Er zijn data die we niet kunnen vergeten. 11 augustus 1977 is er daar één van. Dit is de avond dat Aruba plat ging, letterlijk in het duisternis, en aan de hele wereld liet zien dat dit volk zijn vrijheid niet verkoopt!
De weg naar deze avond begon een jaar eerder. Op 25 maart 1977 sprak Aruba zich duidelijk uit: 83% van de bevolking stemde in een referendum vóór de Status Aparte. Op 17 juni 1977 won de MEP-partij, onder leiding van Gilberto François “Betico” Croes, de verkiezingen door 5 van de 8 zetels te behalen. Dit is in totaal 63% van het verkiezingsmandaat. Een duidelijk mandaat van het volk. De Antilliaanse formateur, Boy Rozendal, manoeuvreerde echter om de MEP volledig buiten de centrale regering te laten. De PPA, in de minderheid, verraadde de wens van het volk en sloot zich aan bij Curaçao. De stem van een volk werd zo genegeerd.
Het volk bleef echter niet stilzitten. Verenigde vakbonden, handel en het volk bundelden hun krachten: dit besluit was onacceptabel. Er werden telegrammen gestuurd naar Nederland, de Verenigde Naties en andere internationale instanties. Geen van allen leverde dit enige reactie op. Stilte. Betico waarschuwde zijn volk luid en duidelijk: als de rechtvaardigheid uitblijft, zullen de acties escaleren. Dit is precies wat er gebeurde.
Op 10 augustus 1977 kondigden de vakbonden een algemene staking af. WEB liet weten dat de stroom zou worden uitgeschakeld. Maar op diezelfde dag werden twee vakbondsleiders, dhr. Chinto Geerman van IOWUA en dhr. Juan Yarzagaray, door de politie gearresteerd omdat ze een pamflet hadden uitgedeeld waarin werd gewaarschuwd dat vrede en rust zouden worden opgeschort. Het volk ging de straat op. Diezelfde avond marcheerde een woedende menigte, onder leiding van Betico, naar het politiebureau in Playa om hun vrijheid te eisen. Er werden stenen gegooid.
Betico hield de strategische controle en verplaatste de massa vervolgens naar het huis van de hoofdofficier van justitie Arps voor een marathonvergadering. Dit alles zonder resultaat.
11 augustus 1977. WEB viel uit. Aruba ging plat in totale duisternis. Zonder communicatie via telex. ALM-vliegtuigen konden niet landen. Te midden van deze duisternis liet de Centrale Regering, in coördinatie met de PPA, een ALM-vlucht zonder lichten landen op de luchthaven van Aruba. Dit vliegtuig zat vol met het Mobiel Eerdercomité (Riot Comando) van Curaçao onder leiding van Castillejo Cova. Zij marcheerden door de straten van Oranjestad tegen ons volk.
Het Riot Comando schoot met scherpe munitie uit karabijnen op het volk. Er werd geschoten op de rode jeep van Betico, waarbij een kogel het been van Gos Oduber doorboorde. Er werd geschoten op de Volkswagen van Domi Tromp met nog twee vrienden daarin; zij ontkwamen op miraculeuze wijze. Ze drongen het huis van Panchico en Mimita binnen in Santa Cruz, het huis van de ouders van Betico, op zoek naar iets dat ze niet vonden. Ja, ze verraadden ons nederige en ongewapende volk. Maar het volk rende niet weg; ze stonden hun mannetje om hun vrijheid te verdedigen.
Deze gebeurtenissen openden de oren van Nederland. Nel Oduber en Roland Lacle reisden onmiddellijk naar Den Haag. Op 19 augustus stuurde premier Joop den Uyl een officieel telegram: Nederland is bereid een delegatie van Aruba te ontvangen om te praten over haar staatsrechtelijke toekomst. Betico leidde op 3 en 4 september 1977 een brede delegatie van vakbonden, handel en een verenigd volk naar Den Haag. De weg naar de Status Aparte was geopend.
Vier en een half jaar later, op 12 maart 1983, bereikte Aruba tijdens de grote Ronde Tafel Conferentie haar Status Aparte. Betico zelf noemde de strijd er een van bloed, zweet en tranen, maar altijd met bewaking van het leven van onze medeburgers.
49 jaar later bedankt parlementariër Endy Croes namens de MEP ieder moedig persoon die standhield tijdens de “Augustus Scur” van 1977; het volk, de vakbonden, de militanten, dank jullie wel. Dankzij jullie strijd, moed en dapperheid kunnen we spreken van één enkele waarheid van dit volk: de autonomie van Aruba is geen cadeau en is niet te koop. Onze autonomie is een recht veroverd met reële opoffering. We moeten de geschiedenis levend houden en deze van generatie op generatie overdragen, zodat onze kinderen begrijpen wat ze hebben en waarom ze dat moeten beschermen.
