Het debat over HOFA is niet slechts een technische discussie over openbare financiën. Volgens parlementariër Eduard Pieters raakt deze kwestie de kern van de democratie en de autonomie van Aruba binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Voor de PPA-fractie stellen de voorgestelde wijzigingen onder de consensusrijkswet HOFA een fundamenteel principe van een autonoom land ter discussie: het budgetrecht van het parlement van Aruba.
Het Budgetrecht: Het Hart van de Parlementaire Democratie
In elke parlementaire democratie heeft het parlement het laatste woord over de nationale begroting. Het is het belangrijkste instrument waarmee het volk controle uitoefent op de regering. Volgens Pieters zou de voorgestelde structuur onder HOFA dit evenwicht veranderen, doordat financiële besluitvorming direct verbonden wordt met de Rijksministerraad en mogelijk zelfs beïnvloed kan worden door de Tweede Kamer.
Autonomie in de Praktijk, Niet Alleen in Woorden
De constitutionele positie van Aruba is gebaseerd op het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, waarin autonome landen verantwoordelijk zijn voor hun eigen interne aangelegenheden, inclusief openbare financiën, op een transparante manier en volgens goed bestuur.
Pieters waarschuwt dat wanneer de begroting afhankelijk wordt van beslissingen binnen het Koninkrijk, de financiële autonomie wordt beperkt.
Snelle Besluitvorming Is Cruciaal in Tijden van Crisis
Volgens Pieters moet Aruba als kleine eilandstaat snel kunnen handelen tijdens crises, zoals tijdens de COVID-19-pandemie of economische schokken die het toerisme beïnvloeden. Als besluitvorming afhankelijk wordt van langdurige procedures binnen het Koninkrijk, kan deze flexibiliteit worden beperkt.
Les uit het Caribisch Gebied: Het Geval Bonaire
Pieters verwijst ook naar de ervaring van Bonaire, dat na 2010 een bijzondere gemeente van Nederland werd. Volgens hem heeft Aruba nooit voor zo’n positie gestreden, omdat het doel van Status Aparte juist was om een unieke autonome positie binnen het Koninkrijk te behouden.
Een Fundamentele Vraag
De PPA-fractie stelt daarom een directe vraag aan de regering:
Hoe kan Aruba beweren dat haar autonomie intact blijft, als een van de belangrijkste bevoegdheden van het parlement—het budgetrecht—wordt beperkt?
Voor Pieters is de boodschap duidelijk:
Autonomie mag niet worden onderhandeld zonder vertrouwen en respect voor het behoud van de democratie van Aruba.