Na de recente benoeming van een Gevolmachtigde Minister en de vergadering in de Rijksministerraad vorige week, circuleren er veel argumenten in de gemeenschap over de positie van Aruba met betrekking tot de HOFA-wet.
De regering stelt dat Aruba meer middelen zal krijgen, dat de rente op schulden zal dalen en dat toezicht door het Koninkrijk de financiële discipline zal versterken. Volgens parlementariër Eduard Pieters wordt deze discussie echter op een vereenvoudigde en zelfs misleidende manier gepresenteerd. Hij benadrukt dat Aruba serieuze alternatieven heeft om financieel toezicht te versterken zonder zijn constitutionele autonomie over te dragen onder een consensusrijkswet.
Begrotingskamer: Een Lokale Oplossing voor Financieel Toezicht
Een van de belangrijkste argumenten voor HOFA is dat Aruba extern financieel toezicht nodig heeft. De PPA stelt echter een duidelijk alternatief voor: het oprichten van een Begrotingskamer binnen het constitutionele systeem van Aruba.
Volgens Pieters kan dit worden geregeld:
- in een nieuw hoofdstuk van de Grondwet van Aruba;
- of als instelling onder de Raad van Advies van Aruba.
Een Begrotingskamer kan streng toezicht uitoefenen op de begroting en de fiscale discipline, maar binnen het kader van de eigen wetten, met behoud van democratische verantwoordelijkheid in het eigen parlement.
Lagere Rente en “Meer Geld”
Volgens Pieters is het argument dat HOFA automatisch leidt tot lagere rente en meer financiering niet volledig juist. De officiële communicatie van de Nederlandse regering geeft aan dat renteverlaging afhankelijk is van naleving van financiële normen en discipline, niet enkel van het ondertekenen van HOFA.
Hij wijst erop dat Curaçao momenteel ongeveer 3,1% rente betaalt, terwijl Aruba ongeveer 6,9% betaalt op leningen uit de COVID-19-periode. Dit punt moet volgens hem stevig worden onderhandeld.
Les van 10-10-10: Permanent Toezicht
De constitutionele hervorming van 10 oktober 2010 in Curaçao en Sint Maarten zou volgens Pieters als waarschuwing moeten dienen. Het toezicht zou tijdelijk zijn, maar bestaat na meer dan 16 jaar nog steeds. Volgens verschillende politici is het moeilijk om uit het systeem van toezicht te komen.
Status Aparte en Verantwoordelijkheid van het Parlement
Volgens Pieters is de Status Aparte van Aruba in 1986 gebaseerd op het principe dat het parlement toezicht houdt op de regering. De PPA stelt voor om dit systeem te versterken met een Begrotingskamer, in plaats van meer bevoegdheden over te dragen aan Den Haag.
Slotboodschap
De boodschap van de PPA is duidelijk:
Financiële discipline moet uit Aruba zelf komen.
Autonomie is niet alleen een historisch recht —
het is een politieke verantwoordelijkheid die met vastberadenheid moet worden beschermd.