Hoeveel bespaart Aruba werkelijk met de Rijkswet HOFA? En belangrijker nog: wat moet Aruba in ruil daarvoor inleveren? Dit is de vraag die PPA-fractieleider Eduard Pieters centraal stelt in het debat rondom de Rijkswet HOFA en de Landsverordening Waarborging Houdbare Overheidsfinanciën (LWHO). Volgens Pieters presenteert de regering cijfers van vele miljoenen florins zonder voldoende uit te leggen dat deze bedragen zijn berekend over een lange periode.
“Als je praat over grote cijfers die eerst 800 miljoen florin waren en nu nog maar ruim 100 miljoen, moet je het volk ook vertellen op basis van hoeveel jaar dit bedrag is verdeeld.”
Geef het volk niet alleen het grote cijfer
Pieters reageert op recente uitspraken van vicepremier Gerlien Croes, die een financieel voordeel van ongeveer 136 miljoen florin noemde in verband met de coronalening, en dat Nederland na het voldoen aan diverse criteria wellicht de overige leningen van Aruba zal herfinancieren. Pieters wees erop dat de presentatie die het Parlement ontving van minister van Financiën Geoffrey Wever een heel ander beeld schetst.
Volgens de berekening gepresenteerd door Pieters kan de renteverlaging op de coronaschuld ongeveer 128 miljoen florin vertegenwoordigen, maar verdeeld over een periode van 16 jaar.
“Dat is geen 128 miljoen per jaar. Het is rond de acht miljoen florin per jaar!”
Geld besparen ten koste waarvan?
Zijn politieke conclusie is dat het werkelijke jaarlijkse voordeel, afhankelijk van de berekeningen en faciliteiten die Aruba uiteindelijk krijgt, schommelt rond de 8 miljoen florin per jaar wat betreft de coronalening.
Pieters minimaliseert het belang van renteverlaging niet. “Natuurlijk willen we minder rente betalen. Er is geen enkele politicus of Arubaan die dat niet wil.” Maar de vraag is niet of Aruba geld wil besparen. De vraag is: Tegen welke prijs zijn we dit geld aan het besparen? De fundamentele vraag is: Willen we onze Grondwet breken om een renteverlaging te krijgen?
21 criteria waar Aruba aan moet voldoen
Pieters wees erop dat de financiële faciliteiten om de overige schulden van het land Aruba te herfinancieren niet automatisch komen, aangezien Aruba aan verscheidene van de 21 criteria moet voldoen. Daarom bekritiseert hij de manier waarop wordt gehaast met het publieke debat over het werkelijke financiële voordeel, terwijl de institutionele voorwaarden en gevolgen veel minder aandacht krijgen.
“We moeten goed gedocumenteerd praten. Niet alleen praten over een zakje geld.”
Volgens Pieters behoren de schending van onze Grondwet, de leningfaciliteit, de toekomst van het financieel toezicht en de voorwaarden waaronder Aruba geacht wordt uit de Rijkswet te kunnen stappen tot de punten die geanalyseerd moeten worden.
Voor de PPA zijn dit geen technische details, aangezien deze direct raken aan de toekomst van Aruba’s autonomie en zijn Grondwet.
Toezicht ja, maar niet tegen elke prijs
Pieters benadrukt dat de PPA niet tegen financieel toezicht is. Het debat gaat ook niet tussen verantwoordelijkheid en onverantwoordelijkheid. Aruba moet budgettaire discipline, toezicht en houdbare overheidsfinanciën hebben. Maar volgens Pieters kan dat geregeld worden zonder onnodig de macht weg te geven die Aruba als autonoom land heeft verankerd in zijn Grondwet en het Statuut voor het Koninkrijk. En precies hier lanceerde hij de vraag die de regering moet beantwoorden: Als het werkelijke financiële voordeel zo’n 20 tot 22 miljoen florin per jaar is, is dat dan de prijs om onze Grondwet te breken en Aruba’s autonomie voor de komende generaties te compromitteren?
Voor Pieters kan een besluit van deze omvang niet worden verkocht met een cijfer van “ruim 400 miljoen” zonder dat het volk de volledige periode, voorwaarden en consequenties begrijpt.
“Wij willen de renteverlaging. Natuurlijk wel. Maar verkoop ons geen groot cijfer zonder ons te vertellen wat we ervoor terugbetalen”, benadrukte Pieters. Omdat het debat over de HOFA niet alleen over geld gaat. Het gaat over wie de macht zal hebben over de toekomst van Aruba.