Het recente rapport van de Algemene Rekenkamer Aruba (ARA betreffende het begrotingsjaar 2020 is een fundamenteel document dat met volwassenheid en diepgang moet worden benaderd. Als verdediger van de rechtsstaat deel ik de visie dat transparantie, verantwoordelijkheid en institutioneel toezicht de pijlers zijn van goed bestuur. Om het jaar 2020 echter te begrijpen, moeten wij een analyse toepassen die verder gaat dan het “zwart-wit” perspectief van de traditionele administratieve bureaucratie.
Het Dilemma in een Ongekende Crisis
Het jaar 2020 was geen normaal jaar. Aruba werd geconfronteerd met een wereldwijde calamiteit die onze economie volledig tot stilstand bracht en duizenden gezinnen in gevaar bracht hun dagelijkse inkomen te verliezen. In die context had verantwoordelijk leiderschap niet de luxe om te wachten op de termijnen die door traditionele administratieve procedures worden voorgeschreven. De beslissing om te handelen was een beslissing van leven of dood voor het sociale welzijn van ons land.
De focus van de ARA ligt op formele rechtmatigheid. Zij stellen terechte vragen over procedures en voorafgaande controles in programma’s zoals FASE en loonsubsidies. Als jurist erken ik dat deze constructieve kritiek essentieel is voor het versterken van onze instellingen. Toch hebben wij ook de plicht om de andere kant van de medaille te bekijken: de praktische realiteit.
Morele Verantwoordelijkheid versus Administratieve Starheid
Als de regering ervoor had gekozen om strikt binnen het theoretische kader van de ARA te blijven, zou het resultaat een sociale catastrofe zijn geweest: extreme armoede en nationale instabiliteit. De implementatie van FASE en loonsubsidies was in morele zin geen “onrechtmatige” daad; het was een dringende actie onder buitengewone omstandigheden om Aruba overeind te houden.
Het is belangrijk te herinneren dat, hoewel de formele wettelijke basis nog in ontwikkeling was, het Parliament of Aruba samen met het College Aruba financieel toezicht (CAft) een actieve rol speelde in het toezicht en de evaluatie van deze fondsen. Dit toont aan dat zelfs in de zwaarste crisis een balans werd gezocht tussen de snelheid die de situatie vereiste en het toezicht dat onze instellingen verdienen.
Lessen van Gisteren voor het Aruba van Morgen
Zes jaar na de pandemie is onze positie veel sterker. Vandaag beschikken wij over de wetten en procedures die in 2020 ontbraken. Dit is de beste manier om het ARA-rapport te begrijpen: leren van de analyse zonder de omstandigheden waarin wij ons bevonden en de noodbeslissingen die moesten worden genomen te negeren.
De belangrijkste les van 2020 is dat wij geen kostbare tijd meer mogen verliezen met het creëren van een wettelijke basis tijdens een calamiteit, omdat die instrumenten al moeten bestaan. Als land mogen wij er trots op zijn dat onze eigen mensen ervoor hebben gezorgd dat wij voorbereid zijn. Vandaag hebben wij een systeem dat:
- Flexibel is om te reageren in noodsituaties.
- Sterk is in administratieve controle en integriteit.
Conclusie: Verder dan “Zwart op Wit”
Het beleid van 2020 kan niet in administratieve isolatie worden beoordeeld. Tussen regels en realiteit heeft de regering moeilijke beslissingen genomen om een land te redden van sociale ontwrichting. Zelfs als procedures technisch niet perfect waren, moeten de sociale impact en de intentie om onze gemeenschap te beschermen deel uitmaken van elke eerlijke evaluatie.
Ik sluit af met deze gedachte voor ons volk:
“Een sterke staat is niet alleen een staat die regels strikt volgt op kantoor, maar een staat die weet hoe zij zich moet aanpassen in een calamiteit zonder haar integriteit te verliezen.”