Het juridische beheer rondom de oproepen voor de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen, genaamd “vrije voeters”, blijft onder druk staan. Uit het jaarverslag 2025 van het Openbaar Ministerie (OM) blijkt dat, hoewel er is begonnen met de executie van veroordelende vonnissen uit 2024 en 2025, de beperkte capaciteit in KIA (Korrectie Instituut Aruba) een groot obstakel blijft om het vastgestelde doel te halen.
Wat is een “vrije voeter”? In de Arubaanse juridische context verwijst een “vrije voeter” naar een verdachte of veroordeelde die, na een periode in voorarrest te hebben doorgebracht tijdens het strafproces, in vrijheid is gesteld of vrij is in afwachting van de definitieve tenuitvoerlegging van een rechterlijk vonnis. Vaak betreft dit personen van wie de opgelegde straf gelijk was aan, of minder dan, de dagen die al in voorarrest zijn doorgebracht.
Desondanks zijn er gevallen waarin iemand een gevangenisstraf heeft gekregen, maar tijdelijk op vrije voeten blijft vanwege een gebrek aan celcapaciteit of door de
planningscapaciteit van de executie.
Het oproepsysteem van het Openbaar Ministerie en het besef van de consequenties Wanneer een burger een definitief vonnis van de rechter ontvangt en formeel door het Openbaar Ministerie wordt opgeroepen om zich te melden en zijn gevangenisstraf uit te zitten, eist het proces strikte gehoorzaamheid aan de rechterlijke last.
Als iemand ervoor kiest om geen gehoor te geven aan de oproep van het Openbaar Ministerie
en zich niet op de afgesproken datum meldt, zijn de gevolgen streng:
• Gijzeling / Gevangenneming / Signalering: Het Openbaar Ministerie kan het Korps Politie Aruba (CPA) opdracht geven om de persoon direct te zoeken, aan te houden en op te sluiten.
• Verergering van juridische problemen: Een niet-coöperatieve houding kan ertoe leiden dat de persoon een voortvluchtige van de justitie wordt, wat de kans op eventuele gunstige maatregelen in de toekomst verkleint.
• Gedwongen executie: Het vonnis moet worden uitgevoerd, en het ontwijken van de oproep stelt het onvermijdelijke slechts uit, terwijl het tevens het misdrijf van weerspannigheid toevoegt of de juridische status compliceert.
Veel kritiek luidt dat er personen zijn uit dezelfde zaak die zich wel hebben gemeld, maar dat er ook mensen zijn die reizen en van het leven genieten door de spot te drijven met het Arubaanse rechtssysteem?, of dat er simpelweg geen specifieke plek voor hen is in KIA?. De omvang van de Avestruz-zaak heeft de gemeenschap diep geraakt, aangezien het gaat om publieke fondsen en terreinen, en in deze zaak heeft het volk recht op uitleg over het proces van de laatste persoon die tot op de dag van vandaag spoorloos is voor het oog van het publiek en zijn door de rechter opgelegde straf niet uitzit.
Maar wat is hier nu werkelijk mee gebeurd? Heeft deze persoon een straf gekregen van de rechter maar zit deze niet uit? Het is bij het volk bekend dat twee personen gehoor hebben gedaald aan hun oproep en nu hun straf uitzitten, maar het is nog steeds niet bekend bij het volk waarom de derde persoon niet is verschenen, of het Openbaar Ministerie de dame nu wel of niet heeft opgeroepen. Het volk van Aruba wacht nog steeds op een antwoord van het Openbaar Ministerie in deze zaak.
Volgens de rapporten in het jaarverslag 2025 van het Openbaar Ministerie laat de praktijkrealiteit een kloof zien tussen het doel en de dagelijkse praktijk. Het oorspronkelijke doel was om maandelijks twee “vrije voeters” op te roepen om KIA binnen te treden en hun straf uit te zitten. In de praktijk is dit echter niet consistent gebleken en kon het niet worden bereikt vanwege de beperkte detentiecapaciteit in KIA.
Enkele kernpunten die opvallen uit het jaar 2025 omvatten:
• Beperkte executie: Er is een start gemaakt met de tenuitvoerlegging van “vrije voeters”-vonnissen van zowel 2024 als 2025.
• Nalevingscijfer: In totaal wisten 8 “vrije voeters” hun straf in KIA uit te zitten, terwijl één persoon tot 2026 nog in detentie verbleef.
• Statistische trend: Vergeleken met 2024 is zowel het aantal “vrije voeters” dat een gevangenisstraf heeft uitgezeten als het aantal dat een opgelegde straf kreeg, gedaald in 2025.
• Openstaande uitdagingen: Door operationele en ruimtebeperkingen kende het aantal “vrije voeters” dat hun opgelegde straf nog niet heeft uitgezeten een vergelijkende stijging in 2025.
De situatie geeft een duidelijk signaal af dat de strafrechtketen structurele uitdagingen ondervindt op het gebied van detentiecapaciteit, wat aanhoudende druk blijft leggen op de efficiënte en effectieve uitvoering van het strafrecht op Aruba.
Kijkend naar deze tekortkoming: verjaart de straf na 5 of 10 jaar voor hen die een straf hebben die niet kan worden opgeroepen vanwege capaciteitsproblemen? Wat betekent dit dan? Krijgt de persoon een ‘free ride’? Of verjaart de straf nooit? Dit zijn vragen waarop het Openbaar Ministerie tot op heden nog geen antwoord heeft gegeven.
