Het College Aruba financieel toezicht (CAft) is positief over het plan van Aruba om als eerste land binnen het Caribische deel van het Koninkrijk een duidelijk beleid in te voeren ten behoeve van het beheer van overheidsdeelnemingen en dividenden. Dit beleid, samen met een nieuwe gedragscode voor goed bestuur (corporate governance code), kan Aruba helpen om financiële risico’s bij staatsbedrijven eerder te herkennen en meer resultaat en maatschappelijk rendement uit deze bedrijven te halen.Het CAft benadrukt, gezien ervaringen uit het verleden, daarbij de noodzaak dit beleid daadwerkelijk wordt geïmplementeerd en in de praktijk wordt toegepast.
Deelnemingenbeleid
Bedrijven waarin de overheid een belang heeft zijn belangrijk voor het land, maar ze brengen ook financiële risico’s met zich mee. Daar heeft het CAft verschillende voorbeelden van gezien. Bij Aruba Wastewater Sustainable Solutions (AWSS)was men voornemens om onnodig dure leningen aan te trekken, bij Utilities werden dividenden ingezet zonder instemming van de aandeelhouder en de financiering en aanbesteding van enkele grote projecten bij Refineria di Aruba (RdA) vonden plaats tegen ongunstige voorwaarden.In het geval van de leningen bij AWSS werd, mede op advies van het CAft tijdig ingegrepen. Daarom is het belangrijk dat de rollen goed worden verdeeld: de minister van Financiën fungeert namens de overheid als eigenaar, de andere ministers geven opdrachten, en de bedrijven voeren deze uit. Zo is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is.
Aruba is bezig met de implementatie van beleid voor deze deelnemingen, met regels voor het uitkeren van dividend.Daarnaast wordt gewerkt aan een wet over goed bestuur middels de Landsverordening corporate governance. Dezekaders vormen een sterke basis om de staatsbedrijven beter aan te sturen, mits deze worden ingevoerd en consequent nageleefd.
Naast aandacht voor de overheidsdeelnemingen vraagt het CAft opnieuw en specifiek aandacht voor de situatie rondom het Dr.Horacio Oduber Hospital Aruba (HoH), de kosten daarvan komen immers ook voor rekening van de overheid terwijl de overheid daar niet als eigenaar of aandeelhouder kan bijsturen. Hier spelen grote financiële risico’s waarbijhet CAft de regering oproept om tot een oplossing te komen met het ziekenhuis en de eigenaar.
Rijkswetsvoorstel Houdbare Overheidsfinanciën Aruba (RHOFA)
Aruba staat met de RHOFA voor een belangrijke keuze. De RHOFA en de bijbehorende landsverordeningbieden eenkader voor financieel toezicht en leverenrentevoordelen op voor Aruba. Met de RHOFA kunnen buitenlandse leningen goedkoper geherfinancierd worden bij Nederland en kan Aruba zich inschrijven voor nieuwe leningen bij Nederland om investeringen te financieren. Dat kan Aruba een rentevoordeel opleveren,oplopend tot AWG 60 miljoen per jaar.Dat is meer dan AWG 500 per Arubaan.
Financieel beheer
Het CAft verwelkomt de voortgang die Aruba boekt met het inhalen van achterstanden in de jaarrekeningen. De Algemene Rekenkamer Arubaheeft nu alle jaarrekeningen tot en met 2024
ontvangen. Ook de rapportages over de uitvoering van beleid zijn weer actueel.Nu de achterstand is ingelopen, moet werk gemaakt worden om de kwaliteit van de rapportages te verhogen. Hier liggen voor Aruba nog grote uitdagingen.
Op 26 en 27 februari bracht het CAft een bezoek aan Aruba. Tijdens dit bezoek sprak het CAft met de Gouverneur, de ministers van Financiën, Economische Zaken, Justitie, Integratie en Openbaar Vervoer, met de ministerraad, de Staten van Aruba, de Algemene Rekenkamer Aruba en bedrijven zoals Utilities en Refineria di Aruba.