E reciente proceso di legalisacion di personanan den situacion iregular na Aruba, enbes di a trece un solucion definitivo, a bin acompaña pa un serie di retonan y preocupacionnan nobo pa e pais. Segun declaracionnan di Presidente di e sindicato FTA, Hose “Jomar” Figaroa, e forma con esaki a wordo haci ta lanta preguntanan serio riba e impacto den e departamentonan gubernamental y e falta di sanacionnan aplica pa esnan cu a crea y laga e ilegalidad aki bira grandi na Aruba.
Culpabilidad comparti: Empleado y Dunador di Trabou
Den un analisis profundo riba e topico, Figaroa a enfatisa cu no por tira e culpa unicamente riba un solo banda. Segun e lider sindical, ora ta papia di trabou indocumenta, tin por lo menos dos actor principal involucra cu mester carga e responsabilidad.
Bo no por pone e culpa den un caminda so. Si bo bisa cu e culpa ta solamente di e migrante cu a bin traha di forma indocumenta… okay, berdad, e tin hopi deseo di traha indocumenta, pero e mester un dunado di trabou pa e por traha. Eynan caba bo tin por lo menos dos culpabel,” Figaroa a duna di conoce.
E preocupacion principal ta cu, den e forma actual, e proceso ta parce di “habri caminda” pa e hendenan cu a crea un daño y a “trapa riba leynan di Aruba”. E decisionnan aki por duna un solucion temporal pa comercio, pero a largo plazo nan ta trece problema pa Pais Aruba y pa e Pueblo mes, specialmente pa e falta di sanacionnan financiero selectivo riba e dunadonan di trabou cu a fomenta e situacion aki.
Tolerancia y falta di control di Gobierno
Figaroa a bay mas leu door di señala Gobierno mes como un tercer actor den e problematica aki. El a cuestiona e falta di supervision structural pa añanan largo, locual a permiti e situacion aki escala.
Si abo como pais ta tolera esaki pa un temporada largo cinco of dies aña largo unda bo no a haci mucho pa percura cu ta cumpli cu ley, bo no por bin diripiente y kier castiga tur hende. Tin un cierto culpabilidad den bo mes como gobierno di bo pais, cu bo no a percura pa tin un bon control riba e mercado laboral,” el a agrega. Segun e presidente di FTA, no tabata un secreto cu pa tur hende cu tabatin personanan indocumenta ta traha den tur skina di e isla, cu esaki por no , pero cu e la sosode y gobienro a haci algo “no”.
E dilema economico di Aruba
Na final, Figaroa a splica e situacion den cual Aruba ta harmful na e momentonan aki. Maske e situacion di ilegalidad ta incorecto, e pais a desaroya un cierto dependencia riba e man di obra aki.
Si di un dia pa otro dicidi di saca tur persona indocumenta for di Aruba, esaki lo por crea un crisis mas grandi pa e mesun comercio local. “E ora bo no tin hende pa traha,” Figaroa a splica, indicando cu como pais, Aruba a beneficia di e echo cu e personanan aki tabata t’ey pa haci e trabounan cu tabata netamente necesario pa e economia.
E desafio awor ta con ta implementa maneho structural y castigonan pa esnan cu no ta cumpli cu ley, sin despalansa e mercado laboral y sin pasa riba e bienestar di e pueblo di Aruba.
