Vanmorgen werd in het Gerecht de strafzaak voortgezet tegen de agenten M.V. en R.G.D., die ervan worden verdacht Ayden G.J. Lanoy op 9 februari 2025 na een achtervolging te hebben doodgeschoten.
De officier van justitie heeft 12 maanden voorwaardelijke gevangenisstraf geëist tegen M.V. en R.G.D. De familie van het slachtoffer is daar allesbehalve tevreden over.
In de rechtszaal droegen verschillende familieleden zwarte T-shirts met een foto van Ayden op de voorkant en op de achterkant de tekst: “Justice for my son Ayden C.J. Lanoy.” In de zaal boven waren veel politieagenten aanwezig om de eis van het Openbaar Ministerie en het pleidooi van de advocaten aan te horen.
Beneden in de rechtszaal was ook een grotere aanwezigheid van leden van het CEA. Vijf CEA-leden waren aanwezig om de orde te handhaven en in te grijpen indien nodig.
De officier verklaarde dat er een kort proces-verbaal van de Landsrecherche is met vier foto’s die deel uitmaken van het requisitoir. Zij begon met de woorden: “Niemand staat boven de wet. Vooral degenen die met de wet werken niet.” Hiermee verwees zij naar de twee politieagenten. Volgens haar is een onafhankelijk en duidelijk onderzoek essentieel in een zaak waarin de politie iemand heeft doodgeschoten. Het onderzoek is uitgevoerd door de Landsrecherche, die onder het Openbaar Ministerie valt en losstaat van het politiekorps.
Hoge eisen voor het gebruik van een vuurwapen
De dood van de 19-jarige Ayden is tragisch. De verdachten zijn de twee politieagenten. De vraag is of zij schuldig zijn aan zijn dood. Volgens de officier gelden er strenge voorwaarden voor het gebruik van een vuurwapen. Het gebruik van een dienstwapen is een uiterste middel. Beide agenten worden beschuldigd van medeplichtigheid aan doodslag. De officier acht hen schuldig.
Er bestaan duidelijke regels voor het optreden van de politie. De vraag is of zij correct hebben gehandeld en of er sprake was van noodweer. Indien dat het geval is, moeten zij worden vrijgesproken. Zo niet, dan zijn zij strafbaar.
Het schieten op een persoon tast diens lichamelijke integriteit aan. Volgens de wet mag de politie alleen geweld gebruiken wanneer er geen andere manier is om veiligheid te waarborgen. Er moet worden nagegaan of er alternatieven waren zonder gebruik van een vuurwapen. Binnen tien seconden werd twintig keer geschoten op de Toyota die Ayden bestuurde. Volgens de officier is dat een zeer korte tijd om een zorgvuldige afweging te maken.
De wet staat het gebruik van een vuurwapen slechts toe in zeer beperkte en extreme situaties, bijvoorbeeld wanneer een verdachte zelf een vuurwapen of mes heeft of veroordeeld is voor zeer ernstige misdrijven.
Agent D. schoot Ayden dood
De agenten achtervolgden de auto vanwege een kapot achterlicht. De situatie escaleerde in Madiki Kavel, waar de weg doodliep. Er werd twintig keer op de auto geschoten en Ayden overleed door één kogel die zijn lichaam binnen- en weer uitging. Mogelijk heeft de kogel een grote slagader en beide longen geraakt.
Tijdens het betoog van de officier huilde Ayden’s moeder. De rechter onderbrak de zitting kort om te vragen of zij zich goed voelde. Zij gaf aan dat het ging.
Door hevig inwendig bloedverlies overleed Ayden. Op de plaats van het incident werden twintig hulzen gevonden. In het wapen van M.V. ontbraken drie kogels en in dat van R.G.D. een volledig magazijn. In totaal werden zeventien kogels afgevuurd; daarna werd het magazijn verwisseld en het wapen opnieuw doorgeladen.
De meeste inslagen zaten aan de linker- en achterkant van de auto. Van de twintig kogels raakten zeventien de auto. Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) onderzocht de dodelijke kogel en concludeerde dat deze door R.G.D. was afgevuurd. Van de zeventien treffers waren er vijf gericht; één daarvan was fataal.
Volgens de officier hadden de agenten niet de intentie Ayden te doden, maar wilden zij de auto stoppen. Toch namen zij het risico dat iemand zou overlijden, gezien de korte afstand tot het voertuig en de mogelijke impact van de kogels. Politieagenten worden getraind om niet op rijdende voertuigen te schieten, omdat dit het voertuig meestal niet stopt en het risico op dodelijke slachtoffers groot is. Volgens de officier hebben de agenten dit risico genomen.
Medeplichtig aan doodslag
Beide agenten werkten samen in de patrouille en zijn getraind om gezamenlijk op te treden. M.V. bestuurde het voertuig, R.G.D. bediende de lichten en de microfoon. R.G.D. gaf M.V. opdracht de auto in Madiki Kavel te blokkeren. Beiden stapten uit met getrokken wapens. M.V. vuurde drie schoten; R.G.D. zeventien.
De officier acht hen medeplichtig aan doodslag. Volgens haar is het niet relevant wie het fatale schot loste, al staat vast dat R.G.D. de dodelijke kogel afvuurde.
Niet gehandeld volgens de wettelijke regels
Op basis van een verkeersovertreding zijn de agenten overgegaan tot het gebruik van hun vuurwapen. Volgens de officier waren de feiten niet ernstig genoeg om dit te rechtvaardigen. Ayden reed niet met hoge snelheid en had niet de intentie om op M.V. in te rijden, maar probeerde langs hem te ontsnappen.
Er was volgens de officier geen sprake van een zodanig ernstig gevaar dat het gebruik van een vuurwapen gerechtvaardigd was.
Geen noodweer
Omdat niet volgens de regels is gehandeld, moet worden beoordeeld of er sprake was van noodweer. Volgens de officier hadden de agenten kunnen wachten op versterking. Er was geen direct levensgevaar. Ayden reed niet op M.V. in, maar probeerde te ontsnappen.
Daarom is er volgens de officier geen sprake van noodweer, noch voor M.V., noch voor R.G.D., die verklaarde te hebben geschoten ter verdediging van zijn collega. De officier is van mening dat de agenten te lichtvaardig hebben geschoten.
Twijfels over rapport van de verdediging
De officier betwijfelde het rapport van de advocaten over de schietbeelden, omdat onvoldoende duidelijk is hoe het onderzoek is uitgevoerd. Zij acht het rapport daarom niet bruikbaar.
Van de schadeclaim van 166.507,89 florin acht de officier een deel toewijsbaar en een deel niet-ontvankelijk.
Eis: 12 maanden voorwaardelijke gevangenisstraf
Volgens de officier is ook het leven van de agenten ingrijpend beïnvloed. Door hun schuld zal Ayden nooit 20 jaar worden. Het incident heeft de hele gemeenschap geraakt. De agenten zijn volgens haar onterecht hard aangevallen in de media.
Het is een moeilijke beoordeling; wij staan niet in hun schoenen. Zij hebben echter een verkeerde beslissing genomen. Daarom eist de officier geen onvoorwaardelijke gevangenisstraf, maar een voorwaardelijke straf.
De gemeenschap verwacht veel van de politie. Agenten moeten goed getraind zijn in het gebruik van hun wapen en in het handelen in moeilijke situaties.
De officier eist voor beide agenten dezelfde straf: 12 maanden voorwaardelijke gevangenisstraf met een proeftijd van 2 jaar en 180 uur taakstraf.