Er zijn vier maanden verstreken en Minister-President Mike Eman heeft nog steeds geen enkel antwoord gegeven op de voorgestelde wijzigingen om het Instituut van de Ombudsman op te nemen in onze Staatsregeling (Grondwet). Sinds 26 februari 2026 is zijn officiële zienswijze gevraagd over de grondwetswijzigingen en de herziening van de Landsverordening Ombudsman. De Ombudsman zelf heeft al op 10 april jl. gereageerd. Eman niet. Deze vertraging zorgt voor onnodig oponthoud in een proces dat destijds al in een vergevorderd stadium verkeerde.
Opname van de Ombudsman in de Staatsregeling van Aruba
Conform het advies van de Raad van Advies is het verankeren van het Instituut van de Ombudsman in onze Staatsregeling als een Hoog College van Staat een positieve en belangrijke ontwikkeling. Dit zal het instituut de grondwettelijke helderheid en structurele onafhankelijkheid geven die het nodig heeft om zijn twee hoofdtaken te vervullen: (1) de burger beschermen tegen behoorlijk bestuur (wanbestuur) en (2) actief bijdragen aan de bescherming van diens fundamentele rechten.
De Ombudsman ondersteunt het idee om het instituut te erkennen als een onafhankelijk orgaan, op gelijke voet met de Raad van Advies en de Algemene Rekenkamer. In Nederland, Curaçao en Sint Maarten heeft het instituut reeds een grondwettelijke basis. Voor Aruba kan met name het model van Curaçao als referentiepunt dienen, en onze huidige wetgeving heeft hier al rekening mee gehouden.
Het voorstel sluit aan bij de internationale standaarden, waaronder de Venice Principles, die het belang benadrukken van daadwerkelijke onafhankelijkheid, transparantie in de benoemingsprocedure, een duidelijke wettelijke basis en de noodzakelijke middelen om te kunnen functioneren. De Ombudsman is van mening dat de grondwettelijke definitie algemeen moet blijven, gericht op het bevorderen van behoorlijk bestuur en het onderzoeken van de gedragingen van overheidsorganen, waarbij de details omtrent bevoegdheden en organisatie in een landsverordening worden geregeld.
Wat betreft de procedure voor het benoemen van de Ombudsman, wordt het vereiste van een tweederdemanderingsmeerderheid in de Staten gezien als een instrument dat de samenwerking, onafhankelijkheid en het vertrouwen in de functie kan versterken. Er wordt echter gewaarschuwd dat een dergelijk hoge drempel het proces kan remmen als men niet snel tot een akkoord komt, met het risico dat de vacature te lang openblijft staan.
Vertraging in het proces
Parlementslid Vrolijk benadrukte dat het uitblijven van een reactie van de premier een onnodige vertraging veroorzaakt en dat dit ernstige vragen oproept over de bereidheid en toewijding van de AVP-Futuro-regering ten aanzien van het versterken van onze democratische instituten. Om deze reden zal deze week een tweede rappel naar de minister-president worden gestuurd om alsnog zijn zienswijze te verkrijgen.
Laatste fase van het proces
Zodra de zienswijze van premier Eman is ontvangen, zal parlementslid Vrolijk deze direct aan de Staten presenteren, zodat de leden deze kunnen bestuderen. De volgende stap is de behandeling in de Centrale Commissie om te evalueren of er een minimale steun is van de 14 leden die nodig zijn om verder te gaan.
Als de drempel van 14 stemmen niet haalbaar blijkt, stopt het proces daar. Maar als de steun er wel is, zal de wet nogmaals naar de Raad van Advies worden gestuurd, samen met de structurele wijzigingen in de landsverordening. Vrolijk concludeerde dat hij de zienswijze van de minister-president spoedig verwacht, zodat het proces kan worden voortgezet en het parlement een besluit kan nemen.