Een consensusrijkswet is gebaseerd op een overeenkomst die door de regering wordt ondertekend, en Aruba heeft een overeenkomst getekend. Dit is het Bestuurlijk Akkoord. De MEP-regering heeft een overeenkomst met Nederland ondertekend om het proces van een rijkswet op te starten, dat Nederland op tafel had gelegd.
Feit is dat Aruba een overeenkomst heeft bereikt met Nederland om het pad naar een consensusrijkswet te beginnen. Dit betekent dat Aruba zich heeft verplicht om het volledige proces dat leidt tot een consensusrijkswet volledig na te leven.
Nederland verwacht dat, aangezien een overeenkomst is ondertekend, de regering van Aruba deze moet naleven. In dit geval moet het ondertekende Bestuurlijk Akkoord worden gevolgd volgens het vereiste proces.
Het moet echter duidelijk zijn dat een Bestuurlijk Akkoord GEEN consensusrijkswet is. Het Bestuurlijk Akkoord beschrijft de punten die besproken moeten worden om mogelijk een consensusrijkswet te worden, maar het garandeert dit niet.
Een overeenkomst is een overeenkomst, maar tegelijkertijd betekent dit niet dat de overeenkomst definitief is. Daarom kan een Bestuurlijk Akkoord niet worden afgedwongen, vooral niet als de omstandigheden onderweg veranderen. Dit is het pad dat de AVP-FUTURO-regering niet voor Aruba heeft onderhandeld; het lijkt erop dat de geschiedenis zich herhaalt, aangezien Nederland op 12-8 handelde zonder te strijden voor de ondertekenaars die hadden afgesproken dat Aruba op 8-8 meer autonomie zou krijgen.
Dit toont de onbekwaamheid van AVP-FUTURO-leiders, die niet onderhandelden of handelden voor Aruba toen de omstandigheden veranderden, terwijl Aruba op het juiste pad zat, een overschot had, en een consensusrijkswet niet meer nodig was.
Bijvoorbeeld, veel Bestuurlijke Akkoorden werden ondertekend tijdens de COVID-periode, toen Aruba grote uitdagingen ondervond. Overeenkomsten moesten worden uitgevoerd, maar door veranderende omstandigheden werden onderhandelingen aangepast, en werden oude overeenkomsten vervangen door nieuwe.
Het feit dat er een Bestuurlijk Akkoord is (“een overeenkomst”) betekent niet dat Aruba zich er volledig aan heeft gecommitteerd, noch dat er een overeenkomst op basis van consensus bestaat als er geen volledig proces heeft plaatsgevonden. Omstandigheden kunnen leiden tot veranderingen waarbij het gepast is om NEE te zeggen, te heronderhandelen of aan te passen wat aanvankelijk was overeengekomen.
De MEP-regering stemde in met een proces richting een consensusrijkswet. Na ondertekening van de overeenkomst begon Aruba positieve resultaten van het proces te zien, vooral toen COVID arriveerde en Nederland geen vertrouwen had in het vermogen van Aruba om sterk te herstellen en het toerisme te laten groeien.
Bij het evalueren van het proces heeft de AVP-FUTURO-regering het Bestuurlijk Akkoord niet heronderhandeld. Ze lieten Aruba achter en handelden niet in het belang van de zelfbeschikking van Aruba. In plaats daarvan lieten ze de overeenkomsten zoals ze waren en vroegen voor geld die Aruba niet nodig heeft, Maar AVP –FUTURO vraagt Nederland voor 800.000 die AVP-FUTURO wil in ruil voor Rijkswet HOFA en artikelen 38 en 42 in HOFA de autonomie van Aruba zou beperken.
De MEP-regering ondertekende een Bestuurlijk Akkoord om te onderhandelen over een mogelijke consensusrijkswet als Aruba haar financiën niet op orde bracht. In 2017 had Aruba een Koninklijk Besluit van Nederland ontvangen om de enorme schulden die AVP had achtergelaten aan te pakken. Later kwam COVID, en de MEP-regering moest de verwoeste financiën beheren die AVP had achtergelaten, terwijl moest ook geld vragen aan nederland voor di situatie van COVID zodat de bevolking kon leven, voedsel ontvangen en salaris krijgen, zelfs onder zeer moeilijke omstandigheden.
Na deze uitdagingen en toen Aruba financieel weer op de goede weg was, stemde het volk voor de AVP-FUTURO-regering een regering die Aruba in 2017 al in enorme schulden had gebracht. De nieuwe FUTURO-partij voerde campagne voor de rijkswet, beloofde deze uit te voeren en mobiliseerde Aruba richting een rijkswet vandaag, zonder consensus van het parlement of het volk van Aruba.
Het Bestuurlijk Akkoord had onderhandeld moeten worden toen Aruba op de goede weg zat, maar de AVP-FUTURO-regering heeft niet onderhandeld. In plaats daarvan keurde men het Bestuurlijk Akkoord kritiekloos goed en transformeerde het in een rijkswet zonder consensus, ondertekend door minister Mike Eman, Gerlien Croes en Geoffrey Wever.