“Is dit toeval of strategisch?”
De Landsverordening Instelling Ministeries (LIM) vormt de wettelijke basis die vastlegt hoe de ministeries worden verdeeld en welke minister formeel de bevoegdheid/het gezag heeft over elk ministerie. De LIM is een essentieel onderdeel van goed bestuur en transparantie binnen de regering.
Het is geen geheim dat de huidige regering (AVP-FUTURO) een nieuwe verdeling van ministeries heeft doorgevoerd, maar ze hebben nog steeds geen wijziging van de LIM voorgelegd aan het Parlement. De versie uit 2022 is dus nog steeds de geldige. Dit zorgt ervoor dat er een grote discrepantie is tussen wat de ministers feitelijk doen en wie wettelijk verantwoordelijk is en/of moet ondertekenen voor bepaalde besluiten. Daarom is het van groot belang dat de LIM wordt aangepast en via het Parlement wordt goedgekeurd. Dit moet zo snel mogelijk gebeuren telkens wanneer een nieuwe regering aantreedt en veranderingen aanbrengt in de ministeriële indeling.
De huidige situatie
De regering van Aruba heeft de wijziging van de LIM nog niet ingediend bij het Parlement. Dit betekent dat de regering opereert op basis van een structuur die juridisch niet bestaat. Dat brengt aanzienlijke risico’s en juridische consequenties met zich mee. Bovendien veroorzaakt het een gebrek aan duidelijkheid en efficiëntie binnen de overheidsdiensten en blokkeert het processen omdat onduidelijk is wie werkelijk verantwoordelijk is.
Deze risico’s omvatten ook dat ministers taken uitvoeren die formeel niet onder hun ministerie vallen, wat misbruik van macht in de hand werkt. Een voorbeeld dat onder de huidige regering al zichtbaar is, is dat minister Gerlien Croes vergaderingen bijwoont die formeel onder de verantwoordelijkheid van de premier vallen, of taken op zich neemt waarvoor zij niet is aangewezen. Dit vergroot het wantrouwen in de gemeenschap en tast de integriteit van de regering aan.
Als de premier zijn verantwoordelijkheden als premier niet draagt — waarom is hij dan premier?
Kan de regering ervoor kiezen om de LIM niet aan te passen als strategisch besluit?
Omdat er geen specifieke termijn is waarin een regering verplicht is om de LIM te actualiseren, is het moeilijk te stellen dat zij formeel in overtreding zijn. Toch wordt altijd sterk aanbevolen om de LIM zo snel mogelijk te behandelen, om te voorkomen dat ministers taken uitvoeren die buiten hun ministerie vallen en mogelijk tegen de wet handelen. Bovendien beïnvloedt dit het werk van het Parlement, dat toezicht moet houden op het functioneren van de regering.
Zonder een geactualiseerde LIM is het voor het Parlement moeilijk om te beoordelen of een minister zijn taken correct uitvoert. Dit roept de vraag op of het uitblijven van de LIM-wijziging een strategische keuze is die misbruik maakt van het systeem, en waarom de regering deze nog niet heeft voorgelegd aan het Parlement.
Conclusie
Het is belangrijk te benadrukken dat de aanpassing van de LIM geen formaliteit is, maar een noodzakelijke juridische stap om goed bestuur en transparantie te waarborgen. Zonder die aanpassing wordt de integriteit van de regering AVP-FUTURO en van de overheidsprocessen ondermijnd. Het feit is dat zonder een bijgewerkte LIM ministers kunnen handelen zonder daarvoor wettelijk verantwoordelijk te zijn.
Wie zal hiervoor verantwoordelijk worden gehouden?