Diasabra cu a pasa, esta 21 di februari, mundo a duna reconocemento na Dia Internacional di
Idioma Materno, cu ta dia reconoci pa UNESCO pa promove diversidad linguistico y
multilinguismo. Pa parlamentario Eduard Pieters, cu tin mas di 20 aña den e veld di educacion,
e dia aki no ta un fecha ceremonial of djis di e dia ey pa celebra of conmemora. Ta un
recordatorio politico cu Aruba mester trata Papiamento no solamente como idioma di cas, pero
como instrumento di igualdad, aprendizahe y identidad nacional.
Aruba tin un bentaha unico: nos ta multilingual pa naturalesa. Pero e pregunta serio y critico ta:
Nos ta uza e fortaleza ey pa crea oportunidad? Of nos ta laga e sistema linguistico fomenta
desigualdad?
Papiamento: Idioma oficial, pero lucha ta sigui
Papiamento ta e idioma mas papia na Aruba y e ta un di nos idiomanan oficial hunto cu
Hulandes, desde mei 2003. Pero “oficial” riba papel no ta automaticamente “igual” den
practica. Si un mucha ta drenta scol cu su idioma materno ta Papiamento, pero e sistema no ta
fortalece alfabetisacion y comprension profundo den e idioma ey, nos ta creando un
desbentaha desde dia uno. E resultado ta visibel: mas frustracion, mas atraso den lectura y mas
riesgo cu algun mucha ta perde confiansa den su mes.
Educacion: Un paso adelante, pero mester consistencia
Un desaroyo importante anuncia: como parti di e maneho nobo di idioma, a introduci
alfabetisacion na Papiamento oficialmente na klas 1 na tur scol basico pa aña escolar
2024–2025. Esaki ta un paso cu PPA y Eduard Pieters por reconoce como un progreso real,
pasobra ta pone e idioma materno na e fundeshi di aprendizahe.
Pero djis un maneho so no ta suficiente! Implementacion ta loke ta separa vision for di
propaganda. Un resumen di e Integraal Taalbeleid (2024) ta pone un punto fuerte y cla: pa e
maestronan por uza Papiamento y Hulandes como e idiomanan di instruccion den enseñansa
basico, nan mester domina ambos idioma riba un nivel B2/C1. Si nos no inverti serio den
formacion, coaching y material di calidad, e cambio lo keda superficial y e mucha lo paga e prijs
y sufri e consecuencia un biaha mas.
Dia di Idioma Materno ta un prueba di gobernansa
Dia di Idioma Materno no ta pa poesia y propaganda so; ta pa implementa, salvaguardia,
fortifica y evalua maneho. Algun pregunta politico cu Eduard Pieters ta lansa:
● Con nos ta midi progreso? (e resultadonan di lectura, retencion, bienestar di mucha)
● Ken ta responsabel pa calidad di implementacion? (ministerio, SKOA, DPS, IPA,
formacion docente, inspeccion)
● Cuanto fondo ta bay realmente na Papiamento den klas? (material, tempo, evaluacion)
Si Aruba ta serio riba e aspecto di dignidad, nos mester stop cu e idea cu Papiamento ta “bon pa
cultura” pero no “fuerte pa scol”. Esaki ta exactamente e tipo di mentalidad cu ta crea barera
social.
Finalmente Eduard Pieters kier enfatisa cu Papiamento ta mas cu idioma. Papiamento ta e
forma cu nos muchanan ta pensa, ta sinti, ta interpreta mundo. No ta pornada cu UNESCO ta
recorda nos tur aña, pa protega idioma materno, paso asina ey bo ta protega dignidad humano
y futuro di comunidad.
Pa Eduard Pieters, e mensahe di diasabra pasa ta actual pa tur aña: Papiamento den educacion
no ta un opcion mas, sino un derecho cu nos mester respeta y acepta. Aruba mester sigui
fortalece alfabetisacion den Papiamento, eleva nivel di e maestronan y pone e metanan midibel
cu transparencia. Pasobra ora nos sembra aprendizahe den idioma cu un mucha ta compronde
mihor, nos no ta solamente defendiendo cultura, nos ta construyendo igualdad.
