LocalFeatured

Informashon tocante e ‘national integrity scan’ (nis)

Armand Hessels

Dia 13 di october ultimo a tuma luga un reunion den parlamento na unda a papia ampliamente tocante ‘Integridad’. Ministro-presidente (MP) a menshona entre otro e ‘National Integrity Scan. Como cu tin basta pregunta ainda al respecto, un splicashon mas detaya ta na su luga.

Pakico NIS y kico e ta encera?

‘Transparency International’ a desaroya e instrumento di NIS y a pon’e den practica na 2010 na Europa pa combati e corupshon cu ciudadano na hopi pais tawata experencia. E ta un analisis extenso pa midi e efectividad di sector cu (lo) mester combati criminalidad. Ta considera e funcshon formal di cada ‘pilar’y e manera con e ta eherce su funcshon den practica. Ta trata di e siguiente ‘pilarnan.

Cual ta e gastonan di un NIS?

E gastonan di e NIS cu a tuma luga na Hulanda entre 2010-2012 riba iniciativa di Transparency International di Hulanda a costa €200.000,-. Gobierno a aporta cu un subsidio. Na Corsow e gastonan durante 2012-13 a monta na €92.000,-. E proyecto di NIS na Aruba ta costa, incluso gasto di biahe y estadia, €100.000,- o sea Afl. 200.000,-. Esaki ta cubri e tempo y energia cu henter un ekipo di investigador cientifico ta hinca den e analisis durante mas o menos un aña. Esey te encera entre otro: estudio amplio di documentashon, entrevista cu hende den diferente funcshon for di e 13 ‘pilarnan’, analisis intensivo di e resultadonan den un bista general pa cada pilar y finalmente, ofrece recomendashon den caso di fayo.

Ken ta paga e gastonan di NIS-Aruba?

Den mayoria di pais, gobierno ta carga e gastonan di tal analisis. Considerando e estado penibel di finansas publico na Aruba, SDBA a scohe na 2019 pa reparti e gastonan pareu entre ‘gobierno’ y ‘comunidad’. E instancianan cu SDBA a acerca den comunidad (Aruba Bank, Caribbean Mercantile Bank, Banco Central y VNO) a percura cohuntamente pa cubri Afl. 100.000,-. Gobierno a acerca Hulanda cu e petishon pa haci uzo di locual el a resta den Fondo Desaroyo Aruba (FDA). Hulanda a duna su permiso como cu esaki ta den cuadro di ‘promoshon di bon gobernashon’ manera a palabra den e metanan di FDA. Esaki ta encera cu e analisis valioso aki en realidad no ta costa gobierno di Aruba ni un solo cen preto!

Pakico a scohe pa un instituto hulandes?

Mas bien no a scohe pa un instituto Hulandes, sino pa un persona specifico: Sra. Willeke Slingerland. E tawata e coordinadora di e analisis di NIS na Hulanda. Pesey el a haya un etrenamento extenso di Transparency International. Como tal e tin un expertico y experencia amplio. E ta specialisa den ley International y Europeo, etica y integridad y ta consider’e tanto na Hulanda como Europa como experto riba tereno di integridad y corupshon. Como tal e ta participa na elaborashon di e maneho anti-corupshon di Europa. Na 2018 el a defende su tesis ‘Corupshon di red’ cu exito. Actualmente e ta na mando di e lectorado ‘Democracia resistente’ na e instituto Saxion, cu ta consisti di un ekipo investigativo cu actualmente ta studiando entre otro e NIS di Aruba. Den esey, studiante di Universidad di Aruba tambe ta participa. Riba dje tin consulta structural cu sr. Glenn Thodé, rector di UA y sra. Nelly Schotborgh, cu na Corsow a coordina e analisis di NIS. Sra. Schotborgh tambe a specialisa den e temanan di integridad y corupshon. Na december 2019 el a defende su tesis: ‘’E raisnan di fraude publico y corupshon den e parti Caribense di Reino’. Como tal, e miho ekipo cu tin disponible den Reino riba e tereno aki ta elabora riba e analisis di NIS di Aruba. Un bentaha adishonal di esaki ta cu e ekipo aki por ehecuta e analisis completamente obhetivo como ‘observador ajeno’ locual ta un exigencia importante den e comunidad chikito di Aruba.

Ki tempo lo finalisa e rapport di NIS y pakico e ta sirbi?

Originalmente e intenshon tawata pa termina y presenta e rapport na december 2020. E  crisis di Covid a ocashona un retraso di por lo menos tres luna. Pero terminashon di e analisis ta depende por completo di colaborashon total di gobierno. PM a declara cu lo uza e recomendashonnan di e rapport pa mehora e ‘sistema di integridad’ di Aruba. Lo determina regularmente si di berdad tin adelanto concreto. P’esey no tin mester un analisis extenso manera ta e caso awor, cu ta mas bien pa determina e situashon di salida.

Kico ta e papel di SDBA den tur esaki?

SDBA a tuma e iniciativa pa e analisis aki, a scohe e coordinadora p’esaki y a responsabilisa su mes pa busca e fondonan necesario. Na e momento aki, su unico aporte ta na e ‘grupo di guia’ cu representante di gobierno, Banco Central y Banco di Invershon Aruba (AIB). E grupo di guia aki ta evalua e desaroyonan, ta duna permiso pa haci pago a base di esaki, pero di ningun manera ta mete den elaborashon di e rapport final, cu al fin y al cabo ta (bira) propiedad di comunidad di Aruba. Comunicado opinion Armand Hessels

Related posts

Desde prome di maart HOH ta un hospital liber di huma

EA News Author

Mester papia cla tocante BBO na frontera

EA News Author

PRONOSTICO DI TEMPO VALIDO TE DIABIERNA 03 DI APRIL 2020, 18:00 ORA.

EA News Author

Leave a Comment

Whatsapp Message