘Raportahe di Progreso Bibienda Popular i Ordenamentu Teritorial
Hulanda Karibense’ (VRO CN) ta bini bèk ku ta verwagt ku Boneiru, Sint Eustatius i Saba ta stipulá
un ordenansa di bibienda ku ta kontené un obligashon pa e doño mes biba den e kas. E obligashon
akí pa e doño mes biba den e kas ta enserá ku ta obligá e kumpradó pa e mes biba den e kas pa
un sierto periodo. Ku esaki ta evitá ku hende ta kumpra i traha kas komo opheto di invershon i
mesora òf korto tempu despues di e konstrukshon ta hür òf bende esaki, loke mayoria biaha tin un
efekto di oumento di preis.
E obligashon pa e doño mes biba den e kas ta konta pa tur hende ku kumpra un kas, te na un
sierto balor di merkado. Pues pa residentenan tambe ku un laso sosial ku ke kumpra un di dos kas
pa nan hür ku otro hende. Ta pensando sí tokante kasonan kaminda e obligashon pa e doño mes
biba den e kaso lo no tin mester di ta vigente, por ehèmpel den kaso di un bibienda ku nan a
deklará inhabitabel i ku e kumpradó ta renobá, den kaso di un bibienda ku ta un herensia, òf ora
bende un bibienda ku ta na hür.
Den kaso ku e obligashon pa e doño mes biba den e kas ta konta pa konstrukshon nobo, esaki lo
por tin un efekto ku ta frena e konstrukshon. Bibienda ku nan ta konstruí nobo, ta hasi e stòk di
bibienda mas grandi. Pa e motibu akí Kolegio Ehekutivo ta proponé pa laga e obligashon pa e
doño mes biba den e kas konta solamente pa bibienda (eksistente) pa kompra, i no pa
konstrukshon nobo. Den kaso di konstrukshon nobo ta konta sí ku na momentu ku e persona ku ta
konstruí, por ehèmpel un desaroyadó di proyekto, ke bende e kas, e mester bende esaki ku un
hende ku tin un pèrmit di bibienda, i pues ku tin un laso sosial.
Den kòmbersashon ku Stakeholder
Ya kaba Kolegio Ehekutivo ta den kòmbersashon ku diferente stakeholder pa huntu yega na e
mihó puntonan di salida pa e Ordenansa di Bibienda. ‘Vários stakeholder ta mira e utilidat i
nesesidat. Den kòmbersashon ku diferente makelar, instituto finansiero i desaroyadó, puntonan di
preokupashon i atenshon a keda kompartí ku nos. Pero ún kos ta sigur: tur stakeholder ta
komprendé utilidat i nesesidat di e areglo. E ròndu di konsultashon ku diferente partido ta den
pleno marcha. E punto di preokupashon mas grandi te ku awor parse di ta e plafòn te kaminda ku e

Ordenansa di Bibienda lo ta na vigor. E merkado ta indiká ku nan ta haña e suma di 533.000 dòler
(175% di 305.000 USD) muchu haltu. Na e momentu akí ta investigando esaki mas aleu.
‘Nos ta spera ku dentro di poko nos ta regresá Konseho Insular ku un proposishon konkreto di e
ordenansa akí’, segun diputado Anjelica Cicilia. ‘Un preokupashon di e merkado ku sigur mi lo
ke kita, ta ku pa motibu di e Ordenansa di Bibienda niun hende lo no por bende su propio
kas mas. Esaki apsolutamente no ta e kaso. E úniko meta ta pa duna un grupo spesífiko
preferensia. I akí ta trata di yunan di nos isla i hendenan ku tin un laso sosial ku Boneiru.’
Banda di esaki ta konta, ku meskos ku den kaso di tur legislashon nobo, tur loke a tuma lugá
promé ku esaki ta kai bou di e regulashon bieu. E kondishonnan básiko nobo pues lo bira vigente
despues ku Konseho Insular aprobá e ordenansa.
Por tira un bista den e nota di inisio Ordenansa di Bibienda via wèpsait di Konseho Insular di
Boneiru (www.konsehoinsular.org). Den kaso ku abo komo habitante òf interesado tambe ke bisa
algu tokante e nota di inisio akí, e ora ei bo por hasi esaki pa medio di manda un email na
kontami@bonairegov.com ku den e título un referensia na e nota di inisio Ordenansa di Bibienda.

Related posts

BONHATA ta lamentá pèrdida di ruta di JetBlue i e falta di determinashon serka gobièrnu

EA News Author

Investigacion di medio ambiente na empresanan ta cuminsa dia 26 di September

EA News Author

Boneiru tin un bos na Nashonnan Uní

EA News Author

Leave a Comment

Whatsapp Message