Salud mental na Aruba ta bira cada dia mas un tema urgente. Durante hopi aña, e tema aki a
keda banda di debate publico y decision politico, apesar di e hecho cu tur problema social,
violencia relacional, adiccion, stress laboral y problema familiar tin un conexion directo cu salud
mental. Siman pasa, parlamentario Eduard Pieters di fraccion di PPA a sinta hunto cu directiva
di Psicologo Arubano Uni (PAU), e asociacion di psicologonan di Aruba, pa tene un
combersacion profundo riba e estado actual di salud mental na nos isla.
Un vision cla y contundente
Durante e encuentro, psicologo Dimitri Halley, president di PAU, a comparti un vision cla y
contundente: Aruba mester cambio structural urgente den su sistema di salud mental. Segun
Halley, ainda tin hopi trabou pa haci pa pone psicologia na e lugar cu realmente e merece
dentro di nos sistema di salud y dentro di nos sociedad.
E meta di PAU ta simpel pero ambicioso: reuni e psicologonan di Aruba pa fortalece e profesion
y sali na vanguardia di desaroyo di salud mental na nos comunidad. “Nos ta sinti cu mester bin
cambionan grandi den structura, sistema y contenido di e veld,” Halley a expresa. “Tin un falta
serio den e tereno aki. Si nos ta mira honesto, tur problema social tin un relacion cu salud
mental.”
Stigma social obstaculo di mas grandi
Un di e obstaclonan mas grandi pa progreso den Aruba ta stigma social. Ainda tin hopi hende cu
ta kere cu ora un persona bay na un psicologo, esaki ta nifica cu e persona “ta loco”. Segun
Halley, e percepcion aki ta dañino y ta stroba hopi hende di busca e ayudo profesional cu nan
mester.
“Den deporte internacional nos ta wak cu e mihor atletanan di mundo ta traha cu psicologo pa
fortalece nan concentracion, disciplina y rendimento,” Halley a explica. “Psicologia ta un
instrumento poderoso pa desaroyo humano. E no ta solamente pa ora problema ta grave; e ta
pa guia, pa preveni y pa yuda hende crece.”
Posicion di psicologia den sistema medico
Halley tambe a lanta preocupacion riba posicion di psicologia dentro di sistema medico. Segun
e, ainda tin falta di reconocimento real pa e rol crucial cu e psicologonan por hunga den
tratamento integral di salud. Psikiatra ta enfoca principalmente riba e aspecto biologico y
kimico di e trastornonan mental, tratando problema riba nivel neurologico y farmacologico. E
psicologonan, sin embargo, ta traha mas profundo riba trauma emocional, comportamento
humano, contexto cultural, espiritualidad y dinamica social.
Pa Halley, e dos disciplina mester traha hunto pa logra e cuido mas completo pa e pueblo.
Sinembargo, e structura actual no semper ta refleha e balans necesario pa logra esaki.
Modelo social como un presion grandi
Mas leu di sistema medico, Halley ta pone un pregunta mas profundo riba modelo social di
Aruba mes. Segun su analisis, Aruba di awe no ta e mesun isla trankilo di antes. Presion
economico, crecemento turistico, materialismo y ritmo di bida cada bes mas rapido ta crea un
ambiente cu por afecta salud mental di comunidad.
“Nos tabata conoci Aruba como ‘One Happy Island’,” Halley a reflexiona. “Pero si nos ta
honesto cu nos mes, e felicidad ey no por ta sostenibel si nos ta perde paz y trankilidad den nos
bida diario. Un sociedad cu ta biba solamente pa produci mas placa y mas consumo no ta
necesariamente un sociedad saludabel.”
Crecemento di adiccion di medicamento
Un otro alerta serio cu Halley a comparti ta crecemento di adiccion cu hopi biaha ta pasa den
silencio: dependencia riba medicamento. Mientras debate publico hopi biaha ta enfoca riba
droga ilegal of alcohol, el ta adverti cu adiccion na pilder prescribi ta bira un problema cada bes
mas serio den sociedad. Uzo excesivo di medicamento pa p.e. ansiedad, dolor of insomnio ta
creciendo y por crea dependencia dificil pa controla. “E problema aki ta creciendo
silenciosamente,” Halley a indica. “Y nos mester trata esaki cu hopi seriedad.”
Pa Halley, e encuentro cu parlamentario Pieters tabata un paso importante. El a expresa su
sorpresa cu un parlamentario a tuma tempo pa profundisa den e tema aki, algo cu segun el no
ta pasa hopi frecuentemente.
