Maandag, vanaf de middag tot in de namiddag, behandelde het Hof van de Hoge Raad de zaak tegen Izak Principaal. In de zaal waren ook de vader van het slachtoffer Shayuri en een jonge man aanwezig om de zitting bij te wonen.
Principaal erkende dat hij weet dat hij verkeerd heeft gehandeld en dat hij gestraft moet worden. De Procureur-Generaal (PG) eiste 8 jaar gevangenisstraf, aangevuld met een verplichte behandeling voor Principaal.
Het Hof verklaarde dat in december 2003 de Hoge Raad de zaak had teruggestuurd, en dat nu uitsluitend het strafdeel opnieuw behandeld wordt. De Hoge Raad stelde vast dat het Hof eerder twee straffen had opgelegd (9 jaar cel én verplichte behandeling), wat niet is toegestaan.
Het Hof benadrukte dat Principaal is veroordeeld voor meerdere feiten: gewapende overvallen met geweld en een drive-by shooting bij een bar in San Nicolas. Die feiten pleegde hij samen met anderen. De fatale schietpartij waarbij Shayuri Petronia omkwam, pleegde Principaal echter alleen. Dat gebeurde op 4 juni 2021.
Welke straf is passend?
Het Hof gaf aan dat er veel rapporten over Principaal zijn opgesteld. Het vroeg hem wat hij van deze rapporten vindt. Principaal zei dat hij weet dat hij fout zat en dat een zware straf past. Uit de rapporten blijkt dat een volwassenstraf moet worden toegepast, niet langer jeugdrecht. Het jeugdstrafrecht past volgens het Hof niet meer bij de ernst van de feiten.
Principaal zei dat hij de misdrijven als jeugdige pleegde en vindt het moeilijk dat hij nu daarvoor als volwassene wordt gestraft. Toen was hij 17 jaar. Het Hof legde uit dat er meerdere factoren moeten worden meegewogen: of behandeling nodig is, of Principaal onderwijs wil volgen, en dat hij zegt dat hij graag wil gaan werken.
Behandeling onder strenge voorwaarden
Deskundigen stellen dat Principaal een behandeling nodig heeft voor zijn psychische problemen. Soms zegt hij dat hij geen behandeling nodig heeft, en soms zegt hij van wel. Het Hof moet bepalen waar die behandeling moet plaatsvinden.
Aruba heeft zeer beperkte mogelijkheden. Nederland is volgens het Hof de ideale plek. Principaal verklaarde bereid te zijn naar Nederland te gaan voor behandeling.
Reclassering Aruba en Nederland hebben al strikte voorwaarden opgesteld voor behandeling, waaronder:
• kans dat Principaal langere tijd in een kliniek moet blijven
• toezicht en controle op alle contacten
• verbod op contact met oude vrienden, zoals Celaire
• verbod op contacten in het drugsmilieu
• toezicht op telefoon- en computergebruik
• afgifte van wachtwoorden
• verplicht zich te houden aan aanwijzingen van Reclassering
Volgens de rapporten leidt overtreding van deze voorwaarden ertoe dat Principaal verplichte klinische behandeling krijgt.
Vier jaar vast zonder enige behandeling
Principaal vertelde het Hof dat hij al vier jaar vastzit zonder zicht op toekomst. Hij ziet hoe anderen worden vrijgelaten en later terugvallen. Dat wil hij niet: hij wil veranderen. Hij wil meewerken aan een behandeling. Het valt hem zwaar dat hij medicijnen moet nemen in een gesloten kliniek, maar hij begrijpt dat zonder behandeling de kans groot is dat hij opnieuw de fout in gaat.
De rechters vroegen of Principaal in Nederland kan functioneren en of hij Nederlands spreekt. Hij zei dat hij het enigszins begrijpt en een beetje kan spreken. Het Hof testte dit zonder de tolk; Principaal antwoordde in het Nederlands dat hij het “een beetje begrijpt”.
Standpunt van de PG
De PG verklaarde dat op 4 juni 2021 Shayuri door toedoen van Principaal werd doodgeschoten. Sinds die dag zit Principaal vast. De familie wil duidelijkheid en een afronding. De PG benadrukte dat Principaal zeer ernstige feiten heeft gepleegd.
De Hoge Raad vernietigde de eerdere straf omdat twee straffen waren opgelegd. Toen was Principaal 17 jaar en werd jeugdrecht toegepast. Maar uit rapportages blijkt dat hij betrokken was bij een drive-by shooting én bij de fatale schietpartij. Het wapen werd beide keren gebruikt.
Volwassenstraf noodzakelijk
Volgens de PG moet nu een volwassenstraf worden toegepast:
• De psychiater concludeerde dit dit jaar.
• De psycholoog concludeerde dit in 2022 en bevestigde het opnieuw in 2023.
• Er is sprake van antisociaal gedrag.
Het doel van de straf is volgens de PG:
• voorkomen van herhaling
• duidelijk signaal aan de gemeenschap
• vergelding voor het gepleegde feit
De PG stelt dat Principaal sinds 2021 geen enkele behandeling heeft gehad en dat zijn antisociale problemen daardoor ernstiger zijn geworden. Behandeling in een Nederlandse kliniek is volgens hem essentieel.
De PG eiste:
• 8 jaar gevangenisstraf
• verplichte behandeling in een kliniek
Subsidiair eist hij verplichte klinische behandeling onder voorwaarden voor 6 jaar