Vertegenwoordigers van vakbonden op Aruba stellen dat een onderhandelingsakkoord niet definitief is en altijd kan worden aangepast voordat een Rijkswet wordt geformaliseerd, inclusief het voorgestelde Rijkswet HOFA of niet.
In het huidige debat over de Rijkswet HOFA zetten vakbonden vraagtekens bij het gebruik van de term “consensus Rijkswet”, en wijzen erop dat er geen echte consensus heeft bestaan in het Arubaanse parlement.
Jose Figaroa, vertegenwoordiger van de Verenigde Vakbonden, legde uit dat er een belangrijk verschil bestaat tussen een gewone Rijkswet en een consensus Rijkswet. Een consensus Rijkswet ontstaat uit overeenkomsten tussen landen binnen het Koninkrijk—in dit geval Aruba en Nederland—op basis van een gemeenschappelijke wens om een specifiek onderwerp te regelen en moet daarom worden onderhandeld. Zo had bijvoorbeeld het “bestuurlijk akkoord” onderhandeld moeten worden, maar de AVP–FUTURO regering heeft dit niet gedaan.
Figaroa benadrukt echter dat consensus aanwezig moet zijn in alle fasen van het wetgevingsproces. “Consensus moet van begin tot eind bestaan,” aldus Figaroa, die toevoegde dat dit volgens hun beoordeling niet is gebeurd in het huidige proces rond de Rijkswet HOFA.
De vakbonden benadrukten ook dat een akkoord dat tijdens onderhandelingen wordt bereikt, niet betekent dat het niet kan worden herzien of aangepast. Er is nog steeds ruimte voor wijzigingen voordat de wet officieel wordt vastgesteld en als deze een Rijkswet moet worden.
Deze positie weerspiegelt de bredere bezorgdheid binnen de vakbondssector over het gebrek aan participatie en consensus in het proces en versterkt de oproep tot meer dialoog tussen alle betrokken partijen.
De discussie rond de Rijkswet HOFA blijft zich ontwikkelen op Aruba, waarbij verschillende sociale en politieke actoren oproepen tot meer transparantie, participatie en respect voor het democratisch proces voordat een definitieve beslissing wordt genomen.