De Minister van Financiën, Economie en Primaire Sector, de heer Geoffrey Wever, heeft formeel het advies van de Raad van Advies (RvA) over de ontwerprijkswet houdbare overheidsfinanciën Aruba (Rijkswet HOFA) gepresenteerd aan de Staten van Aruba tijdens een besloten vergadering. Het document, ontvangen op 29 april jl., bevat ernstige waarschuwingen over de rechtmatigheid van de wet en de inperking van de autonomie van het eiland.
Het meest controversiële punt in het RvA-advies is het zogenaamde Artikel 38. Volgens het adviesorgaan is dit artikel “fundamenteel in strijd met de Staatsregeling van Aruba”. Artikel 38 schrijft voor dat de regering van Aruba de nationale wet (LWHO) niet mag wijzigen of intrekken zonder voorafgaande goedkeuring van de Rijksministerraad (RMR).
De RvA legt uit dat onder de Staatsregeling de bevoegdheid om wetten te maken en te wijzigen een exclusief recht is van de regering en het parlement van Aruba gezamenlijk. “De regering heeft niet de autoriteit om beperkende voorwaarden te stellen aan de invoering van nationale wetten die afwijken van de Staatsregeling,” onderstreept de Raad, verwijzend naar het rechtsbeginsel nemo-plus.
Gebrek aan tijd en transparantie Naast de juridische basis uitte de RvA haar grote teleurstelling over de gang van zaken tijdens het proces:
- Geen tijd voor advies: Het verzoek om advies werd ontvangen op 9 maart, terwijl de besluiten in de RMR al op 6 maart waren genomen. Dit betekende dat Aruba de punten uit het advies niet kon gebruiken tijdens de cruciale onderhandelingen in Nederland.
- Financiële onzekerheid: Hoewel de Rijkswet de deur opent naar lagere rentetarieven op de COVID-leningen (een besparing van ruim 300 miljoen florin in 20 jaar), bestaat er nog veel twijfel over de herfinanciering van de buitenlandse schuld.
- Onvolledige wetgeving: De nationale wet die de Rijkswet moet vergezellen (LWHO) is volgens het orgaan nog niet “af”, en belangrijke feedback van de Algemene Rekenkamer ontbreekt.
Aanbevelingen Om een constitutioneel conflict te voorkomen, adviseert de Raad van Advies om Artikel 38 volledig te schrappen. Als alternatief stellen zij voor om de financiële normen (zoals de IMF-cijfers) rechtstreeks in de Rijkswet zelf op te nemen, wat de voorwaarden transparanter en juridisch houdbaarder zou maken voor beide zijden van de oceaan.
Politieke Analyse: Een “Bananenrepubliek” Parlement? De kritiek richt zich nu op de Statenleden van de AVP- en FUTURO-fracties. Hoewel er juristen in de gelederen zitten, lijkt een groot deel van de (veelal nieuwe) parlementariërs blindelings de koers van de regering te volgen. Critici stellen dat deze regering, die iets meer dan een jaar aanzit, de meeste schade aan Aruba heeft toegebracht in de politieke geschiedenis van het land.
De Raad van Advies bevestigt met dit rapport wat diverse professoren en deskundigen reeds hebben aangetoond. Desondanks lijken parlementariërs van de coalitie geen eigen standpunt in te nemen, maar te fungeren als “marionetten” van de regering. Deze houding wordt door opponenten omschreven als een “nationale schande”, waarbij het parlement wordt gereduceerd tot een orgaan zonder eigen principes, kenmerkend voor een “bananenrepubliek”.