Terwijl veel aandacht uitgaat naar de macro-economische cijfers van Aruba, verbergen de kleine lettertjes van de Rijkswet HOFA (Houdbare Overheidsfinanciën Aruba) een radicale verandering in de manier waarop semi-publieke entiteiten beheerd zullen worden. De tijd waarin de regering NV’s en stichtingen kon gebruiken als een “noodkas” om begrotingsgaten te dichten, loopt ten einde.
Het juridische document, gepresenteerd in de ontwerpfase, strekt de arm van het toezicht veel verder uit dan de ministers in Oranjestad. De structurele controle die Nederland via deze Rijkswet eist, zal directe gevolgen hebben voor de directies van NV’s zoals SETAR, WEB en Elmar, evenals voor grote stichtingen zoals AZV en SVb.
Het concept van de “Collectieve Sector” De fundamentele verandering ligt in de definitie van de “Collectieve Sector”. Onder de HOFA-regels worden de financiën van stichtingen en publieke entiteiten meegeteld als integraal onderdeel van de rekeningen van het Land Aruba. Dit betekent dat als een stichting een onverwacht tekort heeft, dit automatisch wordt geteld als een tekortkoming van het gehele Land om aan de normen van de Rijkswet te voldoen. Het doel is om “creatieve boekhouding” te elimineren, waarbij regeringen uitgaven of schulden buiten de centrale begroting konden houden om gunstigere cijfers aan het Parlement te presenteren.
Einde van “Dividend-stripping” Een van de meest gebruikte praktijken van de afgelopen decennia is het opvragen van extra of “speciale” dividenden van staatsbedrijven wanneer de schatkist leeg is. De Rijkswet HOFA komt hier een halt aan toeroepen:
- Voorspelbaarheid: De wet bepaalt dat dividendinkomsten structureel en gepland moeten zijn.
- Investeringsbescherming: De Begrotingskamer zal toezien of de onttrekking van geld voor de overheid de financiële gezondheid en de investeringscapaciteit van de NV’s zelf in gevaar brengt. Voor de burger kan dit een betere garantie betekenen dat het geld van deze bedrijven behouden blijft voor onderhoud en investeringen in diensten (zoals water en licht), in plaats van het betalen van lopende kosten van het overheidsapparaat.
Controle op Leningen en Rapportageplicht Een ander punt dat de autonomie van deze entiteiten raakt, is het vermogen om geld te lenen op de internationale markt. Onder het nieuwe kader:
- Leningsplafond: Alle grote leningen van NV’s of stichtingen moeten worden beoordeeld door de Begrotingskamer om te garanderen dat deze de nationale schuldpositie van Aruba niet schaden.
- Absolute Transparantie: De verplichting om jaarrekeningen en kwartaalcijfers in te dienen wordt veel strenger. Als een grote stichting faalt in haar rapportage, kan dit een “rode kaart” betekenen voor het hele Land in de Rijksministerraad (RMR).
Conclusie: Autonomie onder de loep De Rijkswet HOFA creëert een “transparante muur” rond de publieke en semi-publieke sector. Hoewel dit gezien kan worden als een stap voorwaarts voor integriteit, betekent het ook een vermindering van de politieke flexibiliteit van lokale bewindslieden. Den Haag houdt nu niet alleen toezicht op de begroting van de Ministers, maar heeft direct zicht op de “kluizen” van alle instanties die de Arubaanse economie dragen.
Heeft Aruba hiervoor gestemd? Was dit werkelijk de wens van het Land Aruba; stemmen op politici van AVP–FUTURO om je autonomie te verliezen?
ANALYSIS: Based on the “Draft Proposal for the HOFA Kingdom Law” registered for the 2025-2026 legislative year.