Het debat rondom het contract voor afvalbeheer onder instructie van minister Cicilia, te financieren door de Aruba Tourism Authority (ATA), blijft de publieke opinie domineren. Volgens parlementariër Eduard Pieters, fractieleider van de Arubaanse Patriottische Partij (PPA), zien veel mensen echter nog steeds niet wat het werkelijke probleem is.
Volgens Eduard is de kwestie geen debat tussen de regering en een privaat bedrijf, en evenmin een kwestie van containers of het schoonhouden van de wijken. Het hoofdvraagstuk is vele malen groter: heeft de regering de wet gevolgd, of heeft zij zelf uitgekozen welk deel van de wet zij wilde toepassen?
Tijdens een interview bij Enfoke 90 verklaarde Pieters dat de PPA-fractie zich nooit heeft verzet tegen het doel om een schoner Aruba te bereiken. Integendeel, volgens Pieters is afvalbeheer een nationale uitdaging die duurzame oplossingen behoeft. Maar een goed doel kan niet als rechtvaardiging dienen om de wettelijke procedures die het geld van het volk beschermen aan de kant te schuiven.
“Het doel the heiligt de middelen niet.”
Met deze zin vatte Pieters zijn gehele politieke betoog samen. Volgens hem vormt dit principe het fundament van de rechtsstaat. Als de regering een wet kan negeren omdat het eindresultaat positief is, dan heeft geen enkele wet nog werkelijke waarde. Voor Pieters is de vraag die de minister moet beantwoorden niet of Aruba beter afvalbeheer nodig heeft. De vraag is veel eenvoudiger en veel ernstiger: heeft de regering de wet gevolgd?
Heeft de regering de wet gevolgd?
De PPA hield in het Parlement staande dat Artikel 21 van de Landsverordening Instelling Aruba Tourism Authority duidelijk stipuleert dat minister Cicilia en de ATA ervoor moeten zorgen dat de procedures voor openbare aanbestedingen (destaho publico) worden gevolgd bij contracten die een bepaald financieel bedrag overschrijden.
Volgens Pieters heeft de PPA na twee dagen debat en diverse verzoeken om documentatie nog steeds geen bewijs gevonden dat de verplichte openbare aanbestedingsprocedure volledig is gevolgd. Om die reden eiste Pieters schriftelijk van de regering dat zij aanvullende documentatie en een volledige uitleg verstrekt.
“Het debat is niet tegen een bedrijf, niet tegen de directeur of personen in het bestuur van de ATA. Het is niet tegen het schoonmaken van Aruba. Het debat gaat over de vraag of de regering ervoor heeft gezorgd dat zij de wet heeft gevolgd.”
Voor Pieters is dit niet slechts een administratieve aangelegenheid; het is een constitutioneel precedent. De parlementariër waarschuwde dat het accepteren van een uitzondering vandaag de deur op een kier zet voor vele andere uitzonderingen morgen. “Als we accepteren dat de regering de wet kan passeren omdat het doel goed is, kan morgen hetzelfde argument worden gebruikt voor een ander contract, een ander ministerie en een ander openbaar fonds.”
Democratie verliest haar waarde
Volgens Pieters wordt de bezorgdheid des te groter omdat Aruba een land is dat rust op vertrouwen in zijn instituties. De wetten inzake openbare aanbestedingen zijn niet in het leven geroepen om de regering te compliceren, maar om belastingbetalers te beschermen, eerlijke concurrentie te garanderen en elke schijn van vriendjespolitiek of belangenverstrengeling te voorkomen.
De parlementariër gaf aan dat juist op momenten als deze het Parlement standvastig moet blijven. “Als er geen vragen zijn, is er geen controle. Als er geen controle is, wordt transparantie een leeg woord.” Pieters merkte tevens op dat de PPA niet direct naar de rechter of andere autoriteiten is gestapt; in plaats daarvan verkozen zij de democratische instrumenten te benutten waarover het Parlement beschikt: het aanvragen van openbare vergaderingen, het opeisen van documentatie en het geven van de gelegenheid aan de regering om de situatie op te helderen.
Mocht de procedure in strijd zijn met de wet, dan dient het besluit nietig te worden verklaard en de verantwoordelijke minister ter aangesproken te worden. “We zoeken geen confrontatie. We zoeken duidelijkheid.” Voor de PPA is het echte gevaar niet alleen het huidige contract, maar het normaliseren van de gedachte dat de regering de wet naar eigen goeddunken kan interpreteren wanneer zij het doel belangrijk genoeg acht. Dat zal, aldus Pieters, de manier waarop de regering functioneert fundamenteel veranderen.
Pieters concludeerde dat het antwoord op deze vraag niet alleen de toekomst van het ATA-contract bepaalt, maar ook hoeveel waarde Aruba blijft hechten aan haar rechtsstaat, haar democratie en het fundamentele principe dat geen enkele regering boven de wet staat.