InternacionalFeatured

SER na foro di Nashonan Uní: “For di promesa di sdg pa ehekushon”

New York1

Konseho Sosial i Ekonómiko di Kòrsou (SER), komo parti di un delegashon di Asosiashon Internashonal di Konsehonan Ekonómiko i Sosial i Institushonnan Similar (AICESIS), ta partisipá na e segmento ministerial di e High-Level Political Forum on Sustainable Development (HLPF) na New York.

Durante e apertura, sekretario general di Nashonnan Uní António Guterres, presidente di e di 80 seshon di Asamblea General Annalena Baerbock i meskos presidente di Konseho Ekonómiko i Sosial di Nashonnan Uní Lok Bahadur Thapa ámbos a ekspresá : mundu tin solushonnan disponibel, pero e implementashon di Agenda 2030 ta bai muchu poko poko i ta demasiado fragmentá. Pa Kòrsou, e yamada aki ta relashoná direktamente ku e eskoho ku mester hasi riba tereno di awa, energia, infrastruktura, bibienda, digitalisashon i trabou.

E aña aki HLPF ta evaluá e progreso relashoná ku awa limpi i fasilidatnan sanitario, energia pagabel i duradero, industria i inovashon, siudatnan duradero i aliansanan internashonal. E sifranan ta mustra dikon ta nesesario pa aselerá. Di e 139 metanan di SDG pa kua tin sufisiente dato disponibel, solamente 36 porshento ta riba bon kaminda òf ta mustra progreso moderá. Kasi mitar ta progresá demasiado lento, miéntras ku 15 porshento a bai atras for di 2015.

Guterres a pone e retraso aki den un konteksto internashonal mas amplio. Debenan haltu, gastunan di finansamentu ku ta subi, kambio klimátiko i konfliktonan armá ta limitá e espasio pa invertí den enseñansa, salú públiko, protekshon sosial, seguridat energétiko i infrastruktura. Segun Guterres desaroyo duradero por aselerá solamente ora paisnan haña sufisiente espasio finansiero i ora e distinto áreanan di maneho no ta ser tratá mas komo dosiernan separá. Awa, energia, inovashon, desaroyo urbano i protekshon sosial mester fortalesé otro. Pas i stabilidat internashonal tambe ta indispensabel pa logra esaki.

Na mes momento, e sekretario general a señalá e potensial di energia renobabel, teknologia digital i inteligensia artifisial pa desaroyo. Nan por hasi produktividat, servisio públiko i empleo krese, pero solamente si akseso na infrastruktura, dato, kapasidat i kapital ta organisá di forma amplio. Tambe mester tene kuenta klaramente ku e konsekuensianan ekológiko di digitalisashon, inkluso e uso di energia i awa di sistemanan digital.

Baerbock a atvertí kontra sinismo i resignashon awor ku 2030 ta aserkando rápidamente. Segun Baerbock, e progreso ku a ser lográ for di 2015 ku awa potabel, fasilidatnan sanitario, elektrisidat i akseso na internèt ta mustra ku metanan internashonal ta alkansabel ora boluntat polítiko, invershon i koöperashon ta bai huntu. Prinsipalmente den un periodo di division geopolítiko, koöperashon multilateral ta keda nesesario pa problemanan ku ningun pais por resolvé nan so.

Gobiernu no por hasi esaki sin empresario, trahadó, organisashonnan sosial, institutonan di konosementu i institushonnan finansiero. Ademas, Baerbock a bogá pa evaluá progreso di un manera mas amplio ku solamente a base di produkto interno bruto (PIB). Indikadónan relashoná ku seguridat di eksistensia, salú, enseñansa, desigualdat, medio ambiente i resistensia ta laga mira mihó ken ta benefisiá di desaroyo ekonómiko i na unda maneho ta keda korto.

Thapa a pone énfasis riba implementashon i resultado tangibel. Paisnan no mester redusí nan ambishon, pero mester eliminá trabanan burokrátiko, finansiero i institushonal i apliká solushonnan efektivo i efisiente. Mester pone atenshon spesial na paisnan i ekonomianan insular ku ta enfrentá gastunan haltu di kapital, kapasidat limitá di implementashon, riesgonan natural i shòknan eksterno ku ta repití.

P’esei, HLPF mester sigui desaroyá di un foro ku prinsipalmente ta evaluá progreso, pa bira un plataforma ku ta yuda paisnan ku implementashon, interkambio di konosementu, fortalesementu institushonal i aliansanan. Tambe por hasi uso di reportahenan nashonal voluntario pa esaki. E kriterio final no ta e kantidat di deklarashon òf rapòrtnan, sino e progreso i bienestar ku hende por sinti den nan bida diario.

Pa Kòrsou, e tres mensahenan ta reuni den un solo tarea di maneho: organisá e implementashon rònt di un kantidat limitá di prioridatnan ku ta konektá ku otro. Komo un ekonomia insular chikí i habrí, Kòrsou ta sensitivo pa energia importá, kambionan den preis internashonal, gastunan haltu di kapital i interrupshonnan den e ret di suministro. Pero e eskala limitá tambe ta brinda un bentaha: por konektá maneho mas lihé, repartí responsabilidatnan mas kla i enbolbí partidonan sosial for di un etapa tempran den implementashon.

E relashon entre awa i energia ta e ehèmpel mas kla di esaki. Produkshon di awa potabel ta eksigí hopi energia, pa loke preisnan internashonal di kombustibel ta influensiá e gastunan pa famia, empresa i servisio públiko. Invershon den energia renobabel, kapasidat di reserva energétiko, un ret di elektrisidat konfiabel, uso mas efisiente di awa (resiklá i purifiká) awa por fortalesé poder di kompra, posishon kompetitivo i resistensia klimátiko di forma simultáneo.

E mesun kos ta konta pa infrastruktura i digitalisashon. Modernisashon di e ret, konektividat konfiabel, seguridat informátiko i uso responsabel di dato i inteligensia artifisial ta kondishonnan pa mas produktividat i mihó servisio públiko. Enseñansa, formashon profeshonal i maneho di merkado laboral mester konektá ku esaki, pa trahadó i empresarionan lokal por partisipá realmente den aktividatnan nobo i pa e transishon digital no hasi desigualdat eksistente mas grandi.

Tambe bibienda i desaroyo espasial no por ser mirá separá di siguridat di eksistensia. Disponibilidat i bibienda pagabel, mobilidat, akseso na trabou i kalidat di servisio i e ambiente konstruí ta influensiá partisipashon sosial direktamente. P’esei adaptashon klimátiko i protekshon di gruponan vulnerabel mester forma parti integral di maneho di merkado di bibienda i infrastruktura.

Ningun di e retonan aki por ser resolvé pa gobiernu so òf ku solamente rekursonan nashonal. Kòrsou tin mester di regulashon previsibel, dato konfiabel, finansiamentu pagabel i koöperashon den Reino, den Karibe, den Latinoamérika i ku institushonnan internashonal. Un diálogo struktural ku empresario, trahadó, organisashon sosial i ekspertonan ta nesesario pa hasi eskoho ku por ser implementá i pa repartí e gastunan i benefisionan di transishon di un manera balansá.

Presensia dje delegashon di AICESIS, inkluso SER di Kòrsou, ta hiba e bos di diálogo sosioekonómiko organisá pa HLPF. Konsehonan ekonómiko i sosial por tradusí akuerdonan mundial den maneho nashonal ku por ser implementá, reuni interesnan sosial for di un fase tempran i vigilá pa progreso ekonómiko bai kompañá pa hustisia sosial. Pa Kòrsou tambe, partisipashon ta brinda akseso na konosementu, eksperensia i oportunidatnan di koöperashon internashonal.

P’esei e yamada kolektivo konkreto for di New York ta: e añanan ku resta te 2030 no mester ta den signo di siklonan nobo di reportahe, sino di prioridatnan kla, finansiamentu, implementashon i resultadonan ku por ser kuantifiká.
Awa i energia asesibel, trabou ku ta prepará pa futuro, digitalisashon inklusivo, bibienda adekuá i resistensia klimátiko no ta dosiérnan separá pa Kòrsou, sino un solo agenda pa bienestar amplio i resistensia ekonómiko.

New York3

Related posts

Minister Rocco Tjon ta kere den e bon trabao di tur esunnan den Sociaal Crisisplan

EA News Author

Ayudo adicional pa muchanan cu limitacion ta urgente!

EA News Author

Carta dirigi na minister di finansas di Corsou pa trece claridad riba e intento cu baranan di oro di Corsou

EA News Author

Leave a Comment

Whatsapp Message