Awe, 15 di september, a wordo declara pa Nacionnan Uni como e Dia Internacional di Democracia.
Esey ta duna un briyo extra na e Dia di Prins (Prinsjesdag) aki. Na mes momento, e ta corda nos cu democracia ta pidi proteccion y mantencion continuo.
Democracia no ta un simpel suma matematico, sino un mentalidad cu mester biba den cada un di nos.
Cualkier persona cu ta haci algo pa un otro como boluntario, den cuido informal of di otro manera, ta contribui na e interes general y ta haci Hulanda mas fuerte. Afortunadamente, e tradicion Hulandes di sentido di comunidad ey ta existi ainda, como un “antidoto” contra polarisacion.
Pesey ta asina importante pa no sigui haci e concepto di democracia mas chikito te na un simpel “mita plus un”. Democracia mester uni hende y no hunga nan contra otro.
Un di e preguntanan mas importante den esaki ta si hende ainda tin confiansa cu politica y gobierno berdaderamente ta soluciona nan problemanan. Ta un tarea conhunto di parlamento y gobierno pa sigura cu e pregunta ey wordo contesta mas hopi biaha cu “si”.
Esey ta nifica cu e emocion di dia pa dia no mester ta e guia, sino loke hende mester y loke e futuro ta pidi di nos.
E democracia parlamentario ta di tur hende, pa tur hende, y p’esei mester ta na servicio di tur hende.
Contra e trasfondo ey, e gabinete kier poni un base pa un cooperacion amplio cu e presupuesto pa 2027. Partidonan cu no ta forma parti di e coalicion tambe por reconoce nan mesun puntonan den dje.
Esey naturalmente no ta nifica cu diferencianan politico di opinion lo desaparece djis asina. E combersacion ta continua. Pero e meta ta pa ataca e problemanan conhunto mas tanto posibel, cu tin biaha ta wardando demasiado tempo caba pa un solucion.
Pensa na temanan obvio manera stikstof (nitrogeno), vivienda y migracion. Pensa na e futuro di nos sistema social y na e gran inversionnan cu ta necesario den economia y den siguridad. Of pensa, despues di e verano extremadamente seco aki, na e necesidad di adaptacion na un clima cu ta cambiando. Por ehempel den suministro di energia, industria y maneho di awa. Futuro no ta warda riba esnan cu keda atras.
Un tema cu tin añanan caba ta tene Hulanda “rehen” ta e abordahe di stikstof. Ta tempo pa kibra e situacion aki. Pa e concesion di permisonan, cu mester cuminsa cora urgentemente atrobe pa tin espacio pa cas, compania y camindanan. Pa restauracion di naturalesa, un miho calidad di awa y un suministro di awa confiabel. Y no na ultimo luga, pa e cunukeronan Hulandes, kende merece claridad y un perspectiva di futuro.
Na fin di juni, gabinete a presenta un pakete amplio di solucion pa reduci e emision di stikstof significativamente. E proposicionnan corespondiente lo yega cerca boso cuminsando e autumn aki.
Industria, e sector di trafico y transporte, y e cria di ganado mester haci nan parti. Pero e dolor directo y e incertidumbre ta wordo sinti mas hopi den famianan di cunukero rond di areanan di naturalesa vulnerabel. Y p’esei e gabinete ta saca hopi recurso pa apoya nan.
Den e ehecucion y mehoracion posterior di e plannan, e gabinete lo sigui scucha y pisa tur interes bon. Den bon consulta cu e cunukeronan mes y cu e provincianan. Pero cancela o pospone atrobe lo ta iresponsabel. Restauracion di naturalesa ta crea espacio pa un limite legal inferior, un norma di stikstof, cu cual Hulanda por bay dilanti atrobe, incluyendo e sector di agricultura mes. Y riba esey e mirada ta keda fiha.
Un tema cu ta estrechamente conecta cu esaki y cu tambe ta pidi un paso decisivo ta vivienda. E Nota di Espacio (Nota Ruimte) ta duna e liñanan pa largo plaso. Pero e escasez di cas ta agudo. Demasiado hende ta puntra nan mes cu si nan of nan yiunan lo yega na un cas di cumpra of huur cu ta pagabel y decente. E miho contesta riba esey ta: traha mas tanto posibel, mas rapido posibel pa tur hende. Pa cumpradonan y huurdonan, pa hoben y bieu, y tambe pa hende cu mester di ayudo y atencion extra pa biba di manera independiente.
Esey no ta un promesa cu mañan lo tin un cas pa tur hende. Pero e gabinete ta haci lo posibel pa, cu un abordahe pragmatico, baha e cantidad di hende cu ta busca cas. Recientemente a apunta cinco sitio nobo di construccion di cas na gran escala cu ta mustra con e pragmatismo ey ta luci.
E ta nifica traha na luganan caminda no tin mester di inversion den infrastructura. Y caminda e demanda pa espacio di stikstof, conexion di coriente y awa di bebe por wordo soluciona. E ta nifica tambe haci uzo di reglanan existente pa haya permisonan cla. E ta exigi hopi mas construccion industrial cu piezanan prefab. Y e ta rekeri mas cu tur cos un cooperacion intensivo y coordinacion mutuamente. No solamente cu munisipionan y partidonan di mercado manera constructornan y desaroyado nan, sino tambe den Den Haag mes. Plannan di espacio no mester stroba otro. E autumn aki boso lo ricibi e plan di accion pa acelera construccion di cas, den cual e abordahe aki ta wordo desaroya den 50 accion concreto y hopi biaha rapido pa realisa.
Den maneho di asilo, e metanan ta cla: Un entrada mas abou, e recepcion na ordo, y un maneho di deportacion estricto pa persona nan sin oportunidad, cu a caba nan proceso y asilo cu ta causa problema. Sociedad mester por carga esaki. Y Hulanda mester tin espacio semper pa hende cu ta huy pa guera, violencia y opresion. Pormedio di les di idioma y guia pa trabou, nan por para riba nan propio pia mas rapido posibel y haci un contribucion.
Prome cu verano, gabinete a implementa algun cambionan grandi pa por pone mas liña cu nunca na e cantidad di hende cu ta bin nos pais y ta keda aki. Ta logico cu tur hende kier mira e efectonan mañan caba den forma di cifranan cu ta baha. E realidad ta cu esaki ta bay paso pa paso.
Entretanto, e polarisacion rond di recepcion di asilonan lamentablemente ta tumando formanan mas extremo. Manera recientemente na Loostrecht y Engelen, y esey ta preocupante. E voz mas suave di hendenan cu berdaderamente ta preocupa pa nan propio ambiente, of cu ta sinti pa e destino di otronan, ta keda opaca pa esaki. Mester ta completamente cla cu menasa y violencia ta inaceptabel.
Banda di esey, e ta un cuestion di sigui traha stabielmente pa haya mas grip riba migracion pa trece mas tanto trankilidad posibel rond di e tema aki. Control mas estricto na e fronteranan exterior di Europa y iniciativanan andando pa cooperacion cu paisnan sigur pafo di Europa por baha e fluho di asilo substancialmente.
Pa asilonan cu ta wardando riba un decision, mester tin un recepcion decente. Cu tur e discusionnan comprendibel cu esaki por lanta localmente, gabinete ta haci un yamada urgente riba munisipionan pa ta solidario cu Ter Apel y tur e otro ubicacionnan cu ya pa demasiado tempo ta wordo sobre carga. Grip riba migracion ta e tema por excelencia cu ta pidi pa bin hunto.
Riba e y otronan temanan, e gabinete kier kibra e situacion di stagnation y tuma decisionnan pa Hulanda por bay dilanti atrobe. Pero e mensahe sincero cu e presupuesto pa 2027 ta: no tur cos por bay pareu. No tur cos ta soluciona mañan. Y financieramente tambe tin limitenan cla, pasobra nos no por laga nos yiu- y nietonan cu un debe di estado irresponsablemente halto. Un bon bida pa hende awo no mag di stroba un bon bida pa hende den futuro. P’esei gabinete ta tene su mes na un maneho presupuestario cu no ta pospone e cuentanan.
Esey ta lanta e pregunta mesora: kico ta necesario awo pa mantene e futuro na un bon nivel? Pasobra tur sistema tin mester di mantencion na un momento dado. Esey ta nifica, por ehempel pa cuido di salud, cu prevencion mester bira hopi mas importante. Mas enfoke riba salud ta pone e base pa un sistema caminda un demanda di cuido no semper mester di un contesta medico mesora. Ademas, atencion pa e parti pagabel y e lucha contra fraude den cuido ta importante. Solamente asina e cuido ta keda di halto calidad y accesibel manera awo.
Mucha y hobennan mester ricibi atencion di mas special. Y esey no solamente pensando riba e meta pa tin e generacion mas saludabel un dia. Tin un gran tarea pa sigura, hunto cu munisipionan, cu bon cuido pa hubentud ta keda disponibel pa tur hende cu tin mester di dje.
E sistema di seguro pa trahadonan tambe tin mester di mantencion. Pa sigura cu hende por sigui participa. Cualkier persona cu bira malo of keda sin trabou no mester keda cera den un uitkering. Esey ta importante pa e hendenan mes, pa mantene e sistema na pia, y pa e prosperidad di futuro. Hulanda tin mester di tur hende. Gabinete ta spera di yega mas rapido posibel na un acuerdo social amplio cu sindicatonan y empleadonan cu ta duna siguridad pa trahadonan y pa e economia di futuro.
Reformanan manera esakinan ta sigura cu Hulanda ta keda un pais prospero, caminda hende por haci plannan pa futuro cu confiansa.
Un prome condicion pa esey ta siguridad. Specialmente awo cu e mundo rond di nos ta birando mas instabil y impredecibel. Un sentimento di impotencia ta na caminda. Naturalmente pa via di e violencia den Ucrania, pero tambe pa via di e situacion den Gaza, Iran y otronan zonanan di conflicto. Ta completamente logico cu hendenan ta puntra nan mes: den ki mundo nos yiu- y nietonan ta crece? Hopi tata, mama, welo y wela ta reconoce e sentimento aki.
Pa gabinete, esey ta un stimulacion extra pa, como miembro di e comunidad internacional, sigui traha hunto riba e defensa di balornan democratico, paz duradero y un orden huridico internacional fuerte.
Si potencianan grandi ta scoge primeramente pa nan propio interes, Hulanda mester traha mas aun hunto cu socionan existente y nobo. Bira mas independiente pensa na e suministro di energia of materianan prima nos ta traha riba un posicion di forsa.
Un futuro sigur ta pidi pa inversionnan firme. Hulanda mester ta resiliente y cla pa defende e libertad, democracia y e estado di derecho. Pa cuminsa, tin mester di un recuperacion den e parti militar. Demasiado tempo Hulanda y Europa a desatende nan propio forsa militar financieramente. Pero e tempo ey a cambia. Den e presupuesto pa 2027 tin hopi mas placa disponibel atrobe pa defensa. Hulanda lo bay traha mas intensivamente cu alianzanan internacional pa sigura mas arma y forsa militar.
Cu un Rusia agresivo na frontera oost di Europa, e apoyo continuo na Ucrania ta keda un inversion directo den nos propio siguridad. E conexion cu organisacionnan internacional fuerte manera Union Europeo y NATO ta crucial den esaki. Pasobra internacionalmente tambe ta conta: hunto nos ta mas fuerte, y Hulanda ta haci su parti.
E hende muhe- y hombernan cu ta para cla como militar, y e veteranonan cu a para cla pa proteha loke ta caro pa nos, merece nos esfuerso y gradicimento special. Naturalmente esey ta conta tambe pa polis y tur e otro hendenan cu tur dia ta para pa nos siguridad nacional. Esey ta bira mas y mas conecta cu loke ta pasa internacionalmente. Y riba e tereno ey Hulanda no mester ta naief. Menasanan cyber y hackeo digital for di Rusia y otronan paisnan, y for di organisacionnan criminal internacional, ya ta parti di dia pa dia. Esey ta exigi un contesta fuerte. P’esei gabinete ta bin cu proposicionnan pa e servicionan di inteligencia por proteha ciudadano- y companianan miho contra atake cyber, desinformacion y terorismo.
E lucha contra crimen organisa cu ta mina nos sociedad ta keda e prioridad mas halto. Imagen- y storianan impactante for di Overijssel ta fresco den memoria di tur hende. Un punto clave di enfoke ta pa sigura cu hobennan no wordo cera den criminalidad. Esey no ta un tarea pa husticia so, sino por ehemplo tambe pa cuido di hubentud y ayudo cu debe.
Un segundo condicion pa futuro, banda di siguridad, ta un economia fuerte y moderno. E economia Hulandes, despues di e añanan di COVID y e crisis di energia di 2022, a resulta di ta mas fuerte cu esun di paisnan rond di nos. Tambe ta faborabel cu e perspectivanan pa e proximo aña ta moderadamente positivo, pesar di tur incertidumbre internacional.
Cu medidanan dirigi, gabinete lo apoya e poder di compra di casnan y famianan cu yiu, principalmente pormedio di e fondo di emergencia pa energia y e reglanan pa yiu.
Despues ta bin e pregunta: con Hulandesnan lo gana nan placa aki 10 o 20 aña? E pregunta ey pa nos prosperidad futuro ta hopi actual. Sin inversionnan grandi y dirigi, Hulanda ta core e risico di keda atras, specialmente den e sector tecnologico.
Tur e desaroyonan sumamente rapido rond di digitalisacion y AI mester wordo dirigi naturalmente den cambionan bon y sigur. Pero e oportunidadnan cu tin eynan ta enorme. Hunto cu e sector priva, institucionnan di conocemento y otronan, gabinete ta traha riba un economia caminda un innovacion ta desencadena un otro, y caminda startups y companianan stabilisa ta fortalece otro.
Esey ta pidi na tur modo pa mas opcion di financiamento y espacio pa experimenta. P’esei tin plannan pa un institucion nacional di inversion y pa un organisacion special cu ta enfoca riba avance tecnologico cu ta kibra frontera. E idea briyante di un emprendedo awe por bira e ASML di mañan, y cu esey e cuminsamento di un sector top completamente nobo.
Europa tambe, Hulanda ta pleita pa un cambio di placa for di e economia bieu pa mas placa pa innovacion y renobacion tecnologico.
Un condicion importante pa crecemento economico ta un bon infrastructura. Tin mester di mas mantencion na camindanan, fuentenan y rutanan di trein bieu. Y p’esei e periodo aki tin placa extra disponibel. Pero e presupuesto ta keda limita. Un re-prioririsacion den proyectonan y decisionnan drastico ta inevitabel pa sigura cu e base ta na ordo.
E economia di mañan no por ta otro cu limpi y duradero. E verano di 2026 ta subraya cu un maneho di clima nacional e internacional ambicioso ta hopi necesario. E corta ey ta corta na dos banda. Den un mundo instabil, e interes di independencia di energia ta bira mas grandi. E demanda di casnan y companianan pa energia confiabel y pagabel ta crece. Esey ta nifica practicamente cu ta bal la pena, por ehemplo, pa sigui stimula e isolacion di casnan. Pero e ta nifica tambe cu prosperidad futuro ta posibel solamente cu industrianan mas limpi y menos combustibel fosil. Tene duro na e economia fosil no ta un movecion sabio, ciertamente no riba largo plaso.
P’esei gabinete ta traha cu hopi urgencia mas aleu riba mas energia nuclear y biento na lama, y riba provision pa hydrogeno y e almasenamento di CO2. Crucial den e cambio aki ta pa Hulanda maneha e piconan y caidanan den e suministro mas inteligentemente, y cu tin suficiente capacidad den e red di coriente. Expansion di esaki ta halto riba e agenda.
Esencial pa un economia fuerte ta un mercado di trabou cu ta conecta bon cu esaki. Gabinete ta bin, entre otronan, cu un ley nobo pa trahadonan independiente (ZZP) cu ta duna espacio pa emprende, pero cu ta combati e falso independencia. E ley mester trece trankilidad y claridad pa evita cu trahadonan independiente ta perde trabou pa miedo di e dunadonan di trabou pa boetnan despues.
E mercado di trabou di mañan ta pidi ademas pa atrae, entrena y tene talento top den sectornan crucial manera AI, digitalisacion, energia y biotecnologia. E talento ey ta tur caminda, for di MBO y HBO te na universidadnan. Gabinete a presenta un strategia di talento caba prome cu verano. Esaki lo wordo desaroya mas den e proximo periodo den consulta cu institucionnan di educacion, companianan, studiantenan y otronan involucra. Naturalmente, den un mercado di trabou moderno mester tin espacio pa studiante talentoso y trahadonan di conocemento specialisa for di exterior. Pero e abuso di migrante di trabou lo wordo combati.
Finalmente, ta importante pa gobierno mes cuminsa funciona diferente y miho. En corto: menos reglanan pa e gana di regla y control excesivo. Mas espacio pa hende y companianan, y un gobierno cu no ta stroba, sino cu ta yuda.
Gabinete ta consciente cu esaki no ta un intento original. Pero e abordahe aki mester duna resultadonan notabel e biaha aki. Un prome paso ta: autocontrol den creacion di reglanan nobo. Pesey, stop cu e acumulacion di excepcion riba excepcion. Sino ta keda dweil cu e kraan open. E di dos paso: menos regla. Cada aña, cuminsando e autumn aki, gabinete lo presenta un ley di simplificacion dirigi riba eliminacion di reglanan y leynan innecesario. E meta ta pa minimo 500 regla desaparece of bira mas simpel pa aña.
Apart di esaki, gabinete ta traha riba baha e murayanan entre maneho y ehecucion. E intercambio di informacion di gobierno mester bira hopi mas simpel pa hende y companianan wordo yuda mas rapido y miho, sin wordo manda for di cas pa muraya. E lema di servicio di gobierno mester ta: rapido y digital caminda por, personal caminda mester. Asina e gobierno central por bira miho, mas chikito y mas barata.
Naturalmente, gobierno ta mas cu Den Haag so. Un bon cooperacion cu colega gobiernonan, provincianan, munisipionan y waterschappen ta crucial. Gabinete ta hopi consciente di esaki. Tur gobierno ta traha hunto riba un agenda di cooperacion cu por contribui tambe na un gobierno mas eficaz y reconocibel.
No na ultimo luga, gabinete ta uni forsa cu e paisnan Corsou, Sint Maarten y Aruba, y cu Hulanda Caribense. Den november nos ta celebra cu 250 aña pasa, for di Sint Eustatius, un tiro di saludo a resona cu cual Hulanda, como e prome pais den mundo, a reconoce Merca. Esaki ta resalta e conexion historico den Reino y nos conexion conhunto cu mundo.
E autumn aki lo tin un cumbre (top) di e cuatro paisnan den Reino pa discuti e progreso y oportunidadnan den tur tereno di cooperacion. For di economia y siguridad di subsistencia, te na clima y maneho di sushi. For di awo, e cumbre aki lo ta un tradicion anual. Asina nos ta duna contenido conhunto na e punto di salida: Nos ta un Reino.
prins willem alexnder
