PoliticaLocal

Necesidad urgente pa reforma e sistema politico

Armand Hessels 1

Na januari y februari 2020, SDBA a tuma contacto personal of por escrito cu exponente di tur partido politico. Tur a haya e pregunta si nan partido lo kier (yuda) desaroya un sistema politico nobo den cual no lo tin luga mas pa patronahe politico, lo honra e criterianan di bon gobernashon y e sistema di checks & balances, mientras lo duna pueblo mas participashon den (formashon y ehecushon di) maneho di Aruba.

 

Punto di salida

E punto di salida di SDBA p’esaki ta cu ‘e sistema politico’ (esta e manera cu ta hiba ‘politica’) tradishonal a resulta hopi dañino pa Aruba y consecuentemente no por sigui mas di mesun manera. A pidi tur partido pa entrega nan proposishon na luna di augustus. Lo manda esakinan pa profesor Wouter Veenendaal, politicologo na Universidad di Leiden y specialisa den ‘gobernashon na pais/isla chikito’. E lo a duna su comentario riba cada proposishon. Despues lo manda e diferente proposishonnan, incluso e comentarionan, den luna di november ‘on-line’ pa e participantenan na e di tres simposio di SDBA riba dia 10 di december proximo. Dia 9 di december (Dia Internashonal contra Corupshon) tawata programa pa presenta e rapport final di NIS. Pero e pandemia di Covid a daña tur cos.

Consecuencia di ‘fayo politico partidista’ na Aruba

‘Naturalmente’ ningun partido politico a cumpli cu e petishon y/of nan compromiso. Asina nan ta duna e impreshon cu nan no tin ningun problema cu e manera cu e sistema politico a funcshona e ultimo decadanan y cu nan lo ta prefera di laga tur cos manera nan ta. Esey ta mal noticia pa comunidad. Pero esey no kier men cu no tin alternativa pa e sistema actual. Al contrario: tin hala! Pa motibo di e mal experencia cu partido politico na Aruba -y otro isla/pais-, SDBA ta boga pa un sistema den cual partido politico no ta hunga ningun papel mas. E siguiente considerashonnan (a base di documentashon extenso) ta hunga un rol, den cual ta sali na cla cu e sistema politico actual a base di partido politico:

  1. ta responsabel pa e practica di patronahe politico na gran escala;
  2. no a logra mehora e administrashon financiero ni despues di tres decada;
  3. a faya grandemente den e maneho di proyecto;
  4. no tawata transparente den formashon y ehecushon di ‘maneho’;
  5. a abusa di e conflicto di interes existente entre parlamento y gobierno;
  6. a neglisha un maneho social-economico drechi;
  7. ta(wata) habri pa contacto sospechoso entre gobierno y baho mundo;
  8. na prome luga a enfoca riba interes personal y di partido y pa gran parti a actua no-integro.

Caracteristica importante tawata cu na un manera structural:

  1. a viola ley (Constitushon, ley di contabilidad, etc.);
  2. a viola tur criteria di bon gobernashon;
  3. a neglisha na gran escala advertencia y recomendashon di instancia oficial;
  4. a neglisha e consecuencianan financiero di maneho;
  5. no a duna cuenta di e maneho cu a hiba;
  6. a marginalisa e sistema di checks & balances.

E actitud arbitrario y iresponsabel aki di gobierno consecutivo tawatin como consecuencia cu a debilita nos autonomia (financiero) substancialmente y a mina nos  estado di derecho democratico.

Bentaha di un sistema politico sin partido politico

Na Aruba e ex-empresanan di gobierno ta un bon ehempel kico por pasa si ta pone ‘politica partidista’ na un distancia. Despues cu ‘metemento di partido politico’ a hiba compañia manera WEB, Elmar y SETAR na rand di abismo, tanto riba tereno financiero como di personal, a independisa nan (NV). Despues nan a cuminsa funcshona hopi miho. Esun mas conoci tawata e traspaso di  aeropuerto pa Schipholgroep, despues cu e aeropuerto nobo tur aña a hiba perdida considerable y creciente. Manera cu Schipholgroep a tuma over, el a transforma e perdida den ganashi, a logra paga e debe prome cu e tempo stipula pa despues sigui inverti na grandi den desaroyo nobo. Esaki ta hopi significativo pa e manera con a ‘maneha’ e aeropuerto anteriormente.

E considerashon- y caracteristicanan anteriormente menshona ta trece na cla cu ta E GOBIERNO DI ARUBA MES semper tawata e problema y asina a causa hopi of asta tur problema existente! Aki tambe, eliminashon di ‘politica partidista’ lo por tin bentaha similar. Pa menshona algun:

  1. e posibilidad pa atrae gobernante cu especialismo (manera abilidad di ‘manager’) den varios sentido sin ‘obligashon electoral’ (zakenkabinet);
  2. e posibilidad pa pone representante di distrito y di organisashon y gremio directamente den parlamento (zakenparlement);
  3. aplica e papel di formashon y control di maneho independiente di parlamento na un manero efectivo;
  4. e posibilidad pa transforma e politica-di-termino-cortico den maneho-di-termino-largo.
  5. pone un fin na e polarisashon venenoso y e campañanan politico cu ta drispidi placa na granel.

Desbentaha di un sistema sin partido politico

No ta conoci!

Related posts

Parlamentario Xiomara Maduro: Gobierno di Aruba no ta comunica y informa su comunidad riba situacion serio cu Vanezuela

EA News Author

Bishita di Rey Willem-Alexander combinacion di celebracion historico cu expresion di preocupacion di rumbo di Aruba cu Rijkswet HOFA

EA News Author

Pastor Marcel Balootje: Un embahador pa cristo hesus ta para pa e berdad y rechasa mentira

EA News Author

Leave a Comment

Whatsapp Message