De timesharesector steunt een leefbaar loon voor alle werknemers en stelt een onafhankelijk effectenonderzoek voor, een geleidelijke verhoging, verlaging van de kosten van levensonderhoud via overheidsbedrijven en fiscale compensatie voor de stijgende loonkosten.
ATSA deelt het doel achter het voorstel van de regering: iedereen die een volledige week op Aruba werkt, moet in de basisbehoeften kunnen voorzien. Dit staat niet ter discussie. Wat wél ter discussie staat, is hoe we dit doel bereiken en of een hoger loon een jaar na de inwerkingtreding van de verhoging nog steeds dezelfde waarde zal hebben voor werknemers.
Momenteel bedraagt het wettelijk minimumloon ongeveer Afl. 2.007 per maand, terwijl het bestaansminimum voor een alleenstaande, volgens publicaties van het CBS, in september 2026 is gestegen tot Afl. 2.700. Het dichten van dit gat in één enkele stap betekent een stijging van ongeveer Afl. 690 per maand, oftewel zo’n 35%.
Als we hier de werkgeverslasten en premies van ongeveer 25% bovenop het brutoloon bij optellen, naderen de werkelijke kosten voor een werkgever ongeveer Afl. 860 extra per werknemer per maand. Dit is nog zonder rekening te houden met eventuele loonaanpassingen voor werknemers die momenteel al iets meer dan het minimumloon verdienen.
Een verandering van deze omvang moet gebaseerd zijn op bewijs, niet op een deadline. Een loonsverhoging op zich zal waarschijnlijk niet afdoende zijn zonder maatregelen die de koopspraktijk, de werkgelegenheid en de levensvatbaarheid van bedrijven beschermen.
Waarom moet onderzoek op de eerste plaats komen?
- Het doel verandert voortdurend: Het bestaansminimum wordt herberekend naarmate prijzen veranderen. Alleen al tussen juli en september 2026 steeg dit van Afl. 2.683 naar Afl. 2.700. Het minimumloon direct koppelen aan een index die met prijzen meestijgt, schept het risico van een vicieuze cirkel van loonstijgingen en inflatie, waarin werknemers voortdurend proberen een doel te bereiken dat steeds verder wegloopt.
- De berekening is gebaseerd op verouderde gegevens: De berekening van het bestaansminimum is gebaseerd op huishoudelijke uitgavenbestanden die ongeveer 20 jaar geleden zijn verzameld. De manier waarop Arubaanse gezinnen vandaag de dag hun geld besteden is heel anders. Een geactualiseerd budgetonderzoek onder huishoudens moet het uitgangspunt zijn voor elk serieus besluit.
- Individueel loon is niet hetzelfde als huishoudinkomen: Er zijn minimumloonwerknemers die in een huishouden met meerdere inkomstenbronnen wonen, terwijl anderen met één enkel inkomen afhankelijke gezinsleden onderhouden. Momenteel kan niemand met precisie zeggen hoeveel huishoudens onder het bestaansminimum leven, en dus ook niet wie werkelijk de meeste behoefte aan hulp heeft.
- Totale compensatie is niet inbegrepen in de berekening: In de horecasector vormen fooien, servicekosten en geldelijke bonussen regelmatig een significant deel van het inkomen dat een werknemer mee naar huis neemt. Dit komt bovenop niet-geldelijke voordelen zoals maaltijden, vervoer en uniformen. Wordt hiermee rekening gehouden bij het vergelijken van het loon met het bestaansminimum? Zo niet, dan kan de kloof voor sommige werknemers overdreven zijn. Daarentegen kan voor hen die afhankelijk zijn van variabele fooien de onzekerheid van hun werkelijke inkomen worden onderschat. Een studie moet deze vraag expliciet beantwoorden.
- Brutoloon is geen nettoloon: Een deel van het verschil tussen het minimumloon en het bestaansminimum bestaat uit belastingen en premies. Een deel van dit verschil kan worden gedicht via een verhoging van het nettoloon, zonder extra kosten voor werkgevers.
Technologie verandert de situatie
Onderzoeken naar het minimumloon tonen aan dat gematigde en voorspelbare stijgingen over het algemeen een beperkt effect hebben op de werkgelegenheid, terwijl grote en plotselinge stijgingen meer risico met zich meebrengen. Deze effecten manifesteren zich vaak als eerste in een vermindering van het aantal arbeidsuren en een trager aannametempo.
Vandaag de dag is er een extra factor: self-service check-insystemen, digitale kiosken, online bestellen en reserveringen beheerd door kunstmatige intelligentie (AI) zijn inmiddels toegankelijk en relatief betaalbaar.
Daarom moeten we de vraag stellen: als de personeelskosten van de ene op de andere dag drastisch stijgen, wat doet een bedrijf met een beperkte winstmarge? Voor veel bedrijven zal het antwoord zijn: automatiseren. En welke banen verdwijnen als eerste? Receptie, kassamedewerkers, callcenters en administratieve banen (backoffice): precies de functies die dit beleid beoogt te beschermen. Welke waarde heeft een hoger minimumloon voor een werknemer wiens functie is vervangen door een kiosk? Voordat er besluiten worden genomen, moet het onderzoek identificeren welke banen het meest kwetsbaar zijn voor automatisering.
De kosten van zakendoen zijn de andere kant van de medaille
Loon is slechts een onderdeel van een kostenstructuur die al tot de hoogste van onze regio behoort. Dit omvat water en stroom, telecommunicatie, invoerrechten, omzetbelasting (BBO), haven- en luchthavengelden en huur. Waar de winstmarge beperkt is, kan een plotselinge stijging van de loonkosten simpelweg niet door een bedrijf worden geabsorbeerd. De extra kosten worden doorgerekend aan de consument via hogere prijzen, inclusief de prijzen van dezelfde essentiële producten die deel uitmaken van de berekening van het bestaansminimum. Als gevolg hiervan verdwijnt een deel van het voordeel van de loonsverhoging. Elke kostenpost die Aruba uit het economische systeem weet te halen, verlicht de lasten voor zowel bedrijven als huishoudens.
De kloof aan beide kanten dichten: wat ATSA voorstelt
- Een onafhankelijk effectenonderzoek vóór het nemen van besluiten: Het onderzoek moet worden geleid door het CBS en de Centrale Bank van Aruba, in samenwerking met de sociale partners, en moet het volgende omvatten:
- Een geactualiseerd huishoudbudgetonderzoek.
- Het totale inkomen op huishoudniveau.
- De totale compensatie van werknemers, inclusief fooien, servicekosten en bonussen.
- Het effect voor elke economische sector op kosten, prijzen, arbeidsuren en werkgelegenheid.
- De indirecte effecten voor werknemers die meer dan het minimumloon verdienen.
- Het risico op automatisering voor verschillende functies.
- Een onderzoek naar overheidsbedrijven: In welke mate kunnen bedrijven in eigendom van de overheid, die actief zijn in de nutsvoorzieningen, telecommunicatie, havens en luchthaven, hun kosten en tarieven verlagen? Het doel is om basisbehoeften zoals elektriciteit, water, internet en geïmporteerd voedsel goedkoper te maken. Het verlagen van de reële kosten van levensonderhoud dicht de kloof zonder dat er ook maar één florijn aan loonkosten van bedrijven hoeft te worden toegevoegd.
- Fiscale compensatie voor stijgende loonkosten: Opties omvatten:
- Een tijdelijke verlaging van de sociale premies die werkgevers betalen voor functies met een lager loon.
- Een gerichte subsidie ter compensatie van de loonkosten van bedrijven.
- Een verhoging van de belastingvrije inkomensgrens, zodat het nettoloon kan stijgen zonder dat de loonkosten voor werkgevers toenemen.
- Verlichting van de omzetbelasting op essentiële producten.
- Deze maatregelen moeten transparant, proportioneel en onderworpen zijn aan adequate controle.
- Een geleidelijk en voorspelbaar traject: Een meerjarig programma, officieel gepubliceerd, met vaste evaluatiemomenten. Het proces moet worden gemonitord door een onafhankelijk loonorgaan, dat jaarlijks een rapport presenteert over prijzen, koopkracht en werkgelegenheid. Dit kan het model volgen van de commissies voor lage lonen die in diverse Europese landen worden gebruikt, met de mogelijkheid om het tempo van de verhogingen aan te passen wanneer de gegevens dit noodzakelijk maken.
We moeten meten vóór we handelen
Niemand in onze sector trekt in twijfel dat iemand die fulltime werkt op waardige wijze op Aruba moet kunnen leven. Wat wij vragen, is dat we meten vóór we handelen. Een loonsverhoging die wordt opgeslokt door hogere prijzen, of die iemand zijn baan kost, heeft die werknemer niet geholpen. Laten we de benodigde gegevens verzamelen, de kosten van levensonderhoud verlagen waar de regering de mogelijkheid toe heeft, de loonlast op een gerechtvaardigde manier compenseren en vervolgens stap voor stap voorwaarts gaan richting een leefbaar en duurzaam loon.
ATSA blijft zich inzetten voor de Sociale Dialoog en is bereid om data en gespecialiseerde kennis vanuit de timesharesector bij te dragen aan het onderzoek dat de vereniging voorstelt.