Mas o ménos 200 aña pasá mgr. Niewindt a kuminsá lanta parokianan na Kòrsou. E tempu ei el a splika gobièrnu kolonial na Hulanda ku e ta haña ku e yu-di-Kòrsou, e tempu ei katibu ainda, mester haña algu di enseñansa. Pero den mes rosea el a splika ku e yu-di-Kòrsou no por haña enseñansa amplio ni avansá. E mester djis haña algu di enseñansa pa e por sirbi su doño i patron más mihó i pa e no bira un peliger pa su doño. Niewindt a deklará e tempu ei ku un yu-di-Kòrsou sabí lo ta un peliger grandi pa e kolonisadó makamba bibá na Kòrsou i támbe un peliger pa Hulanda mes no pèrdè su kolonia. El a spièrta gobièrnu kolonial hulandes ku un yu-di-Kòrsou sabí ta un peliger grandi pa futuro di Kòrsou. E historianan aki ta pará skirbí den “Levensschets”, un buki skirbí pa pader Dalhaus na 1924. E enseñansa hulandes ku a duna den kolonia Kòrsou nunka mester a sirbi pa hasi e yu di Kòrsou sabí.
Nos sistema di enseñansa a siña nos ku pa bo ta sabí bo mester siña for di kabes. Sigui ripití loke bo a siña for di kabes pa bo aparentá sabí. Nunka purba kuestioná loke bo a siña for di kabes. Keda gradesido semper na esnan ku a siña bo siña for di kabes i nunka kuestioná nan. A siña nos tambe pa no diskutí riba bèrdatnan ku nos a lanta kuné. Esnan ku kuestioná bèrdatnan ku nos a lanta haña i memorisá ta un malbado. Un hende frustrá ku tin kompleho di inferioridat. No ke pa skucha e hendenan aki mes, laga nan pa dios. A krea e situashon ku definitivamente no mester diskutí ku hende ku ta kuestioná polítika kolonial hulandes, e hulandes europeo i religion katóliko. Mester tèr i ataká nan pa nan no sigui. A siña nos ku Hulanda i e koló oraño ta algu selestial i infalibel. E realidat amargo ta ku te awe den siglo 21 ainda nos enseñansa no ta siña nos yunan pa analisá i komprondé nos struktura estatal i funshonamentu di gobernashon.
E asuntu a bai asina leu ku for di 1954 ora un yu-di-Kòrsou studia i alkansá nivel intelektual haltu sea na Kòrsou òf den eksterior e no tin mag di kuestioná esun tiki ku a siñ’é for di kabes tokante polítika kolonial hulandes en general i partikularmente Statuut. A lanta nos pueblo ku Statuut ta un lei sagrado komparabel ku “biblia”. Otro strategia magistral ku kolonialnan krioyo a uza ta pa gaña pueblo ku ta e yu-di-Kòrsou Moises Frumencio Da Costa Gomez a skirbi Statuut. Pa rèspèt p’e no por kritiká ni kuestioná Statuut. Mester respetá Statuut i konsider’e e úniko salbashon pa presente i futuro. Ta pa e motibu aki Statuut a keda intakto 70 aña largu sin niun hende riska kuestion’é.
Statuut ta bisa na artíkulo 41 ku Kòrsou tin outonomia: 1.“ Nederland, Aruba, Curacao en Sint Maarten behartigen zelfstandig hun eigen belangen”. Esaki a bira un bèrdat ora ku a keda ripitié 70 aña largu den banki di skol, den reunionan polítiko públiko, den parlamentu, den fòrti, na radio, na televishon, riba èp, den IPKO, Staten General, na UoC, den bar di Netto, Green House, Tap-maar-In i bou di palu serka Ma Yèyè i Shon Toni. Ta p’esei awe ku ta 10 di òktober 2025 ta gosa, selebrá bebe, balia i festehá ku zonido musikal, 15 aña di outonomia ku den realidat no t’ei.
Asina outonomia ku nos a siña for di kabes i interiorisá a keda e “realidat” di polítika estatal na Kòrsou. Nos a tum’é, keda hari hari falsu, keda ripitié, bras’é sin sa ta kiko i sin analisá ni kuestion’é. Na desèmber di aña 2024 e buki “70 Aña Statuut” a subi merkado pa mustra e bèrdat. 70 aña largu Statuut no tabata nada otro ku 7 dekadá di engaño, hipokresia i kolonialismo krioyo.
Kiko ta outonomia den derecho estatal?
Outonomia ta e outoridat i derecho di un pueblo pa a base di su propio kultura, bienestar, kapasidat, oportunidat kriterio i pensamentu, regla mediante gobernashon propio, tur su asuntunan interno e mes sin intervenshon djafó.
Polítiko i mandatarionan ta ripití ku masha euforia ku nos tin outonomia miéntras e siguiente echonan (manera ampliamente deskribí den e buki ariba menshoná ) ta demostrá bon kla sin laga niun lugá pa duda ku Kòrsou no tin outonomia.
1. Gobernadó representando Rei i gobièrnu di Reino tin último palabra ora ta trata asuntunan di nos outonomia, gobernashon propio. Sin firma di gobernadó no por pasa niun lei (“landsverordening” i “lansbesluit”) i pa atendé nos asuntunan outónomo interno;
2. Na 2010 a aseptá 5 lei di konsenso kaminda Kòrsou a entregá 5 tereno di su propio outonomia na Hulanda. For di e tempu ei ta Hulanda su gobièrnu bou di e kapa di gobièrnu di reino ta atendé asuntunan di Ministerio Públiko, Korte komun di Hustisia, Finansa, Polis i seguridat legal. Promé ku 10 di òktober 2010 tur tabata kai bou di outonomia di Antia Hulandes.
3. Riba 2 di novèmber 2020 gobièrnu di Kòrsou e tempu ei ku minister presidènt Rugghenaath i despues ku minister presidènt Pisas a ninga CHE ku COHO i aseptá “Onderlinge Regeling”. Kiko esaki ta nifiká? Ku for di 2020 te 2027 e ministerio hulandes “Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties” ta goberná Kòrsou pa implementá e afamado “landspakket Curacao”. Den “Onderlinge Regeling” Hulanda a negosha i logra ”Landspakket Curacao” un pakete di medida, reforma i proyekto ku Hulanda a eksiguí pa drecha gobernashon en general, finansa públiko i hasi Kòrsou su ekonomia resiliente. Pero den realidat e motibu mes pakiko e “Landspakket Curacao” ta manera Hulanda a pone den e plan “Groeistrategie”: ….. fungeren in toenemende mate als een hub in de handel tussen Latijns Amerika en Europa….”. Pues pa Kòrsou ta un trampolin pa komèrsio hulandes aki den Caribe i Latino Amerika. For di 2020 BZK ta gobernando Kòrsou ofisialmente liber i sin kòntròl i intervenshon di Staten e parlamento di Kòrsou. E outonomia ku nos ta selebrando ku músika, balia, bibida i goso no ta eksistí.
Kòrsou ta sigui selebrá, bula, kanta, balia, bebe, toka, sakudí i tembla kurpa i pèrmití rikunan hulandes, merikano, kanades, europeo i chines poderá i saka tur benefisio for di Kòrsou su tera, playanan, kostanan, airu, laman i sodó di e yu-di-Kòrsou. Tur esaki ta posibel pasobra e polítikonan ku mester defendé nos honor, nos tera, nos playanan, nos rekursonan i nos medionan di eksistensia vital ta laga esaki den man di e kolonisadó ku ta wak su interes i no esun di nos. Nos polítikonan ta aktua komo ferviente kolonialnan krioyo. Nan ta sende lus na kaya i laga kas sukú. Nan ta stimulá pueblo pa sigui selebrá, bula, kanta, balia, bebe, toka, sakudí tembla i lora sintura pa duna e usurpadónan stranhero oportunidat pa úsmus sakia nos i nos pais.
Miéntras pueblo di Kòrsou no kue e rumbo pa bira sabidó i doño di loke ta di dje, nos lo keda traishoná dr. Oswin Chin Behilia. Nos lo keda sigui balia te ora nos pèrdè Kòrsou kompletu ku nos ariba. Manera a pasa ku isla ruman Boneiru. Un pueblo ku ta selebrá algu ku e no tin ta un realidat tristu. Un mentira ku bira “realidat” ta keda mentira te den porta di shon Arei. Un pueblo informá tin defensa!
mr. dr. René V. Rosalia,
Fundadó i lider “Movementu Kousa Promé”.
Outor di “70 Aña Statuut/7 dékada di engaño, hipokresia i kolonialismo krioyo”!
