Afgelopen zaterdag, 21 februari, stond de wereld stil bij de Internationale Dag van de Moedertaal, erkend door UNESCO ter bevordering van taalkundige diversiteit en meertaligheid. Voor parlementslid Eduard Pieters, met meer dan 20 jaar ervaring in het onderwijsveld, is deze dag geen louter ceremonieel moment. Het is een politieke herinnering dat Aruba Papiamento niet alleen als thuistaal moet behandelen, maar als instrument van gelijkheid, leren en nationale identiteit.
Aruba heeft een uniek voordeel: wij zijn van nature meertalig. Maar de serieuze en kritische vraag is: gebruiken wij die kracht om kansen te creëren? Of laten wij het taalsysteem ongelijkheid bevorderen?
Papiamento: Officiële taal, maar de strijd gaat door
Papiamento is de meest gesproken taal op Aruba en sinds mei 2003 één van de officiële talen, naast het Nederlands. Maar “officieel” op papier betekent niet automatisch “gelijkwaardig” in de praktijk. Als een kind de school binnenkomt met Papiamento als moedertaal, maar het systeem versterkt geen geletterdheid en diep begrip in die taal, dan creëren we vanaf dag één een achterstand. Het resultaat is zichtbaar: meer frustratie, grotere leesachterstanden en een groter risico dat sommige kinderen hun zelfvertrouwen verliezen.
Onderwijs: Een stap vooruit, maar consistentie is nodig
Er werd een belangrijke ontwikkeling aangekondigd: als onderdeel van het nieuwe taalbeleid is alfabetisering in het Papiamento officieel ingevoerd in groep 3 (klas 1) van alle basisscholen voor het schooljaar 2024–2025. Dit is een stap die PPA en Eduard Pieters erkennen als echte vooruitgang, omdat het de moedertaal centraal plaatst in de basis van het leren.
Maar beleid alleen is niet voldoende. Implementatie maakt het verschil tussen visie en propaganda. Een samenvatting van het Integraal Taalbeleid (2024) stelt duidelijk dat leerkrachten beide talen, Papiamento en Nederlands, op B2/C1-niveau moeten beheersen om ze als instructietaal in het basisonderwijs te gebruiken. Als we niet serieus investeren in opleiding, coaching en kwalitatief lesmateriaal, zal de verandering oppervlakkig blijven — en opnieuw zal het kind de prijs betalen.
Dag van de Moedertaal als toets van goed bestuur
De Dag van de Moedertaal is niet alleen voor poëzie en promotie; het gaat om implementatie, bescherming, versterking en evaluatie van beleid. Eduard Pieters stelt enkele politieke vragen:
-
Hoe meten we vooruitgang? (leesresultaten, doorstroom, welzijn van leerlingen)
-
Wie is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de uitvoering? (ministerie, SKOA, DPS, IPA, lerarenopleiding, inspectie)
-
Hoeveel middelen gaan daadwerkelijk naar Papiamento in de klas? (materiaal, lestijd, evaluatie)
Als Aruba serieus is over waardigheid, moeten we stoppen met het idee dat Papiamento “goed is voor cultuur” maar niet “sterk genoeg voor school.” Dat soort mentaliteit creëert sociale barrières.
Tot slot benadrukt Eduard Pieters dat Papiamento meer is dan een taal. Het is de manier waarop onze kinderen denken, voelen en de wereld interpreteren. Het is niet voor niets dat UNESCO ons elk jaar herinnert aan het belang van bescherming van de moedertaal, want daarmee beschermen we menselijke waardigheid en de toekomst van onze gemeenschap.
Voor Eduard Pieters blijft de boodschap van afgelopen zaterdag elk jaar actueel: Papiamento in het onderwijs is geen bijkomende optie, maar een recht dat wij moeten respecteren en erkennen. Aruba moet de alfabetisering in het Papiamento blijven versterken, het niveau van leerkrachten verhogen en meetbare doelen vaststellen met transparantie. Want wanneer wij leren zaaien in de taal die een kind het beste begrijpt, verdedigen wij niet alleen cultuur wij bouwen aan gelijkheid.