Bonaire

Komishon di Derecho Ekonómiko, Sosial i Kultural na Ginebra ta pidi Hulanda pa duna kuenta tokante e derecho di pueblo di Boneiru

A7120243 177C 44E5 9089 E68B41D0D560

Riba 16 i 17 di sèptèmber 2025, Organisashon di Derecho Humano Boneiru (BHRO) lo resoná e bos di Boneiru i di e islanan anterior di Antia Hulandes – Aruba, Kòrsou, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius – na Nashonnan Uní na Ginebra, Suisa. E esfuerso aki tin komo meta pa garantisá ku na e nivel internashonal mas haltu lo tende di e lucha pa rekonosimentu di e derecho humano fundamental di nos pueblonan di islanan chikí. Desde ku a desmantelá Antia Hulandes, tin un stagnashon den realisashon di nan derechonan fundamental pa outodeterminashon.

James Finies i BHRO lo tuma otro paso históriko pa derecho humano di pueblo di Boneiru, durante e seshon programá di e 78 Seshon di Komishon di Nashonnan Uní riba Derecho Ekonómiko, Sosial i Kultural (CESCR), durante e revishon di Reino Hulandes riba 16 i 17 di sèptèmber 2025 na Ginebra. Lo kuestioná gobièrnu Hulandes tokante su kumplimentu ku e Pakto Internashonal riba Derecho Ekonómiko, Sosial i Kultural (ICESCR), ku enfoke spesial riba pobresa, problemátika di bibienda, derechonan laboral, i protekshon sosial pa abitantenan di Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i e otro teritorionan Karibeño bou di atministrashon hulandes.

Basá riba prinsipio di dignidat, igualdat, i libertat, e pakto ICESCR ta rekonosé ku tur pueblo tin derecho pa determiná su status polítiko i aspirá su desaroyo ekonómiko, sosial i kultural (Artíkulo 1). E Pakto tambe ta afirmá ku e estado tin e obligashon pa promové i protehá e derecho aki sin diskriminashon (Artíkulo 3), i ta pone énfasis riba tur derecho humano. E Pakto ta eksigí ku rekursonan i manehonan mester sirbi pa e realisashon kompletu di derechonan pa tur hende – inkluyendo pueblonan bou di dominio kolonial òf ku status di Teritorionan Sin Propio Gobernashon. E base legal internashonal aki ta e argumento prinsipal di BHRO.

BHRO lo trese tambe atenshon na e desigualdat sistemátiko i e negashon di derecho humano den área importante di bida i kultura, inkluí:

Derecho Kultural – protekshon di idioma nashonal, Papiamentu, i identidat;

Kuido di salú – tuma medida pa eliminá diferensia den aksesibilidat i kalidat di kuido;

Edukashon – garantisá aksesibilidat igual pa edukashon di kalidat, i denunsiáeliminashon di identidat nativo i historia den sistema di skol, kaminda ta ignorá òf nenga kultura lokal, idioma papiamentu i derecho indígena.

E revishon aki ta tuma lugá den un konteksto di negashon demokrátiko. Na 2010, despues di desmatelashon di Antias Hulandes, a integrá e islanan den Konstitushon Hulandes sin konsentimentu di pueblo. Komo protesta, James Finies, fundador di BHRO i lider di Pueblo Progresivo Uní, a liderá un protesta históriko di 222 dia, eksigiendo un referèndum. Na 2015, ora finalmente a konsultá pueblo di Boneiru, 66% a vota “No” rechasando e status konstitushonal imponé – un desishon demokrátiko di pueblo, ku gobièrnu Hulandes a ignorá.

E pueblo di Boneiru, Saba i Statia ta enfrentando diskriminashon i difikultatnan ku nunka lo tolerá na Hulanda, Oropeo. Nos no ta papia solamente pa Boneiru, pero pa tur e islanan anterior di Antia Hulandes – eksigiendo ku e gobièrnu hulandes respetá e Charter di Nashonnan Uní, e tratadonan di derecho humano, mekanismonan internashonal, i nos derecho pa outodeterminashon.

En paralelo, BHRO lo partisipá tambe den e di 60 Seshon di e Konseho di Derecho Humano di Nashonnan Uní (8 di sèptèmber–8 di òktober 2025), kaminda komunidat internashonal ta debatí tokante krísis di derecho humano rònt mundu. Den e espasio internashonal aki, BHRO lo pone énfasis ku inhustisia kolonial den Karibe Hulandes ta sigui formando parti di e mandato di dekolonisashon no kompletá di Nashonnan Uní.

Pa medio di aktividatnan di Bonaire Human Rights Organization, Boneiru lo sigurá ku no ta ignorá bos di nos pueblo mas – i lo sigui pone preshon riba Hulanda pa kumplí ku su obligashon internashonal i respetá e derechonan sivil, polítiko, ekonómiko, sosial i kultural, boluntat demokrátiko i dignidat humano di nos pueblo.

James Finies, Fundador di Bonaire Human Rights i lider di Pueblo Progresivo Uni
Davika Bissessar, Presidente di Bonaire Human Rights Organization
Marjolein Finies, Muhernan Fuerte – Ala Femenino di Pueblo Progresivo Uní
Sedney Marten, Movemento Pa Kambio

Related posts

Gezaghèber interino Oleana ta risibí unidat di eksplorashon di Ehérsito Real

EA News Author

Programa ‘Brùg pa Oportunidat’ ta kontinuá

EA News Author

M21 ta inklusivo di bèrdat: Ku un seshon di informashon pa nos hendenan ku limitashon di oido i defekto ku papiamentu

EA News Author

Leave a Comment

Whatsapp Message