In het midden van al de show, de reizen, de aankondigingen en het maken van foto’s door de Ministers van AVP-FUTURO, is er een realiteit die steeds duidelijker wordt: de koers van Aruba’s overheidsfinanciën baart zorgen. We zeggen niet dat Aruba vandaag in een financiële crisis verkeert. De huidige cijfers laten nog steeds een overschot zien en de economie genereert inkomsten. Maar een verantwoordelijke regering kijkt niet alleen naar het saldo van vandaag. Zij moet kijken of de beslissingen van vandaag morgen nog betaalbaar zijn. En precies daar zijn de signalen zorgwekkend.
Uitgaven stijgen sneller dan inkomsten
In de begroting van 2027 stijgen de inkomsten van het Land met Afl. 55 miljoen, of 3%, vergeleken met 2026. De lopende uitgaven stijgen echter met Afl. 82 miljoen, of 4%. Onder meer de personeelslasten stijgen met Afl. 16 miljoen, goederen en diensten met Afl. 56 miljoen, subsidies en overdrachten met Afl. 22 miljoen, en de rentelasten met Afl. 4 miljoen.
Een incidentele uitgave kan worden aangepast. Maar wanneer een uitgave structureel wordt, legt dit elk jaar beslag op het geld. Als inkomsten dalen of het toerisme een klap krijgt, blijven de permanente uitgaven bestaan. Het resultaat is dat elke nieuwe florijn al is vastgelegd voordat de regering deze kan investeren in scholen, wegen, zorg, veiligheid of cultuur.
Financiële ruimte wordt kleiner
In 2027 begroot Aruba bijna Afl. 293 miljoen alleen al aan rentebetalingen. Dit is ongeveer 15 cent van elke florijn die de overheid innen. Dat is geld dat niet kan gaan naar het opknappen van scholen, het onderhouden van wegen, het versterken van het ziekenhuis of het investeren in economische ontwikkeling.
Herfinanciering kan helpen de rentelasten te verlagen, maar het lost het probleem niet op als de regering de nieuw ontstane ruimte blijft gebruiken om meer permanente uitgaven te creëren. Er kunnen niet steeds meer structurele verplichtingen worden aangegaan zonder dekking voor de toekomst.
Investeringen blijven achter
Een ander zorgwekkend signaal is het investeringsniveau. Het CAft kwalificeerde slechts Afl. 3,5 miljoen aan directe investeringen buiten het AIOF-investeringsfonds als marginaal vergeleken met de grote opgave waar Aruba voor staat. Voor het AIOF-investeringsfonds is Afl. 11 miljoen voorzien voor 2027, maar op het moment van de evaluatie was er noch een volledige begroting, noch een meerjarige investeringsagenda gepresenteerd. Dit creëert een misleidend beeld: een overschot kan er op papier heel mooi uitzien juist omdat noodzakelijke projecten niet worden uitgevoerd.
Overschot van sociale fondsen verdwijnt
Het ernstigste signaal is echter de prognose van de AZV en de SVb. Volgens de meerjarencijfers zal het overschot van de AZV dalen van Afl. 74 miljoen in 2027 naar slechts Afl. 9 miljoen in 2031: een daling van ongeveer 88%. Het overschot van de SVb daalt van Afl. 40 miljoen naar Afl. 11 miljoen: een daling van 72,5%.
De fondsen verkeren nog niet in een tekort. Maar hun marge om een stijging van medische kosten, meer gepensioneerden, minder premie-inkomsten of een economische schok op te vangen wordt steeds kleiner. Tegelijkertijd wordt het overschot van de fondsen meegezeld als middel om la schuld van het Land te verlagen. In 2026 heeft de SVb Afl. 50 miljoen gestort bij het Land. Een dergelijke transactie kan financieel zinvol zijn, maar alleen als de regering kan aantonen dat het fonds voldoende liquiditeit behoudt, dat er een minimale reserve is, een actuariële prognose en duidelijke terugbetalingsvoorwaarden. Een jaarlijks overschot is niet automatisch “vrij geld”. Het geld moet de zorg y pensioenen van het volk beschermen, ook in moeilijke jaren.
Het volledige beeld ontbreekt nog
Er is nog een reden tot voorzichtigheid: de officiële definitie van de collectieve sector is uitgebreid van 6 naar 34 entiteiten, maar niet alle entiteiten zijn volledig geconsolideerd in de schuld- en saldoberekeningen. Bovendien hebben verschillende overheidsbedrijven hun jaarrekening 2024 nog niet gepresenteerd. Zolang deze informatie ontbreekt, kan het Parlement het volledige fiscale beeld niet zien. Schulden, garanties, langlopende contracten, betalingsachterstanden en mogelijke reddingsoperaties van overheidsentiteiten kunnen verplichtingen voor het Land worden.
De conclusie is helder
Het is geen kwestie van paniek zaaien. Het is een kwestie van anticiperen op problemen voordat ze een crisis worden. Aruba’s huidige situatie is relatief sterk, maar de veiligheidsmarge wordt steeds kleiner. Uitgaven stijgen sneller dan inkomsten. Rente eet een groot deel van elke florijn op. Investeringen zijn marginaal. De overschotten van de AZV en de SVb dwalen drastisch. En er is nog steeds geen compleet zicht op de overheidsverplichtingen.
AVP–FUTURO heeft nog niet aangetoond dat haar financiële koers duurzaam is voor de komende jaren. De regering moet de volledige kosten van elke permanente maatregel, de financieringsbron en het meerjarige effect presenteren. Ook moet er een concreet investeringsplan worden gepubliceerd, moeten de reserves van de sociale fondsen worden beschermd y moet het Parlement een geconsolideerd overzicht van alle overheidsentiteiten krijgen.
“Show en propaganda kunnen de realiteit even bedekken, cijfers niet,” verklaart Parlementslid Xiomara Maduro om haar bezorgdheid te uiten over de koers die AVP-FUTURO voor Aruba kiest.