Un ola di preocupacion serio a lanta den comunidad di Aruba y den circulo político structural tocante e manera cu e proceso rond di e Ley di Reino HOFA (Rijkswet HOFA) a ser ehecutá. Observadornan legal ta bati alarma riba loke nan ta considera un “pushamento duro” pa mara Aruba mas estrechamente na Hulanda, sin un consenso berdadero di pueblo y structuralmente pasando over di Parlamento di Aruba.
Segun fuentenan den constelacion político, e proceso aki a cana de forma “malo y robes,” Workspace tras di cortina leu di e transparencia cu un cambio constitucional asina grandi ta rekerí, pero mas grandi ainda y intrepretacion y e mal informacion cu ta keda duna realmente unda cu kier bende cu e HOFA lo ta bon pa Aruba y lo spaar hopi placa den costia di e libertad financiero di Pais Aruba. E devaluacion aki di e derechonan constitucional di Aruba ta lanta e pregunta: Na unda e rescate di nos autonomia y e respet pa nos mesun organonan legislativo a keda?
Falta di Respet Institucional y Violacion di acuerdo nan den IPKO
E decision di e coalicion AVP-FUTURO pa core cu e proceso aki de forma asina acelera, no solamente a falta respet pa Parlamento di Aruba, sino cu e la crea un precidente peligroso den Reino. E actuacion aki ta bay directamente contra e acuerdonan firma den seno di IPKO (Interparlementair Koninkrijksoverleg), unda e parlamentonan di Corsou, Sint Maarten y Aruba tin palabracionnan stret riba con ta trata Rijkswetten cu tin un impacto asina profundo riba e islanan.
Na momento cu un gobierno ta dicidi di desvia di e caminda legal y constitucional aki, e ta debilita e posicion di negociacion di henter e region Caribense den Reino. Ken ta creando e desbalance aki , hustamente e tres mandatarionan presente na Hulanda , Prime MInister Mike Eman ,Minister Gerlien Croes y Minister Geoffrey Wever.
E Dobel Standard di Hulanda: Conveniencia of Principio?
Un di e puntonan mas criticá den e desaroyo aki ta e actitud di e Gobierno na Den Haag. Con ta posibel cu Hulanda cu semper ta boga pa ‘good governance’ y e asina yama ‘rechtsstaat’ a permiti e proceso aki sigui su rumbo structuralmente sabiendo cu e caminda cana tabata robes?
E pregunta cu ta resona fuertemente den e analisis aki ta:
Si e Rijkswet aki no tabata combini Hulanda, realmente nan lo a sigui cu e proceso? Of nan lo a hala nos horea (tik aan de vingers) y indica cu mester para e denfensa pasobra e proceso legal no a cana bon?
E silencio y aprobacion tactico di Hulanda den e caso aki ta wordo bisto como un muestra di conveniencia puro: ora un denfensa of ley ta na fabor di e interesnan di Den Haag, e procesonan democratico local ta pasa na di dos plano ?. Aunke politiconan na Aruba ta keda cla pa acepta y “canta” loke ta robes, e responsabilidad di Hulanda como partner mayor den Reino mester tabata un di coreccion y respet pa e derecho constitucional.
Presencia di Ministernan na Hulanda y Bishita di Rob Jetten
E tension político aki ta coincidi cu un momento di hopi movecion diplomatico. Actualmente, un delegacion asina yama di “tres minister” consistiendo di Mike Eman, Gerlien Croes y Geoffrey Wever ta na Hulanda pa reunionnan clave. E bishita aki ta bini net despues cu Prome Minister di Hulanda, Rob Jetten, a finalisa un bishita oficial na Aruba. Esaki ta normal ? mas ainda biniendo prime cu reunionnan di Tripartiet y IPKO na Hulanda.
Mientras cu e bishitanan aki ta wordo presenta publicamente como un esfuerso pa asina miho cooperacion y structuralmente miho lasonan, den e gangnan di Parlamento di Reino Hulandes e sentimento ta otro. Hopi ta mira esaki como e fase final di un decision caba tuma, unda e Pueblo Arubano simplemente tin cu sinta mira con ta firma un futuro unda e “Orguyo” y e Autonomia di nos pais ta keda cansa y debilita tras di scondite y paso nan ta word concreitsa sin cu pueblo di Aruba tin deseo di esaki y na unda pa di dos biaha AVP (Eman ) ta traiciona firmantenan local cu ta firma pa un otro direccion.
E debaat rond di Rijkswet HOFA no a caba; al contrario, e ta habri un discusion hopi mas grandi tocante e scual den e balance di poder den Reino Hulandes y con e proceso nan ta cana y e respeta pa loke ta statuto, consenso y ley y reglanan cu nan mes ta papia na varios ocacion cu mester respeta y cumpli cu nan, awo den e caso aki esaki a sosode ?
