In een gezamenlijke inspanning om de autonomie van Aruba en de principes van de parlementaire democratie te beschermen, heeft een brede coalitie van vakbonden een formele brief gericht aan het Parlement van Aruba. De vakbonden trekken de voortgang van de Consensusrijkswet (HOFA) in twijfel en roepen op tot een politiek besluit op basis van de onlangs ontvangen kritische adviezen.
Constitutionele en Democratische Zorgen Het standpunt van de vakbonden is niet nieuw; sinds november 2025 hebben zij een “position paper” gepresenteerd met juridische, institutionele en economische bezwaren. Hun voornaamste argument is dat de HOFA-wet in zijn huidige vorm raakt aan de fundamentele structuur van de democratie op het eiland. De grootste zorgenpunten zijn:
- Constitutionele Spanning: Er is een direct conflict tussen de voorgestelde wet en het principe van de parlementaire democratie.
- Beperking van Autonomie: De wet zou de capaciteit van Aruba om zijn eigen begroting te beheren ernstig kunnen beperken.
- Koninkrijksrelaties: De rol die men aan de Rijksministerraad wil toekennen, wordt beschouwd als strijdig met de bestaande constitutionele verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden.
De Rol van de Raad van Advies De vakbonden benadrukken dat het advies van de Raad van Advies van Aruba (RVA 13-26) de zorgen bevestigt die zij steeds hebben geuit. Volgens de vakbonden is dit advies—opgesteld door lokale experts—ruimschoots voldoende basis voor het Parlement om een besluit te nemen, zonder te hoeven wachten op externe instanties zoals de Raad van State.
Een Oproep tot Transparantie en Actie De vakbondscoalitie, waartoe organisaties behoren zoals FTA, SIMAR, TOPA, ABV, SEPPA, SIWA, SADA, STT, SINBA en anderen, heeft het Parlement gevraagd om duidelijkheid te verschaffen door middel van een motie. Zij willen weten of er nog steeds sprake is van een werkelijke “consensus”, zoals het Statuut van het Koninkrijk vereist voor dit type wetgeving.
Geen Afwijzing van Toezicht, maar van de “Vorm” De vakbonden blijven benadrukken dat zij niet tegen samenwerking binnen het Koninkrijk zijn, noch tegen financieel toezicht op zich. Integendeel, zij hechten waarde aan solide en transparante openbare financiën. Zij stellen echter voor om alternatieven te zoeken op basis van lokale wetgeving om het bestaande toezicht te versterken, wat zij beschouwen als een evenwichtiger en institutioneel gezonder traject voor Aruba.
De vakbonden wachten nu op een concreet standpunt van het Parlement om te bepalen of het traject van de HOFA-wet moet worden stopgezet of in zijn geheel moet worden heroverwogen.