Minister Wever stelt vier grote wijzigingen voor in de LNT (Landsverordening normering topinkomens). De hoofdvraag is: wie controleert de salarissen voortaan, volgens welke norm en hoe kunnen het Parlement en het volk dit nog verifiëren?
1. Overheidsbedrijven uit de LNT halen
De minister geeft aan dat deze bedrijven commercieel opereren en dat de overheid, als aandeelhouder, de beloning van hun topfunctionarissen kan controleren.
Als zij echter buiten de LNT vallen, verdwijnt de wettelijk vastgelegde norm. De controle verschuift naar besluiten die de overheid als aandeelhouder neemt. Dit kan betekenen dat elke regering haar eigen criteria gaat toepassen. Bovendien opereren niet alle overheidsbedrijven op een vrije concurrentiemarkt; sommigen hebben een exclusieve positie of verlenen een openbare dienst.
De minister moet het volgende presenteren:
Een lijst van alle bedrijven die schrapt worden.
Welke bedrijven daadwerkelijk in concurrentie opereren.
Hun huidige beloning vergeleken met de LNT-norm.
Het systeem dat de wettelijke controle gaat vervangen.
Hoe het Parlement en de burgers de salarisbesluiten kunnen controleren.
2. Verschillende publieke entiteiten uit de LNT halen
De minister stelt voor om artikel 2, eerste lid, sub c, onder 2° te schrappen. Als gevolg hiervan zouden APFA, FCCA, het Nationaal Woningbouwfonds, het Hospitaal en het Medisch Laboratorium buiten de LNT vallen.
Het gaat hier om entiteiten die pensioenen, sociale woningbouw, medische zorg y andere publieke belangen beheren. Als zij buiten de LNT vallen, zijn hun topfunctionarissen op grond van deze bepaling niet langer gebonden aan het salarisplafond.
De regering moet toelichten:
Of alleen deze vijf entiteiten vervallen of dat er meer zijn.
De individuele motivering om elke entiteit te schrappen.
Welke publieke middelen elke entiteit ontvangt of beheert.
De financiële consequenties.
Welke garanties voorkomen dat salarissen onbeperkt en zonder publieke controle stijgen.
De vraag is: als een entiteit publiek geld of publieke diensten beheert, is het dan verantwoord om de salarisnorm te schrappen zonder aan te geven welke controle dafür in de plaats komt?
3. De bijlage uit de formele wet halen
Momenteel maakt de bijlage bij de LNT deel uit van de wet en kan deze alleen worden gewijzigd met goedkeuring van het Parlement. De minister wil de lijst verplaatsen naar een lagere regelgeving.
Deze wijziging kan het systeem flexibeler maken, maar kan ook de democratische controle verminderen. De regering zou entiteiten eenvoudiger kunnen toevoegen of verwijderen, zonder een voltallig debat en mogelijk zonder voorafgaande goedkeuring van het Parlement.
De minister moet verduidelijken:
Op welk wetgevend niveau de lijst geregeld zal worden.
Wie de lijst kan wijzigen.
Welke criteria bepalen of een entiteit wordt toegevoegd of geschrapt.
Welke rol het Parlement behoudt.
Hoe de regering politieke of onvoldoende gemotiveerde besluiten gaat voorkomen.
Meer flexibiliteit mag niet betekenen minder transparantie of minder controle.
4. Het algemene maximumbedrag vervangen
Momenteel geldt in de LNT een algemeen plafond van Afl. 369.000. De minister wil dit vervangen door gedifferentieerde plafonds, aangepast aan functie, sector en regionale realiteit.
Een gedifferentieerd systeem kan rekening houden cu verantwoordelijkheid en schaarste aan professionals. Zonder duidelijke criteria kan dit echter leiden tot ongelijkheid, ruime uitzonderingen en salarisstijgingen. Als bijna elke functie een eigen norm krijgt, kan de LNT haar functie als effectief plafond verliezen.
Het Parlement moet op de hoogte worden gesteld van:
De concrete bedragen en categorieën.
De landen en instellingen die als vergelijkingsmateriaal worden gebruikt.
De methodologie om elk plafond te berekenen.
Het aantal topfunctionarissen dat een hoger plafond krijgt.
De extra kosten voor de publieke sector.
De reden waarom artikel 12, dat al uitzonderingen toe-laat, niet volstaat.
Wat blijft er over van de LNT?
De regering wil bedrijven en entiteiten uit de LNT halen, de lijst verplaatsen naar lagere regelgeving en het algemene plafond vervangen door verschillende normen.
De regering heeft echter nog geen alternatief systeem gepresenteerd dat de bestaande controles vervangt. Zonder duidelijkheid over wie onder de LNT blijft vallen, welke grenzen gelden, wie de regels kan veranderen en hoe het Parlement controle uitoefent, kan het Parlement geen verantwoord oordeel vellen.
