Papiamento zijn 23e verjaardag als officiële taal op Aruba. Stichting Lanta Papiamento (FLP) feliciteert de bevolking van Aruba met deze grote en belangrijke prestatie. Het is een dag om te vieren, want onze taal, het Papiamento—dat bijna 400 jaar lang door de koloniale politieke macht werd onderdrukt en zelfs verboden—heeft nu een wettelijk geregelde officiële status.
Maar het is ook belangrijk om te reflecteren op deze 23 jaar en onszelf af te vragen of de status van het Papiamento als officiële taal werkelijk overal en door iedereen op Aruba en binnen het Koninkrijk der Nederlanden wordt gerespecteerd. De FLP merkt dat we nog steeds moeten vechten voor de volledige erkenning van onze taal.
Het is waar dat deze wet het mogelijk heeft gemaakt dat er met name in het onderwijs enkele besluiten zijn genomen. We kunnen bijvoorbeeld het volgende noemen:
In 2004 werd het Papiamento een verplicht vak op de MAVO, HAVO en het VWO, en sinds 2015 kunnen leerlingen het als examenvak kiezen.
In 2014 deed het Papiamento zijn intrede op school als instructietaal via het Project Meertalige School (Proyecto Scol Multilingual); helaas is dit schoolmodel niet voortgezet.
In september 2024 is op de meeste basisscholen begonnen met alfabetisering—leren lezen en schrijven—in het Papiamento.
We merken echter dat deze stappen erg gefragmenteerd en beperkt zijn. In werkelijkheid worden de wetenschappelijke rapporten—zowel lokaal als internationaal—en de beleidsdocumenten van het Departement van Onderwijs niet gevolgd, welke een onderwijssysteem eisen dat werkelijk is ontworpen voor ons volk, onze kinderen. Wat is het kernprobleem?
Het hoofddoel van ons onderwijs is nog altijd: Nederlands leren. En het recht van ons volk om onderwijs te krijgen in de eigen taal wordt verwaarloosd. Het is triest om te constateren dat we sinds Aruba zijn Status Aparte heeft, de schuld niet meer op Nederland kunnen afschuiven, maar dat we zelf een uiterst discriminerend onderwijssysteem voor onze kinderen in stand houden en stimuleren. Zijn we ons bewust van het feit dat Aruba op deze manier in feite een misdaad tegen de mensenrechten en de rechten van het kind toestaat?
In de samenleving zien we een grote ambivalentie. Aan de ene kant is er liefde voor het Papiamento, wat onder andere tot uiting komt in songteksten en literatuur. Aan de andere kant valt op te maken dat het gebruik van het Papiamento in de pers en de commercie erg slecht of zeer beperkt is. In veel gevallen wordt Engels gebruikt, waar gemakkelijk Papiamento gebruikt had kunnen worden, aangezien de boodschap aan de bevolking is gericht. Het is opmerkelijk dat fouten die in de pers worden gemaakt vaak blijven hangen en gemeengoed worden. En wat te denken van de invloed van sociale media op onze mensen, groot en klein, om steeds meer gebruik te maken van het Engels?
Het Nederlands heeft het Papiamento niet aan de kant kunnen schuiven. Gaan we toelaten dat het Engels dat wel doet?
Viering van 27 mei: Papiamento in de Hofi (Papiamento den Hofi)
De FLP is verheugd dat verschillende organisaties dit jaar hebben besloten om op 21 mei aandacht te besteden aan het Papiamento. Om die reden vindt de viering van de FLP plaats op woensdag 27 mei.
Het programma is gevarieerd en bestaat onder andere uit video’s over het Papiamento met een aansluitende discussie, lezingen, poëzie, het vertellen van verhalen, boekverkoop, dans, muziek en enkele spelletjes. Er is een open microfoon voor degenen die een gedicht of kort verhaal willen voordragen. Hiervoor moet men zich bij aankomst of vooraf inschrijven via telefoon/WhatsApp op 5674699. Houd er rekening mee dat de plaatsen logischerwijs beperkt zijn.
Dit evenement, Papiamento den Hofi, vindt plaats in de zaal en de tuin van Arubiana (de afdeling van de Nationale Bibliotheek van Aruba, BNA) aan de Bachstraat 5, op 27 mei van 18:00 tot 21:00 uur.
Stichting Lanta Papiamento nodigt de Arubaanse bevolking van alle leeftijden uit voor dit evenement. Kom uw liefde voor het Papiamento en uw bezorgdheid over het voortbestaan van onze taal tonen. De toegang is gratis!
Papiamento, onze taal, ons recht!