Awor cu nos ta biba den e aña 2026, ta batiendo na porta un pregunta fundamental: ta con por ta cu, despues di mas di un decada di retraso, ainda nos no tin un maneho robes y efectivo riba e leynan tocante regulacion di desperdicio, maneho di medio ambiente y proteccion di naturalesa?
Un carta a wordo manda dia 9 di juni pa ministro Mike Eman, unda cu no a ricibi contesta y cinco siman a pasa. E preocupacion principal ta e falta di avance riba e leynan cu ta regarda impacto ambiental (Environmental Impact Assessment of Milieu Effect Rapportage), conhuntamente cu e maneho di Rights of Nature cu e ex-minister Ursell Arends tabata kier a inicia, segun Ecoloog Oreana Wouters
E evaluacion di impacto ambiental tabata tin forma di concepto desde 2018-2019, y a keda como concepto abau pa ordennan tambe, conhuntamente cu e regulacion di desperdicio y e leynan tambe di Landsverordening milieubeheer di 2012, hunto cu e papel di standartnan di calidad ambiental. Esaki ta nifica cu calidad di awa, aire, y suela/tera mester ta na cierto nivelnan specifico.
Apesar cu a mira e bida back e forma di concepto for di 2012, nunca no a wordo discuti ainda den Parlamento, y tampoco no a wordo publica pa mira kico comunidad ta pensa di e leynan aki. Mirando con e tempo ta core y con leynan ta keda para, hopi biaha ta bira hopi dificil pa proyectonan si bo no tin sosten di e otro aspectonan ambiental, pasobra e proyecto no ta bay tin un impacto riba largo plazo.
Ora cu no tin e leynan na nan luga e accionnan riba naturalesa y otro puntonan di naturalesa no lo funciona y eigenlijk ta hibando awa lama.
Den un comparacion literario, esaki ta manera ora bo ta drumi cu e cranchinan habri. E ta manera bo ta mop cu cranchinan habri. Un ehempel cu (Restoring Coral Back). Pero si e calidad di awa no ta bon, e ora ey e ta sigui afecta y pone stress riba e coralnan. Esey ta haci bida hopi dificil pa proyectonan cu ta hustamente proteha coral of proteha coralnan na Aruba na e area ey, haciendo e dificil pa nan bira exitoso, segun Ecologo Oreana Wouters


