BonaireInternacional

Diskriminashon basa riba Idioma i Negashon di Derechonan di Eksámen Igual pa Studiantenan Boneriano

Phenice Frans Piar James Finies Joseline Thielman Davika Bissessar Shaw

Estimado Minister Moes,

Na nomber di e organisashon di Derechi nan Humano di Bonaire, nos ta presenta e
karta aki, komo sigimento formal riba nos keho dia 10 di juni 2025, dirigi na Minister di
Edukashon, Cultura y Siensia(OCW). Kralendijk, pero tambe e komunikashon nan
konsekutivo enkonkeshon ku e mesun asuntu aki. Te ku e fecha aki, e prekupashon nan
ekspone ta sigi sin solushon.
E keho aki ta referi na praktika nan persistente den edukashon sekundario di Bonaire
ku ta keda konsidera komo diskriminashon pa motibo di idioma y un violashon di e
derechonan humano fundamental di e mucha nan lokal partikularmente den e konteksto
di eksamen nan hasi eklusivamente na Hulandes.
A jega na nos konosemento ku e studiantenan di kual nan lenga materno ta
Papiamento i no Hulandes no ta duna nan sistematikamente tempu ekstra durante nan
eksamen nan, apesar di ta konfrontando un desventaha structural linguistiko hopi bisto.
E praktika aki ta mina e derecho di igualdad di oportunidad den edukashon y ta
inkompatibel ku e obligashon nan internashonal di Hulanda na Nashon Uni.
Segun e artikulo 28 di e konvenshon di Nashonan Uni riba derechonan di mucha, tur
mucha tin derecho riba edukashon y igualdad di oportunidadnan. E artikulo 2 di
Derechonan di mucha ta prohibit eksplisitamente deskriminashon riba tereno di idioma.
E ogligashonan aki no ta eksigi solamente akseso na edukashon pero akseso efektivo I
signifikativo, eliminashon di e bareranan ku ta impedi e mucha nan demostra
plenamente nan konosemento y kapasidad nan.
Asina tambe, e artikulo 13 di e pakto internashonal di derechonan ekonomiko, sosial y
kultural ta obliga e Estado, den e kaso aki Hulanda, di garantisa ku e edukashon ta
aksesibel pa tur sin diskriminashon. E konbenio di UNESCO kontra Diskriminashon den
Edukashon(1960) ta eksihi ademas ku e estado nan, den e kaso aki Hulanda, pa
elimina e praktika nan edukativo ku tin efekto nan diskriminatorio, inkluso e
diskriminashon indirekto kausa pa e barera nan linguistiko.
Si akaso e instrumentonan internashonal di derechonan humano no ta preskribi
klaramente adaptashon nan spesifikamente pa ku eksamen nan, manera tempo

adishonal, ta bon establese I na altura ku e igualdad di trato no ta implika un trato
identiko. Ora ku e estudiante nan ta den desventaha struktural pa motibo nan
lenguistiko, e estado, den e kaso aki Hulanda, mester adopta medidanan apropia y
rasonabel pa garantisa e igualdad den praktika. Dunamento di tempo ekstra pa e
eksamen nan na e estudiante nan di kua nan lenga materno no ta e lenga di
evaluashon, ta un medida proporshona y komunmente asepta pa resolve e desventaha
aki.
Nos ta prekupa speshalmente pa e deklarashonan ku ta keda ripiti di parti di direktiva,
ku ta afirma ku e desishon nan di, tempo adishonal pa e eksamen nan ta kompetensia
di OCW CN. E afirmashon aki ta inkorekto. Nos tabata den kontakto direktamente ku
OCW CN, ku a konfirma ku su mandato no ta ekstende, pa ku e praktika eksamen nan
den e institushonan edukashonal. E distorshon di responsabilidad aki ta genera
konfushon, minimalisa e dunamento di kuenta y rason, resultado den negashon di e
derechonan humano di e estudiantenan.
Ta fundamental pa resalta ku e problema no ta pa falta di Konosemento ni kapasidad
intelektual.Segun e estudiantenan afekta mes, e difikultad ta konsisti den kompronde
plenamente kon e pregunta nan di eksamen ta wordu formula den hulandes. Mester di
tempo adishonal pa prosesa y kompronde adekuadamente e loke ta wordu puntra. No
ta kompensashon pa motibo di un defekto akademiko.
Den pasado resien, tempo ku e dosente nan ku ta papia, papiamento tabata presente
na e eksamen nan, e preguntanan konfuso tabata wordo splika na Papiamento,
garantisando asina tartamentu hustu I oportunidadnan igual. Den tempo di awor, e
eksamen nan ta wordu supervisa dor di personanan ku NO ta kompronde nada di
papiamento, loke ta laga e estudiantenan sin NINGUN apoyo linguastiko den ambiente
di eksamenan ku ta determionante pa nan futuro.
Tambe nos ta profundamente preokupa ku e praktika kontinuo di duna informashon
esenshal, manera normanan, prosedimentonan y reglanan di eksamen, esklusivamente
na hulandes. Esaki ta konstitui diskriminashon indirekto. Studiantenan y mayornan na
Bonaire tin derecho di risibi informashon ofisial na Papiamento, atraves di dokumento
nan ofisial skirbi y digital, enbes di depende di tradukshon informal o no eksakto di
terseronan. E aptitud di kompronde di forma independiente, bo derechonan y
obligashonan ta fundamental, speshalmente pa e muchanan.
E konsekuenshanan di e praktikanan aki ta grave. E studiantenan te experimenta miedo
emoshonal y perdida di konfiansa den nan mes. Nos a wordo informa di kasonan di kua
repeditamente a bisa studiantenan ku nan no ta sufisientemente inteligente pa sigi den
e nivel di HAVO. E deklarashonan aki ta perhudika profundamente y ta inhustu,
speshalmente na momento ku e barera ta linguistiko y no intelektual. Esaki ta
inkompatibel ku e prinsipio di interes di e muchanan, konsagra den e artikulo 3 di e

konvenshon riba e derechonan humano di e mucha, ku tin ku guia tur e desishonan ku
ta afekta e mucha.
Mirando lo anterior, nos ta solisita formalmente e Ministerio di Edukashon, Kultura y
Siensia pa:
*Akarashon y pone den praktika, kumpliendo ku e derechonan na adaptashon pa ku e
eksamenan, inkluyendo tempu adishonal, pa tur studiantenan na Bonaire di kual nan
lenga materno NO ta hulandes.
*Garantisa e transparensia y klaridad pa ku responsabilidad y dunamento di kuenta pa
ku e praktika di examen nan den institushonan edukativo.
*Garantisa e rekurso nan pa e norma nan ofishal di eksamen, prosedimento, y
informashon edukativo esensial na Papiamento, tanto den e formato por eskito komo
digital.
*Atende y remedia e diskriminashon y e esklushon linguistiko den e sistema edukativo
di Bonaire, den konformidad ku e obligashonan international, riba e materia di
derechonan humano.
E igualdad di akseso na edukashon no ta un fabor. Ta un obligashon legal ku ta mara
na otro y ku ta un derecho humano fundamental. Nos ta konfia ku bo ta presta
konsiderashon seriamente na e asuntu aki ta rekeri i nos ta spera ku interes, bo
respuesta por eskrito, inkluyendo medidanan konkreto pa garantisa e dignidad,
igualdad y hustisia pa e muchanan di Bonaire.

Atentamente,
Davika Bissessar Shaw, Presidenta de la Fundación de la Organización de Derechos
Humanos de Bonaire
James Finies, Fundador de la Fundación de la Organización de Derechos Humanos de
Bonaire
Joseline Thielman – Miembro di Muhernan Fuerte – Movimiento pa Cambio
Phenice Frans Piar – Miembro di Muhernan Fuerte – Sekshon Ala Femenina del
Partido Pueblo Progresivo

Related posts

Catastrofe na Libia cu Tormenta “Daniel”

EA News Author

Boneiru ta yama bon biní na United Airlines

EA News Author

Gran partisipashon na SKAL Jam Session: Músikonan a toka huntu ku Moka

EA News Author

Leave a Comment

Whatsapp Message