Nederlandse en Antilliaanse onderzoekers slaan de handen ineen om het begrip van de natuur op Aruba, Bonaire en Curaçao te verbeteren. Een nieuw project combineert eeuwenoude historische natuurcollecties met hightech beeldherkenningsapparatuur en DNA-barcoding.
Misschien is er geen ander land ter wereld waar de biodiversiteit zo uitgebreid is bestudeerd als in Nederland. Dit is voor een groot deel te danken aan de duizenden vrijwilligers die betrokken zijn bij het verzamelen van biodiversiteitsdata. Wat betreft het Caribische deel van het Koninkrijk zijn er eveneens veel historische collecties en een rijkdom aan waardevolle historische literatuur. Tegelijkertijd liggen er nog talloze laden te wachten om onderzocht te worden, en telkens wanneer we iets beter kijken, stuiten we op nieuwe of onbekende soorten. Er valt nog een groot deel te ontdekken. Welke soorten zijn er, hoe kunnen ze worden geïdentificeerd en in welke staat verkeren ze? Voor veel dier- en plantengroepen zijn dit vragen die we momenteel nog niet adequaat kunnen beantwoorden.
Ongeïdentificeerde soorten
Het Caribische deel van het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit zes eilanden, waarvan er drie – Aruba, Bonaire en Curaçao – voor de kust van Venezuela liggen. De natuur op deze drie eilanden is nog niet nauwkeurig gedocumenteerd. Er zijn nog geen soortenlijsten beschikbaar voor groepen zoals sprinkhanen, bijen en kevers, en al deze groepen bevatten soorten op de eilanden die nog niet formeel zijn beschreven.
In de afgelopen 200 years is er echter wel veel veldwerk verricht op de eilanden. Er zijn soorten verzameld en sommige zijn in publicaties gebruikt, maar veel van het verzamelde materiaal is ongebruikt gebleven in de collecties van Naturalis Biodiversity Center. Om deze collectie toegankelijker en beschikbaar te maken voor natuurbescherming, is het project ABC History Collections (ABC-NHC) gelanceerd.
Het ABC-NHC-project wordt gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) als onderdeel van haar onderzoeksprogramma voor collecties in een koloniale context. Het project is een samenwerking tussen de Universiteit van Aruba en de drie natuurbeschermingsorganisaties: Aruba Conservation Foundation (ACF) op Aruba, STINAPA op Bonaire en Carmabi op Curaçao, de Universiteit Leiden en Naturalis. Samen met een groep van deskundige vrijwilligers zullen de projectpartners in de komende jaren het materiaal van de ABC-eilanden dat in de collectie van Naturalis wordt bewaard, documenteren en digitaliseren.
Een tijdmachine
Deze informatie zal worden gebruikt om nieuwe soorten te beschrijven, soortenlijsten te publiceren en nieuwe praktische gidsen te produceren. Een groot deel van het materiaal is meer dan een halve eeuw oud. Dit biedt de mogelijkheid om de collectie als een tijdmachine te gebruiken: welke soorten kwamen er in het verleden op de eilanden voor? Een van de doelen van het project is om de integratie van de ABC-eilanden in de digitale onderzoeksinfrastructuur te verbeteren.
Hiervoor krijgen studenten uit Aruba en Curaçao training, worden er barcodes aan de databases toegevoegd, wordt het beeldherkenningssysteem voor de Caribische eilanden geactualiseerd en wordt er een start gemaakt met geluidsherkenning. Het project wordt afgesloten met de publicatie van het boek The Biodiversity of the ABC Islands.
Het ABC-NHC-project zal zich richten op de mariene en terrestrische flora en fauna van Aruba, Bonaire en Curaçao.
Linkerkant: koraal op Bonaire (bron: STINAPA); rechterkant: Shete Boka National Park op Curaçao (bron: Carmabi Foundation)
